Η Κόκκινη Ρέγγα

Με το όρο ‘πλάνη’ εννοούμε μια άκυρη ή εσφαλμένη συλλογιστική ή λανθασμένη μετατόπιση ενός επιχειρήματος. Ένα επιχείρημα είναι παραπλανητικό στο βαθμό που το καθιστά πιστευτό παρά τη φαινομενικότητά του ως αληθινό.

Ευάγγελος Κωνσταντέλος 20/02/2021 | 12:57

Ορισμένες πλάνες γίνονται σκόπιμα, για λόγους χειραγώγησης ή εξαπάτησης, ενώ άλλες προκύπτουν ακούσια, λόγω απροσεξίας ή ακόμη και άγνοιας. Η ορθότητα ενός επιχειρήματος, βέβαια, εξαρτάται από το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ή διατυπώνεται. Οι πλάνες συνήθως χωρίζονται σε δύο γενικές κατηγορίες… τις «τυπικές» και τις «άτυπες». Μια τυπική πλάνη μπορεί να διατυπωθεί με εξαιρετικά αληθοφανή τρόπο σε ένα κλασικό σύστημα λογικής, ενώ η άτυπη πλάνη προκύπτει από ένα σφάλμα της λογικής μορφής ενός επιχειρήματος. Τα επιχειρήματα που εμπεριέχουν άτυπες πλάνες μπορούν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν επισήμως ως έγκυρα παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να είναι παραπλανητικά.


Οι πλάνες, επομένως, είναι λογικά σφάλματα, τα οποία παρά το γεγονός ότι αποδυναμώνουν ένα επιχείρημα, βρίσκονται συνεχώς σε χρήση, με σκοπό να καθιερώσουν μη τεκμηριωμένους ισχυρισμούς και να καταστίσουν μια πεποίθηση αληθοφανή για υπαρκτά γεγονότα. Αυτές οι άτυπες πλάνες συναντώνται συχνά στα ΜΜΕ και για τον μέσο παρατηρητή/αναγνώστη/θεατή είναι δύσκολο να γίνει διακριτή η παραπλάνηση, καθώς η επιχειρηματολογία εντάσσεται σε μια συνεχή ροή πολλαπλών τμημάτων, τα οποία ακούγονται ορθά, αφού εμφανίζονται σε ρητορικά σχήματα όπου αποκρύπτονται οι λογικές συνδέσεις μεταξύ των δηλώσεων. Έτσι οι χρήστες των άτυπων πλανών εκμεταλλεύονται τις συναισθηματικές, πνευματικές και ψυχολογικές αδυναμίες του κοινού, το οποίο αδυνατεί να αναγνωρίσει τα σφάλματα που αναπτύσσονται, καθώς δεν μπορεί να ανακαλύψει τις αδυναμίες μεταξύ των δεδομένων και των συμπερασμάτων και έτσι να κατανοήσει καλύτερα τι φαίνεται αληθινό και τι πραγματικά είναι.

Επομένως, τα ΜΜΕ, αντί να χρησιμοποιήσουν μια έγκυρη συλλογιστική για να επικοινωνήσουν ένα γεγονός ή μια είδηση, χρησιμοποιούν την τυπική ή την άτυπη πλάνη, ώστε παραπλανώντας το κοινό να προπαγανδίσουν, να διαφημίσουν ή να δυσφημήσουν μια πράξη, ένα άτομο, μια πολιτική ή άλλη κατάσταση.


Η κυβέρνηση μαζί με τους αυλικούς και τους σφουγκοκωλάριούς της κάνουν χρήση των περισσότερων κατηγοριών λογικών πλανών —εκουσίως οι προπαγανδιστές και ακουσίως οι φαιδροί— δείχνοντας όμως μια ιδιαίτερη προτίμηση στις άτυπες λογικές πλάνες και κυρίως στις πλάνες αντιπερισπασμού. Δύο λοιπόν πλάνες είναι οι αγαπημένες της κυβέρνησης και χαρακτηρίζουν κυρίως το ρόλο του καθενός που τις αρθρώνει στη δημόσια σφαίρα. Η πρώτη είναι η πλάνη του αχυρανθρώπου, η οποία αναπτύχθηκε στη συζήτηση του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και του Νίκου Χατζηνικολάου, όπου οι συνομιλητές παρουσίαζαν παραλλαγμένα τα επιχειρήματα του αντιπάλου τους —ο οποίος δεν ήταν παρόν να επιχειρηματολογήσει— ώστε μετά μαζί να επιτεθούν στην παραλλαγμένη εκδοχή που οι ίδιοι δημιούργησαν. Έτσι, αν και «βαρύ», το εξαγόμενο συμπέρασμα ήταν ότι ο Σύριζα υπήρξε αυτουργός της καταστροφής στο Μάτι που στοίχισε τη ζωή 102 ανθρώπων, ενώ οι επικεφαλής και οι θεσμικά υπεύθυνοι της διαχείρισης της φρικτής κατάστασης αναβαθμίστηκαν από την παρούσα κυβέρνηση, της οποίας ο ένας συνομιλητής είναι υπουργός και ο άλλος ιδεολογικά προσκείμενος.

Η δεύτερη πλάνη, που εξασκεί η κυβέρνηση δυσφημώντας και κατηγορώντας τον πολιτικό της αντίπαλο και παραπλανώντας το λαό, εκφράστηκε στη συνέντευξη Τύπου της Υπουργού Πολιτισμού και ονομάζεται «Κόκκινη Ρέγγα». Η Κόκκινη Ρέγγα είναι μια κατηγορία επιχειρήματος, η οποία παραπλανά την κοινωνία από ένα σημαντικό θέμα και με την εκούσια χρήση λογικών σφαλμάτων σκοπεύει να οδηγήσει την κοινή γνώμη σε λάθος συμπεράσματα. Η Κόκκινη Ρέγγα συνειδητά παραπλάνησε την κοινή γνώμη… ότι δηλαδή ο Δημήτρης Λιγνάδης δεν γνώριζε τον πρωθυπουργό αλλά και την ίδια, παρουσιάζοντας το Σύριζα και πάλι ως αυτουργό της ύπαρξης του θεατράνθρωπου στο χώρο της τέχνης και επί των ημερών διακυβέρνησής του. Η Κόκκινη Ρέγγα ιστορικά κατατάσσεται σε μια ευρεία τάξη πολιτικών σχετικιστικών σφαλμάτων. Σε αντίθεση με τον Αχυράνθρωπο, ο οποίος δεν αναπτύσσει με ορθό τρόπο τη θέση του αντιπάλου, στην Κόκκινη Ρέγγα η επιχειρηματολογία, αν και παρουσιάζεται με αληθοφανή τρόπο, δεν έχει καμιά πραγματική αξία αφού η συνειδητή παρουσία της δεν αφορά τους λόγους για τους οποίους οργανώθηκε η Συνέντευξη Τύπου.


Όσο ο πρωθυπουργός, η υπουργός, οι δημοσιογράφοι και οι διάφοροι σύμβουλοι και επικοινωνιολόγοι θεωρούσαν πως οι κατηγορίες και οι πράξεις του προαναφερθέντα θεατράνθρωπου έχουν παραγραφεί, τον γνώριζαν και μάλιστα ήταν και τιμή τους που τον γνώριζαν. Όταν όμως εμφανίστηκαν καταγγελίες για πρόσφατες πράξεις που δεν παραγράφονται, τότε ο Λιγνάδης έγινε «επικίνδυνος», όχι για την κοινωνία αλλά για τον ίδιο τον πρωθυπουργό και την κυβέρνησή του. Τρία περιστατικά παιδεραστίας, που συνδέονται άμεσα με το περιβάλλον του πρωθυπουργού, είναι πάρα πολλά για να ξεπλυθούν ακόμη και για τα καλοπληρωμένα ΜΜΕ, που τόσο επιμελώς «εξαφάνισαν» τα δύο προηγούμενα.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr