Η Πάολα Ρεβενιώτη διάβασε Ηλία Πετρόπουλο χθες στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει»

Ήταν όμορφα χθες βράδυ στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει» που η Πάολα Ρεβενιώτη διάβασε αποσπάσματα από τα βιβλία του Ηλία Πετρόπουλου συν ένα ανέκδοτο ομοιοκατάληκτο ποίημα που ο ίδιος της είχε δώσει σε χειρόγραφο για να δημοσιευόταν στο «Κράξιμο» της. Η σχέση της τρανς καλλιτέχνιδας με τον αιρετικό συγγραφέα πηγαίνει πολλά χρόνια πίσω, το 1978 συγκεκριμένα, τότε που η Πάολα και μια φίλη της ως νεόκοπες «τραβεστί» προσπαθούσαν να συνεννοηθούν στα καλιαρντά. Ένας μυστήριος τύπος τις παρακολουθούσε με προσοχή και σε κάποια στιγμή μπήκε στην κουβέντα τους. «Κορίτσια, δεν λέγεται έτσι η τάδε λέξη, αλλά έτσι…» Ήταν ο Ηλίας Πετρόπουλος που για ένα μεγάλο διάστημα, τα επόμενα χρόνια, θα συνδεόταν φιλικά με την Πάολα, μπαίνοντας κι αυτός στον κύκλο των διανοουμένων που την περιστοίχιζαν – ένας κύκλος που συμπεριλάμβανε τον Γιώργο Ιωάννου, τον Κώστα Ταχτσή, την Κατερίνα Γώγου ενίοτε, αλλά και τους νεότερους Δημήτρη Παπαϊωάννου και Αλέξη Μπίστικα. 

Εδώ και μέρες, της φαινόταν κάπως αστείο της Πάολας που την είχαν προσκαλέσει στην εκδήλωση μεταξύ των «τριάντα ανθρώπων του πολιτισμού», οι οποίοι θα διάβαζαν τριάντα ανατρεπτικούς λογοτέχνες σε τριάντα αθηναϊκά βιβλιοπωλεία, αντιστοίχως. Πόσο μάλλον όταν η εν λόγω εκδήλωση ήταν μια συνδιοργάνωση του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά με την «Αθήνα 2018 – Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου». Την ώρα που μπαίναμε στο, γεμάτο κόσμο, βιβλιοπωλείο, γύρισε και μου είπε: «Τα βλέπεις; Αυτά είναι! Από ”πουτάνα” και ”τραβέλι” έγινα ”άνθρωπος του Πολιτισμού”». Εύληπτο το χιούμορ (και το πνεύμα της). Απ’ την άλλη, ποιος μπορεί να διαφωνήσει ότι η Πάολα ήταν η πλέον αρμόδια να διαβάσει και να συστήσει στο, νεανικό ως επί το πλείστον, κοινό τον Πετρόπουλο; Γνωστό τοις πάσι ότι ο Ηλίας Πετρόπουλος, όπως και ο Λεωνίδας Χρηστάκης κατά δική του δήλωση, συγκινούταν περισσότερο από τους «αλήτες, τις πουτάνες, τους ποιητές, τους πούστηδες, τους τρελούς και τα πρεζόνια του κόσμου όλου». Κι ας τον είχε φέρει αυτή του η συγκίνηση σε μία διαρκή κόντρα με τον ποιητή Ντίνο Χριστιανόπουλο. «”Πούστη” με ανέβαζε, ”πούστη” με κατέβαζε» συνήθιζε να λέει θυμωμένος ο Χριστιανόπουλος δεξιά κι αριστερά κι ο Πετρόπουλος του απαντούσε: «Κόψε τις αδερφίστικες κακιούλες», από τις σελίδες της «Ελευθεροτυπίας» στη δεκαετία του 1990. 

Το βιβλιοπωλείο ήταν γεμάτο από νεολαία, στρέιτ και γκέι κορίτσια κι αγόρια, καθώς και μερικούς όψιμους φρίκουλες των Εξαρχείων. Όπως ακριβώς τό’λεγε ο Νικόλας Άσιμος: «Επαναστάτες, αναρχικοί, ροκάδες, φρικιά, όλοι μαζί»! Όλοι, εν προκειμένω, κρέμονταν κυριολεκτικά απ’ τα χείλη της Πάολας χθες βράδυ. Κι εκείνη, που η επικοινωνιακή της δύναμη και ανάγκη την κάνει να ξεπερνάει το τρακ της, τους διάβασε αποσπάσματα από το «Μπουρδέλο», το «Εγχειρίδιον του καλού κλέφτη» και τα «Καλιαρντά» του Πετρόπουλου. Καλή φάση! Παρακολουθούσα την Πάολα να ξεστομίζει τις λέξεις του συγγραφέα για «πούτσες, μουνιά και χασίσια» κι από κάτω νά’ναι «εκκλησία», λες και διάβαζε το «Άξιον Εστί» του Ελύτη ή το «Μυθιστόρημα» του Σεφέρη! Κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο στα 70s και στα 80s, που οι «ενοχλητικές» αυτές λέξεις κυνηγήθηκαν και σφαγιάστηκαν από το ψαλίδι της πολιτικής, θρησκευτικής και κομματικής λογοκρισίας. Μια και μιλάμε για λογοκρισία, να πούμε ότι η Πάολα είχε απαιτήσει προ ημερών να μην διαβάσει Πετρόπουλο σε ένα άλλο συγκεκριμένο βιβλιοπωλείο που την είχαν «βάλει». Ο λόγος ήταν ότι η ιδιοκτήτρια του αρνήθηκε δημοσίως να παραλάβει προς πώληση το βιβλίο του Κουφοντίνα. «Να το πουλάει, όπως πουλάει και το βιβλίο ”Ο Αγών μου” του Χίτλερ! Οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να διαβάζουν ότι θέλουν, δεν θα την πληρώσουν τώρα και τα βιβλία» μου είχε πει κατ’ ιδίαν η Πάολα…

Οι «Επικίνδυνες λέξεις – 30 επικίνδυνα κείμενα – 30 αναγνώστες – 30 βιβλιοπωλεία» ήταν σαφώς μία αξιέπαινη πρωτοβουλία, μια «νύχτα παρέμβασης» όπως είχε χαρακτηριστεί, με την επιμέλεια της Μαρίας Κουλούρη, του Νίκου Κουρμουλή, του Χρήστου Χρυσόπους και του Γιάννη Μπασκόζου. Η εκδήλωση έκλεισε με την Πάολα Ρεβενιώτη να εξομολογείται στο κοινό: «Πρόσφατα που με κάλεσαν στο Παρίσι, η κυρία Κουκουλέ, η χήρα του Ηλία Πετρόπουλου, ζήτησε να ιδωθούμε. Έχοντας πολύ λίγο χρόνο εκεί, προτίμησα να επισκεφτώ το Λούβρο. Το μετάνιωσα την επόμενη μέρα που έφευγα και απολογούμαι τώρα μπροστά σας…».