ΗΠΑ-Ιράν: Η συμφωνία φέρνει «νευρική κρίση» στον Κόλπο – Ο ΥΠΕΞ του Τραμπ σε ρόλο πυροσβέστη

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει αναλάβει μια δύσκολη αποστολή αυτή την εβδομάδα: να πείσει τις χώρες του Κόλπου ότι η συμφωνία στην οποία κατέληξαν ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου είναι καλή, την ώρα που οι ηγέτες της περιοχής ανησυχούν ότι η Ουάσινγκτον δέχθηκε να κάνει μεγάλες υποχωρήσεις οι οποίες θα ενισχύσουν την Τεχεράνη και θα αλλάξουν την ισορροπία ασφαλείας στην περιοχή.

Ο Ρούμπιο θα βρεθεί σήμερα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προτού μεταβεί στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν όπου θα συναντηθεί με αξιωματούχους του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, στο οποίο συμμετέχουν επίσης η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν.

Επίμαχα είναι κάποια στοιχεία ενός σχεδίου συμφωνίας που δεν περιλαμβάνει περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου ανοικοδόμησης του Ιράν ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων και διατάξεις που θα μπορούσαν να επεκτείνουν την περιφερειακή επιρροή και τον έλεγχο της Τεχεράνης σε κρίσιμες οδούς μεταφοράς πετρελαίου.

Και οι έξι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου είναι στρατηγικής σημασίας σύμμαχοι για τις ΗΠΑ και προσέφεραν επιμελητειακή υποστήριξη στην Ουάσινγκτον στη διάρκεια του πολέμου που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον του Ιράν. Εξάλλου όλες τους έγιναν στόχος των ιρανικών αντιποίνων.

Κάποιες από αυτές τις μοναρχίες νιώθουν απογοητευμένες – και έκπληκτες—από το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ- Ιράν, μιας σιιτικής χώρας, την οποία τα σουνιτικά κράτη του Κόλπου θεωρούν βασικό τους αντίπαλο.

Οι απόψεις αυτών των κρατών έχουν σημασία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ, όπως μεταδίδει το Reuters και αναμεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αρχιτεκτονικής ασφαλείας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Σε περίπτωση που κάποια από αυτές τις χώρες επανεξετάσει τη σχέση ασφαλείας της με τις ΗΠΑ, έστω και με διακριτικό τρόπο, αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην αμερικανική στρατιωτική στρατηγική στην περιοχή.

Κατά συνέπεια ο Ρούμπιο πρέπει να διατηρήσει μια ισορροπία.

Αν και θα πρέπει να καθησυχάσει τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ, πρέπει να το κάνει χωρίς να φαίνεται ότι επικρίνει το μνημόνιο κατανόησης. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να το στηρίζει παρά την κριτική ορισμένων Ρεπουμπλικάνων στο Κογκρέσο, οι οποίοι έχουν κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι συνθηκολόγησε με την Τεχεράνη.

Ο Άντριου Πικ, πρώην αναπληρωτής υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ αρμόδιος για το Ιράκ και το Ιράν ο οποίος υπηρέτησε στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και στις δύο θητείες του Τραμπ, εκτίμησε ότι ο Ρούμπιο μπορεί να καθησυχάσει τις χώρες του Κόλπου επισημαίνοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος πάντα κρατούσε σκληρή στάση έναντι του Ιράν.

«Πιστεύω ότι μπορούμε να τους υπενθυμίσουμε ότι ο πρόεδρος είχε πάντα ιδιαίτερα σκληρές πολιτικές έναντι του Ιράν και αν αυτό το μνημόνιο κατανόησης καταρρεύσει, δεν θα έχει κανέναν ενδοιασμό να επιστρέψει και να τους χτυπήσει», δήλωσε ο Πικ, ο οποίος εργάζεται τώρα στο think tank Atlantic Council.

Ειρήνη, αλλά με τι κόστος;

Οι ηγέτες από όλες τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας, τουλάχιστον δημόσια, πίεζαν για μια διπλωματική λύση πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο. Οι περισσότεροι ασκούσαν επίσης πιέσεις για μια διπλωματική αποκλιμάκωση κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ακόμη και όταν στην πράξη διευκόλυναν την πολεμική προσπάθεια των ΗΠΑ.

Ωστόσο οι λεπτομέρειες του μνημονίου κατανόησης προκάλεσαν σοκ σε περιφερειακούς αξιωματούχους, σύμφωνα με αναλυτές και διπλωμάτες.

Μία από τις ανησυχίες τους αφορά το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν. Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου η κυβέρνηση Τραμπ δήλωνε ότι ένας από τους κεντρικούς στόχους ήταν η καταστροφή των βαλλιστικών ικανοτήτων του Ιράν. Αυτός ο στόχος ευθυγραμμιζόταν με τα συμφέροντα των σουνιτικών κρατών του Κόλπου, καθώς -σε αντίθεση με τις ΗΠΑ- όλα βρίσκονται εντός της βαλλιστικής εμβέλειας του Ιράν και έχουν γίνει στόχος ιρανικών πυραύλων.

Ωστόσο το μνημόνιο κατανόησης δεν αναφέρεται καθόλου στο ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα και ο ίδιος ο Τραμπ είπε πρόσφατα ότι δεν θα ήταν «δίκαιο» να στερηθεί η Τεχεράνη αυτού του είδους τα όπλα.

Παράλληλα το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ένα ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκ. δολαρίων, το οποίο οι χώρες του Κόλπου φοβούνται ότι θα επιτρέψει στο Ιράν να ανοικοδομήσει τις στρατιωτικές του ικανότητες και να ενισχύσει τη στήριξή του σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν κυβερνήσεις.

Στο Μπαχρέιν κυρίως η σουνιτική ηγεσία ανησυχεί ότι ένα καλά χρηματοδοτούμενο Ιράν θα μπορούσε να υποκινήσει την εξέγερση των σιιτών που αποτελούν την πλειονότητα των κατοίκων της χώρας, αναφέρουν αναλυτές. Κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης το κράτος του περίπου 1,65 εκατομμυρίου κατοίκων συγκλονίστηκε από μαζικές διαδηλώσεις.

Το Ιράν αρνείται ότι έχει επιδοθεί σε μυστικές προσπάθειες υποκίνησης αναταραχών, αλλά έχει εκφράσει δημόσια την υποστήριξή του προς τους σιίτες ακτιβιστές του Μπαχρέιν στο παρελθόν.

Η συμφωνία εξάλλου φαίνεται επίσης να παραδέχεται ότι το Ιράν θα μπορούσε να διαδραματίσει βασικό ρόλο στον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ στο μέλλον, κάτι που αποτελεί σοβαρή ανησυχία για το Κουβέιτ, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, κράτη τα οποία βασίζονται σε αυτή τη θαλάσσια οδό για την εξαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Γενικότερα Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αρχίσει να μιλούν για μια ευρύτερη επανεκκίνηση των σχέσεων της χώρας με το Ιράν, ένα ενδεχόμενο που αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα από τα κράτη του Κόλπου. Το Σάββατο ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον είναι πρόθυμη να «αλλάξει ριζικά» τη σχέση της με την Τεχεράνη.

«Η συμφωνία αποκαθιστά το καθεστώς της Τεχεράνης ως περιφερειακή δύναμη», έγραψε ο βετεράνος Σαουδάραβας αρθρογράφος Αμπντουλράχμαν αλ Ρασίντ στην αγγλόφωνη εφημερίδα Arab News της Σαουδικής Αραβίας την περασμένη εβδομάδα.

«Τα περισσότερα από τα κεφάλαια που θα αποκτήσει η Τεχεράνη τις επόμενες εβδομάδες είναι πιθανό να διατεθούν κυρίως για την ενίσχυση της στρατιωτικής θέσης, όχι για την υποστήριξη των συνθηκών διαβίωσης ή της ιρανικής οικονομίας», εκτίμησε.

Διαβάστε επίσης: 

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr