Η Κανονικότητα της Αθλιότητας

Το Πάσχα πλησιάζει, οι βιτρίνες γέμισαν λαμπάδες, τα σούπερ μάρκετ αρνιά και προσφορές, τα κανάλια ευχές και υποσχέσεις για «ανάσταση της οικονομίας». Κι όμως, κάτω από τα πασχαλινά φώτα, η δυσοσμία παραμένει. Ένας λαός που ετοιμάζεται για τη Μεγάλη Εβδομάδα στέκεται πάνω από τον ίδιο οχετό που τον συνοδεύει όλο τον χρόνο. Δεν τρομάζει. Δεν αηδιάζει. Απλώς αναπνέει από το στόμα, κάτι που είναι η μεγαλύτερη νίκη του συστήματος. Όχι ότι μας επέβαλε τη “βρώμα”, αλλά ότι μας εκπαίδευσε να τη θεωρούμε οξυγόνο.

Πλησιάζει ένα Πάσχα που μετράμε συνεχώς νεκρούς σε εμπόλεμες ζώνες, μα το πρόβλημά μας είναι να «να μην κάνουμε Ανάσταση χωρίς Άγιο φώς»…

«Έτσι είναι ο κόσμος». Κι αυτή η φράση είναι το πιο φτηνό τσιμέντο της εποχής μας, αφού μ’ αυτήν ασφαλτοστρώνουμε τη συνείδηση, μ’ αυτήν ρίχνουμε μπάζα πάνω στην οργή. Με αυτήν μετατρέπουμε το έγκλημα σε κανονικότητα.

Δεν ζούμε σε μια κοινωνία που δεν βλέπει τη βρωμιά, αλλά σε μια κοινωνία που τη βλέπει και αποφασίζει ότι δεν αξίζει τον κόπο να καθαρίσει. Φαίνεται στα τιμολόγια του ρεύματος, στα ενοίκια που θυμίζουν εκβιασμό, στα νοσοκομεία που λειτουργούν με δανεικό οξυγόνο και στα πασχαλινά τραπέζια που μικραίνουν κάθε χρόνο, αλλά η επίσημη αισιοδοξία μεγαλώνει.

Η Πολεοδομία του Βούρκου

Η αθλιότητα δεν έπεσε από τον ουρανό, χτίστηκε σιγά σιγά. Με άδειες. Με υπογραφές. Με εργολάβους της σιωπής που μας εξηγούν κάθε βράδυ ότι «πρέπει να είμαστε ρεαλιστές». Κι ο ρεαλισμός τους είναι μια μορφή πολεοδομίας του βούρκου. Δεν διορθώνει τις ρωγμές. Τις βαφτίζει «δομικά χαρακτηριστικά». Δεν σκάβει να δει τι υπάρχει από κάτω. Ρίχνει κι άλλα χώματα. Κι αν η πόλη καθιζάνει, φταίει η “κακή τύχη”.

Στην αρχή ήταν μικρά πράγματα. Μια λακκούβα. Ένα σκάνδαλο που «δεν μας αφορά άμεσα». Μια καθυστέρηση που «συμβαίνει παντού». Κάθε φορά που επιλέξαμε το «δεν βαριέσαι», ρίξαμε ένα ακόμα στρώμα χώμα πάνω στην ευθύνη.

Όταν συνηθίζεις τη λακκούβα στο δρόμο σου, έχεις ήδη υπογράψει τη συγκατάθεσή σου για το μπάζωμα της αλήθειας σε κάθε έγκλημα. Η καθίζηση της ηθικής ξεκινά από το πεζοδρόμιο και καταλήγει στο δικαστικό μέγαρο. Η άσφαλτος υποχωρεί, το πεζοδρόμιο σπάει, αλλά οι κάτοικοι συνεχίζουν να περπατούν. Λίγο πιο προσεκτικά. Λίγο πιο σκυφτά. Οι εργολάβοι της σιωπής μας έπεισαν ότι το πρόβλημα δεν είναι η βρώμα, αλλά η δική μας μύτη. Μας έμαθαν ότι ο «ρεαλισμός» σημαίνει να δέχεσαι τη σκουριά ως σημάδι του χρόνου και τον βούρκο ως ιαματικό νερό.

Κάποτε, η αθλιότητα προκαλούσε αντανακλαστική τάση προς έμετο. Σήμερα, προκαλεί απλώς έναν ώμο που ανασηκώνεται.

Συνηθίζεται…

Οι Τελάληδες της Σήψης και το «Θαύμα» των Αρωματικών

Σε αυτή την “πόλη”, υπάρχει πάντα ένας τελάλης, συνήθως ένας «τηλεπωλητής» της καταστροφής, που εμφανίζεται στις πλατείες και στις οθόνες με την ένταση της φωνής του να καλύπτει τον θόρυβο της κατάρρευσης. Είναι εκείνος ο τύπος που μπορεί να σου πουλήσει «αναστάσιμη ελπίδα» σε δόσεις, την ώρα που το σπίτι σου πνίγεται από τα χρέη. Ή ν’ ανοίξει νοσοκομεία που ο ίδιος έκλεισε…

Είναι ο εργολάβος που βαφτίζει την αποσάθρωση του δημόσιου χώρου ως «ευκαιρία ανάπτυξης». Σου λέει «Δεν βρωμάει ο οχετός, είναι η μυρωδιά της δράσης! Δείτε πόσο γρήγορα φεύγουν τα λύματα, είναι δείγμα ταχύτητας και αριστείας!». Και ο ένοικος, ζαλισμένος από την υστερία της φωνής και το ελληνοχριστιανικό κιτς της βιτρίνας, αγοράζει το αρωματικό. Αγοράζει την ψευδαίσθηση ότι αν ψεκάσει λίγη «μεταρρύθμιση» πάνω στο πτώμα, η σήψη θα σταματήσει. Κάθε άνοιξη ακούμε για «νέα ξεκινήματα». Αλλά οι ίδιες πληγές ανοίγουν ξανά με εργασιακά δυστυχήματα, υποδομές που καταρρέουν, δημόσια αγαθά που ιδιωτικοποιούνται σαν να είναι πασχαλινά δώρα.

Μα η βρώμα δεν νικιέται με υστερικές ιαχές ούτε με πωλήσεις «θαυματουργών προϊόντων»  για μια κοινωνία που έχει σπάσει τα πόδια της. Νικιέται μόνο αν σταματήσεις να χειροκροτείς τον έμπορο που σου πουλάει το οξυγόνο που ο ίδιος σου έκλεψε.

Η φράση «έτσι είναι ο κόσμος» δεν είναι φιλοσοφία, είναι τεχνική συγκάλυψης. Είναι το κοινωνικό μπάζωμα που καλύπτει την τρύπα πριν προλάβεις να ρωτήσεις ποιος την άνοιξε.

Όταν ακούς «μην είσαι αφελής», σημαίνει «μην επιμένεις».

Όταν ακούς «όλοι ίδιοι είναι», σημαίνει «μην ψάχνεις ευθύνη».

Όταν ακούς «κοίτα τη δουλίτσα σου», σημαίνει «μην ανακατεύεσαι».

Ο ψευτορεαλισμός είναι η εκπαίδευση στην υποταγή. Σου μαθαίνει να χαμηλώνεις τον πήχη μέχρι να σκοντάψεις πάνω του. Σου μαθαίνει ότι η αξιοπρέπεια είναι πολυτέλεια και ότι η σιωπή είναι σοφία.

Κι έτσι, όλα βρωμάνε λιγότερο. Όχι επειδή καθάρισαν, αλλά επειδή έμαθες να μη μυρίζεις.

Από τη Λακκούβα στο Κρατήρα

Η «κανονικότητα της αθλιότητας» είναι μια συνειδητή παρέμβαση στις ψυχές μας, που τις εκπαίδευσαν στην υποταγή μέσω της σταδιακής υποβάθμισης. Πρώτα πήραν το φως, μετά τον αέρα, μετά το χώρο. Πρώτα πήραν την ασφάλεια, μετά την αξιοπρέπεια, μετά την ελπίδα ότι κάτι μπορεί να αλλάξει. Και στο τέλος, σου ζητούν να κάνεις υπομονή μέχρι την «Ανάσταση της χώρας». Μόνο που η δική τους Ανάσταση δεν συνοδεύεται από λύτρωση. Συνοδεύεται από νέα μνημόσυνα. Αυτός ο ψευτορεαλισμός τους είναι το πιο σκληρό πολιτικό όπλο. «Έτσι λειτουργεί η αγορά», λένε όταν βλέπεις το νοίκι να γίνεται αγχόνη. «Έτσι είναι η γεωπολιτική», ψιθυρίζουν όταν τα κύματα ξεβράζουν νεκρούς στη Χίο. «Έτσι είναι η μοίρα», κραυγάζουν όταν τα τρένα συγκρούονται μετωπικά με την ανευθυνότητα. «Έτσι είναι τα εργοστάσια» διατυμπανίζουν όταν μανάδες δεν γυρίζουν σπίτι τους. ήταν ένα «ατύχημα». Ότι «συμβαίνουν αυτά». Είναι η ίδια γλώσσα που χρησιμοποιούν για τα Τέμπη, για τις φωτιές, για τα ναυάγια. Στη χώρα της αθλιότητας, ο εργάτης είναι απλώς αναλώσιμο υλικό, μια καύσιμη ύλη για να κινούνται οι μηχανές του κέρδους.

Αυτή η ασφαλτόστρωση της συνείδησης έχει έναν σκοπό, να μη μπορεί να φυτρώσει τίποτα. Ούτε οργή, ούτε ελπίδα, ούτε καν η απλή, πρωτόγονη αηδία. Έχουμε γίνει οι ιδανικοί ένοικοι μιας πόλης-ερειπίου, που καθαρίζουν τη σκόνη από το δικό τους μπαλκόνι, την ώρα που το κτίριο γέρνει επικίνδυνα προς το κενό.

Είναι ο νοικοκυραϊκός κυνισμός του «εγώ να είμαι καλά». Ο πολίτης που θεωρεί «ρεαλισμό» να κοιτάζει τη δουλειά του ενώ ο διπλανός του πνίγεται. Που θεωρεί «έξυπνο» να συνθηκολογεί με τη βρώμα για να πάρει μια θέση στο «καλό» τραπέζι του εστιατορίου, έστω κι αν το εστιατόριο είναι χτισμένο πάνω σε έναν ομαδικό τάφο αξιών.

Όλα αυτά δεν ήταν «κακές στιγμές». Ήταν το αποτέλεσμα της πολεοδομίας του βούρκου, όπου οι έλεγχοι είναι διακοσμητικοί και η ασφάλεια θεωρείται «κόστος». Όταν ο υπουργός-τελάλης βγαίνει και πανηγυρίζει για τις νέες θέσεις εργασίας, «ξεχνάει» να αναφέρει ότι πολλές από αυτές τις θέσεις συνοδεύονται από μια αόρατη ρώσικη ρουλέτα. Χειροκροτάμε τις επενδύσεις, αλλά προσπερνάμε τα καμένα κορμιά, γιατί ο «ρεαλισμός» μας επιβάλλει να μη χαλάμε το αφήγημα «Ελλάδα 2.0» με λεπτομέρειες όπως η ανθρώπινη ζωή.

Είναι η «δουλίτσα μας» πάνω από την αξιοπρέπειά μας. Είναι ο φόβος του σκλάβου που χειροκροτά τον εργοδότη του επειδή του επέτρεψε να ζήσει άλλη μια μέρα, έστω κι αν η επόμενη βάρδια μπορεί να είναι η τελευταία.

Το Τέλος της Λογικής και η Νίκη του Trash

Ο κόσμος δεν θα τελειώσει με μια θεαματική καταστροφή. Θα τελειώσει σε μια πόλη που τελείωσαν οι φιέστες, όπου οι κάτοικοι θα κάθονται ανάμεσα στα σκουπίδια και τις ξεθωριασμένες σερπατίνες, συζητώντας για το πόσο «βελτιώθηκε η ποιότητα του βούρκου» φέτος.

Η νίκη της αθλιότητας είναι οριστική όταν παύεις να θυμάσαι πώς είναι να αναπνέεις καθαρό αέρα. Όταν η μόνη σου διεκδίκηση είναι να είναι ο δικός σου οχετός λίγο πιο φραγμένος από του γείτονα.

Η πόλη καταρρέει, οι εργολάβοι τύπου Γεωργιάδη συνεχίζουν να πωλούν φούμαρα και «θαύματα», τα εργοστάσια συνεχίζουν να γίνονται κρεματόρια και εμείς συνεχίζουμε να περπατάμε στις μύτες των ποδιών για να μη λερωθούμε, ξεχνώντας ότι είμαστε ήδη βουτηγμένοι μέχρι το λαιμό. Αν συνηθίσεις τη βρώμα, δεν είσαι πια θύμα της. Είσαι το καύσιμό της. Και σε αυτή τη χώρα, το καύσιμο δεν τελειώνει ποτέ, γιατί πάντα θα υπάρχει κάποιος να χειροκροτά τον τηλεπωλητή που του υπόσχεται ότι «από αύριο, ο βούρκος θα έχει άρωμα λεβάντας και η έκρηξη θα είναι απλώς ένα πυροτέχνημα ανάπτυξης».

Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι τι καταλαβαίνουμε.

Το ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να το λέμε «κανονικότητα».

Διαβάστε επίσης:

Ενώ το Ισραήλ υποστηρίζει ότι σκότωσε τον Λαριτζανί εκείνος τουιτάρει

Ξέσπασμα Γεωργιάδη κατά Κανάκη: «Είστε άλλος ένας θλιβερός, καλοπληρωμένος, εξυπνάκιας»

«Κομματικά ταξίδια με τα λεφτά των υπουργείων» – Η καταγγελία του Αλέξανδρου Αυλωνίτη

O Φιόντορ Λουκιάνοφ σκιαγραφεί όσα αποκαλύπτει η κρίση στο Ιράν για τις χώρες BRICS

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr