Ίνγκριντ Μπέργκμαν: Η ηθοποιός που μπήκε στο στόχαστρο της συντηρητικής Αμερικής

Mε αφορμή την ταινία “Intermezzo” που παρουσιάζεται στους κινηματογράφους από τη New Star, ας θυμηθούμε μερικές λεπτομέρειες της ζωής μίας από τις πιο γοητευτικές γυναίκες του σινεμά. Γνωστή για την απαστράπτουσα ομορφιά και τις μνημειώδεις κινηματογραφικές της ερμηνείες, τα τρία της Όσκαρ και τα δύο ΕΜΙ, η Ίνγριντ Μπέργμαν έμελλε να γίνει μια από τις γνωστότερες περσόνες του σινεμά παγκοσμίως. Το αστέρι της εξαπλώθηκε στα πέρατα του κόσμου με αξιοσημείωτες ενσαρκώσεις θρυλικών πλέον ρόλων, όπως στη μοναδική «Καζαμπλάνκα» και το εξίσου συναρπαστικό χιτσκοκικό «Notorious».

Η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου την ανακήρυξε 4η μεγαλύτερη ντίβα του αμερικανικού σινεμά, με την ίδια να ενσαρκώνει από την πρώτη κιόλας στιγμή που πάτησε το πόδι της στο Χόλυγουντ την απόλυτη έκφανση της αμερικανικής γυναικείας φύσης, μια γυναίκα ενάρετη και ηθική δηλαδή. Γι’ αυτό και δεν της συγχώρεσαν ποτέ οι συντηρητικοί Αμερικανοί τη σχέση της με τον σκηνοθέτη Ρομπέρτο Ροσελίνι, καθώς καταρράκωνε το σύμβολο της γυναικείας εντιμότητας που αντιπροσώπευε στα μάτια τους.

Η Ίνγκριντ Μπέργκμαν ήταν όμως πρώτα απ’ όλα μια παθιασμένη γυναίκα, και αυτό της το πάθος μετέφερε στους ρόλους της, τόσο στο μεγάλο πανί όσο και στο σανίδι…

Γεννιέται στις 29 Αυγούστου 1915 στη Στοκχόλμη, με την απώλεια να κάνει νωρίς την εμφάνισή της στη ζωή του νεαρού κοριτσιού: η Γερμανίδα μητέρα της πεθαίνει όταν η Ίνγκριντ ήταν ακόμα βρέφος, ενώ σε ηλικία 13 ετών χάνει και τον πατέρα της, που ήταν φωτογράφος και καλλιτέχνης. Έφηβη λοιπόν, μεγαλώνει στο σπίτι του θείου της, παρέα με την πολυμελή οικογένειά του.

Η Μπέργκμαν δείχνει την κλίση της στην υποκριτική ήδη από τα σχολικά της χρόνια, παίρνοντας μέρος στις θεατρικές παραστάσεις του ιδιωτικού σχολείου όπου φοίτησε. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 γράφεται στη Βασιλική Δραματική Σχολή της Στοκχόλμης, την οποία ωστόσο εγκατέλειψε μόλις στον δεύτερο χρόνο για να κυνηγήσει το όνειρο του επαγγελματία ηθοποιού.

Το 1934 θα κάνει το ντεμπούτο της στον κινηματογράφο, με την ίδια να εξασφαλίζει ένα ρολάκι στη σουηδική ταινία «Monkbrogreven». Σύντομα θα έρθουν κι άλλες συμμετοχές σε σουηδικές ταινίες, ενώ το 1936 θα ενσαρκώσει τον ρόλο στη δραματική ταινία «Intermezzo» που θα της ανοίξει τον δρόμο για διεθνή καριέρα. Την επόμενη χρονιά θα παντρευτεί τον σουηδό γιατρό Petter Lindstrom, με τον οποίο θα αποκτήσουν μια κόρη, τη Friedel Pia.

Αφού απόλαυσε την Ίνγκριντ Μπέργκμαν στο πρωτότυπο σουηδικό «Intermezzo», ο Αμερικανός παραγωγός David Selznick την προσέλαβε για να πρωταγωνιστήσει στο αμερικανικό ριμέικ του φιλμ. Η πετυχημένη πορεία της ταινίας στους αμερικανικούς κινηματογράφους το 1939 θα ωθήσει τον παραγωγό να εξασφαλίσει στην Μπέργκμαν πολυετές κινηματογραφικό συμβόλαιο, με την ίδια εν τω μεταξύ να εμφανίζεται και στο Μπρόντγουεϊ, στη θεατρική παράσταση «Liliom» (1940).

Η αρχική εικόνα της στον αμερικανικό κινηματογράφο θέλει την Μπέργκμαν να ενσαρκώνει το πρότυπο της ηθικής και ενάρετης γυναίκας: παίζει την αφοσιωμένη οικοδιδάσκαλο στην ταινία «Adam Had Four Sons» το 1941, ενώ την ίδια χρονιά ενσαρκώνει και την πιστή σύζυγο στο «Rage in Heaven» (1941).  Το 1942 ωστόσο όλα έμελλε να αλλάξουν, όταν η Μπέργκμαν μας χάρισε μια αξιομνημόνευτη ερμηνεία ως γυναίκα που ταλανίζεται ανάμεσα σε δύο άντρες, τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και τον Paul Henreid, στην κλασική ερωτική ιστορία της «Καζαμπλάνκα».

Η επιτυχία της «Καζαμπλάνκα» θα έκανε την Μπέργκμαν σταρ διεθνούς βεληνεκούς και θα την εγκαθίδρυε επιτόπου στο κινηματογραφικό στερέωμα. Η φήμη της εξαργυρώθηκε τον επόμενο χρόνο, με την ίδια να εμφανίζεται στο πλευρό του Γκάρι Κούπερ στην κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Χέμινγουεϊ «Για Ποιον Χτυπά η Καμπάνα» (For Whom the Bell Tolls – 1943).

Το «Gaslight» (1944) θα της εξασφαλίσει και την αναγνώριση της κινηματογραφικής ακαδημίας, με την ερμηνεία της να βραβεύεται με (το πρώτο) Όσκαρ. Σειρά έχει κατόπιν η μνημειώδης συνεργασία της με τον Άλφρεντ Χίτσκοκ, με τον οποίο θα κάνουν το «Spellbound» (1945) με τον Γκρέγκορι Πεκ και το περίφημο «Notorious» (1946), στο πλευρό του Κάρι Γκραντ.

Η ερμηνεία της στο «Notorious» θα αποθεωθεί από κριτικούς και θα λατρευτεί από το κοινό, ενώ σήμερα θεωρείται κλασική. Οι σινεφίλ θα έχουν την ευκαιρία να την απολαύσουν και στην πιο ανάλαφρη ταινία του 1945 «The Bells of St.Mary’s», πρωταγωνιστώντας δίπλα στον Μπινγκ Κρόσμπι.

Θέλοντας να διαφοροποιήσει τη δουλειά της, η Μπέργκμαν θα εμφανιστεί και πάλι στο Μπρόντγουεϊ, παίζοντας στο σανίδι την Ιωάννα της Λωραίνης. Η μνημειώδης ενσάρκωση της ηρωίδας της Γαλλίας δεν θα μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητο τον κινηματογράφο, με την περίφημη ηθοποιό να παίζει τη Ζαν Ντ’ Αρκ και στο μεγάλο πανί, στην ομώνυμη ταινία «Joan of Arc» του 1948.

Η ταινία ωστόσο, όσο και η επόμενη, που θα ήταν και η τελευταία συνεργασία της με τον Χίτσκοκ («Under Capricorn»), δεν έκανε την αναμενόμενη εισπρακτική πορεία, με την κριτική να ακολουθεί το ίδιο μοτίβο. Η Μπέργκμαν, προσπαθώντας να αναβιώσει την καριέρα της που βούλιαζε, γράφει μια επιστολή στον περίφημο ιταλό σκηνοθέτη Ρομπέρτο Ροσελίνι ζητώντας του μια ευκαιρία να δουλέψει μαζί του. Η Μπέργκμαν συνδέθηκε ερωτικά με τον Ρομπέρτο Ροσελίνι κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Stromboli» (1950).

Τόσο ο σκηνοθέτης όσο και η ηθοποιός ήταν ωστόσο παντρεμένοι, με το σκάνδαλο να γίνεται παγκόσμια είδηση και να απασχολεί τον σκανδαλοθηρικό Τύπο στα πέρατα της οικουμένης. Έγκυος με το παιδί του Ροσελίνι, η Μπέργκμαν ζητά διαζύγιο από τον σύζυγό της, με τις περιπέτειες του διαζυγίου να απαθανατίζονται στις εφημερίδες και την υπόθεση να παίρνει τελικά αίσιο τέλος λίγες μόνο μέρες πριν από τη γέννηση του μικρού Roberto. Ο γάμος της με τον Ροσελίνι θα ακολουθούσε λίγο αργότερα, η ζημιά στην καριέρα της ωστόσο είχε ήδη συμβεί.

Η κατακραυγή του κόσμου για την “ανέντιμη” συμπεριφορά της Μπέργκμαν, με την εικόνα της «αγίας» που είχε να κατακρημνίζεται ολοταχώς, θα αποτυπωνόταν τόσο στο «Stromboli» όσο και στις επόμενες δουλειές της με τον Ροσελίνι, οι οποίες στέφθηκαν από απόλυτη εισπρακτική αποτυχία. Το ζευγάρι απέκτησε βέβαια άλλα δύο παιδιά, τις Isabella και Isotta, πριν χωρίσει οριστικά το 1956…

Αποκλεισμένη από το πουριτανικό Χόλιγουντ για χρόνια, η Μπέργκμαν θα έκανε τη θριαμβευτική επιστροφή της στον αμερικανικό κινηματογράφο το 1956, με την «Anastasia», ερμηνεία που θα της εξασφάλιζε το δεύτερο Όσκαρ της.

Η επιστροφή της θύμισε σε όλους το άστρο της και σύντομα νέοι ρόλοι θα έκαναν την εμφάνισή τους: το 1958 πρωταγωνιστεί στο πλευρό του Κάρι Γκραντ στη ρομαντική κομεντί «Indiscreet», κλέβοντας για άλλη μια φορά τις εντυπώσεις.  Στα μετέπειτα χρόνια, η Μπέργκμαν θα ασχοληθεί με διάφορα κινηματογραφικά projects, μεταμορφώνοντας καθοριστικά την περσόνα της: συμπρωταγωνίστησε στη σπαρταριστή κωμωδία του 1969 «Cactus Flower», με τον Γουόλτερ Ματάου και την Γκόλντι Χόουν, ενώ το 1974 σειρά είχε το τρίτο της Όσκαρ για τη συμμετοχή της στη σπουδαία ταινία «Έγκλημα στο Όριεν Εξπρές» (Murder on the Orient Express), δίπλα στον Άλμπερτ Φίνεϊ, τη Λορίν Μπακόλ και τον Σον Κόνερι.

Ήταν την εποχή αυτή που ο καρκίνος του μαστού διαγνώστηκε στην Μπέργκμαν: παρά τη μάχη με τη νόσο, εκείνη συνέχισε να εργάζεται πυρετωδώς, χαρίζοντάς μας συναρπαστικές ερμηνείες. Όπως στο δράμα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν «Φθινοπωρινή Σονάτα» (1978).

Η τελευταία της εμφάνιση θα σημειωθεί το 1982 στη μικρή οθόνη, στην τηλεταινία «Golda», όπου ενσαρκώνει την ισραηλινή ηγέτη Γκόλντα Μέγιερ με τρόπο που θα της φέρει διθυραμβικές κριτικές και ένα Βραβείο Έμι φυσικά για την ερμηνεία της. Δύο χρόνια νωρίτερα, το 1980, κυκλοφόρησε και η αυτοβιογραφία της «Ingrid Bergman: My Story».

Η Ίνγκριντ Μπέργκμαν πέθανε το 1982, την ημέρα των γενεθλίων της (29 Αυγούστου) στο Λονδίνο, σε ηλικία 67 ετών. Στο πλευρό της ήταν ο τρίτος σύζυγός της, Lars Schmidt, από τον οποίο είχε πάρει διαζύγιο λίγα χρόνια νωρίτερα.

Η Μπέργκμαν άφησε πίσω της μια πλούσια συλλογή μοναδικών ερμηνειών, σημαδεύοντας με το υποκριτικό της στίγμα περισσότερες από 50 ταινίες, περιλαμβανομένης φυσικά και της θρυλικής «Καζαμπλάνκα».

Δύο από τις κόρες της ακολούθησαν τα βήματά της: η Pia Lindstrom εργάστηκε ως ηθοποιός και τηλεοπτική ρεπόρτερ, ενώ η περίφημη Ιζαμπέλα Ροσελίνι δεν χρειάζεται συστάσεις…

ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ

Hostsonaten – Φθινοπωρινή Σονάτα (1979)

Murder on the Orient Express

Cactus Flower – Το Αγκάθι (1969)        

The Yellow Rolls-Royce – Η Κίτρινη Ρολς-Ρόις (1964)

Goodbye Again – Αντίο για Πάντα (1961)        

Indiscreet – Αδιακρισίες (1958)             

Anastasia – Αναστασία (1957)

Viaggio in Italia – Ταξίδι στην Ιταλία (1954)

Stromboli – Στρόμπολι (1950)    

Joan of Arc – Ιωάννα της Λωρραίνης (1949)

Under Capricorn – Στον Αστερισμό του Αιγόκερω (1949)

Notorious – Υπόθεση Νοτόριους (1946)

Saratoga Trunk – Σαρατόγκα (1945)

For Whom the Bell Tolls – Για Ποιον Χτυπά η Καμπάνα (1944)

Casablanca – Καζαμπλάνκα (1942)      Ηθοποιός      ….Ilsa Lund  

Dr. Jekyll and Mr. Hyde – Δόκτωρ Τζέκυλ και Μίστερ Χάιντ (1941)

Intermezzo: A Love Story – Ιντερμέτζο (1939) 

Intermezzo – Ιντερμέτζο (1936)