Η Ισπανία κυνηγά το τρόπαιο μέσα στις ΗΠΑ και μια συμβολική νίκη απέναντι στον Τραμπ

Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια σε τόσο έντονη αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ όσο η Ισπανία. Τώρα, η ποδοσφαιρική της ομάδα μπαίνει στο Παγκόσμιο Κύπελλο ως ένα από τα μεγάλα φαβορί και φιλοδοξεί να κατακτήσει το τρόπαιο μέσα στις ΗΠΑ, σε μια διοργάνωση που ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί να αξιοποιήσει ως επίδειξη αμερικανικής ισχύος και προσωπικής επιρροής.

Με ηγέτες τον 18χρονο Λαμίν Γιαμάλ και τον Ρόδρι, η Ισπανία συγκαταλέγεται μαζί με τη Γαλλία στις βασικές διεκδικήτριες του τίτλου. Για τους Ισπανούς φιλάθλους μια ενδεχόμενη κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου θα αποτελούσε τεράστια αθλητική επιτυχία. Για τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, όμως, θα είχε και έντονο πολιτικό συμβολισμό, αναφέρει το Politico.

Ο σοσιαλιστής ηγέτης Πέδρο Σάντσεθ, γνωστός φίλος της Ατλέτικο Μαδρίτης, έχει συγκρουστεί επανειλημμένα με τον Τραμπ για μια σειρά διεθνών ζητημάτων, από τον πόλεμο με το Ιράν και τις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ μέχρι τη στάση απέναντι στο Ισραήλ και τη Γάζα. Οι διαφορές τους επεκτείνονται επίσης σε θέματα όπως η ενέργεια, η μετανάστευση και η κοινωνική πολιτική.

Σύμφωνα με τον Πάκο Κάμας, επικεφαλής ερευνών κοινής γνώμης της Ipsos, κανένας προηγούμενος Ισπανός πρωθυπουργός δεν έχει αποκτήσει τόση διεθνή αναγνώριση για την αντιπαράθεσή του με τον Τραμπ ούτε έχει υιοθετήσει τόσο ξεκάθαρα αντι-αμερικανική στάση. Όπως εκτιμά, ο Σάντσεθ επιχειρεί να εμφανιστεί ως ένας από τους βασικούς εκφραστές της αντίστασης απέναντι στη συντηρητική και δεξιά στροφή που παρατηρείται σε πολλές χώρες της Δύσης.

Η στάση αυτή φαίνεται να βρίσκει απήχηση στην ισπανική κοινωνία. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι περίπου τα δύο τρίτα των Ισπανών απορρίπτουν τις επικρίσεις του Τραμπ προς τη χώρα τους, ενώ το 82% θεωρεί τον Αμερικανό πρόεδρο απειλή για την παγκόσμια ειρήνη, ποσοστό υψηλότερο από αυτό που καταγράφεται για οποιονδήποτε άλλο διεθνή ηγέτη.

Η εθνική Ισπανίας ξεκινά την πορεία της στο Μουντιάλ απέναντι στο Πράσινο Ακρωτήριο στην Ατλάντα, με στόχο να φτάσει μέχρι τον τελικό της 19ης Ιουλίου στο MetLife Stadium του Νιου Τζέρσεϊ και να σηκώσει το τρόπαιο μπροστά στον πρόεδρο που έχει στοχοποιήσει επανειλημμένα τη Μαδρίτη.

Η διαμάχη για το ΝΑΤΟ και το Ιράν

Η ένταση στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Μαδρίτης κορυφώθηκε όταν η Ισπανία αρνήθηκε να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες στο επίπεδο που απαιτούσαν οι ΗΠΑ.

Ενώ ο Τραμπ πίεζε τα μέλη του ΝΑΤΟ να δεσμευτούν για δαπάνες ίσες με το 5% του ΑΕΠ τους, η Ισπανία, παραδοσιακά μία από τις χώρες με τις χαμηλότερες στρατιωτικές δαπάνες στη Συμμαχία, επέμεινε σε ποσοστό 2,1%.

Ο Σάντσεθ υποστήριξε ότι η επίτευξη του στόχου του 5% θα απαιτούσε δραματικές περικοπές στο κοινωνικό κράτος, όπως κατάργηση επιδομάτων ανεργίας, ασθενείας και μητρότητας, μείωση συντάξεων κατά 40% ή δραστική συρρίκνωση των επενδύσεων στην εκπαίδευση.

Η αντίδραση του Τραμπ ήταν ιδιαίτερα επιθετική. Χαρακτήρισε την Ισπανία «ουραγό» και έφτασε στο σημείο να δηλώσει ότι ίσως θα έπρεπε να αποβληθεί από το ΝΑΤΟ.

Οι σχέσεις επιβαρύνθηκαν ακόμη περισσότερο εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η ισπανική κυβέρνηση αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση κοινών αμερικανοϊσπανικών στρατιωτικών βάσεων για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ενώ ο Σάντσεθ χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιθέσεις «αδικαιολόγητες και επικίνδυνες».

Ο Τραμπ απάντησε με απειλές περί διακοπής εμπορικών σχέσεων με την Ισπανία, αν και κάτι τέτοιο δεν υλοποιήθηκε, καθώς η χώρα δρα στο πλαίσιο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Τον Μάρτιο, μάλιστα, είχε δηλώσει στην New York Post: «Έχουμε πολλούς νικητές, αλλά η Ισπανία είναι χαμένη υπόθεση».

Η Γάζα, η ενέργεια και η μετανάστευση

Ένα ακόμη σημείο τριβής αποτελεί η στάση της ισπανικής κυβέρνησης απέναντι στο Ισραήλ.

Το 2024 η Ισπανία, μαζί με την Ιρλανδία και τη Νορβηγία, αναγνώρισε επίσημα το παλαιστινιακό κράτος, ενώ η κυβέρνηση Σάντσεθ ήταν η πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση που κατηγόρησε ανοιχτά την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου για γενοκτονία.

Στο πεδίο της ενέργειας οι διαφορές είναι εξίσου μεγάλες. Ο Τραμπ προωθεί την αύξηση της εξόρυξης ορυκτών καυσίμων με το σύνθημα «Drill, baby, drill», ενώ ο Σάντσεθ απαντά με το «Green, baby, green», προωθώντας τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ισπανία έχει θέσει ως στόχο το 81% της ηλεκτροπαραγωγής της να προέρχεται από ΑΠΕ έως το 2030.

Αντίστοιχα αντίθετες είναι οι προσεγγίσεις τους στο μεταναστευτικό. Η ισπανική κυβέρνηση υπερασπίζεται τη μετανάστευση ως οικονομική και κοινωνική αναγκαιότητα και προχωρά στη νομιμοποίηση τουλάχιστον 500.000 μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα.

Σε άρθρο του στους New York Times, ο Σάντσεθ προειδοποίησε ότι οι δυτικές κοινωνίες που απορρίπτουν τη μετανάστευση κινδυνεύουν από σοβαρή δημογραφική συρρίκνωση, ενώ παράλληλα κατήγγειλε ως «παράνομες και απάνθρωπες» τις πολιτικές που εφαρμόζονται σε ορισμένες χώρες απέναντι στους μετανάστες, σε μια σαφή αιχμή κατά της αμερικανικής πολιτικής.

Ο πολιτικός επιστήμονας Λουίς Οριόλς από το Πανεπιστήμιο Carlos III της Μαδρίτης σημειώνει ότι ο αντιαμερικανισμός υπήρχε διαχρονικά σε τμήματα της ισπανικής Αριστεράς, αλλά σπάνια αξιοποιήθηκε πολιτικά. Εξαίρεση αποτέλεσε η κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο, η οποία το 2004 απέσυρε τα ισπανικά στρατεύματα από το Ιράκ.

Κατά τον ίδιο, κάθε φορά που οι Σοσιαλιστές επιλέγουν να αξιοποιήσουν αυτό το αίσθημα, συνήθως αποκομίζουν εκλογικά οφέλη.

Ο Γιαμάλ ως σύμβολο μιας νέας Ισπανίας

Παρότι το ποδόσφαιρο θεωρητικά μένει έξω από την πολιτική, η Ισπανία γνωρίζει καλά ότι τα δύο πεδία συχνά διασταυρώνονται.

Το 2023, αμέσως μετά την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Γυναικών, ο τότε πρόεδρος της ισπανικής ομοσπονδίας Λουίς Ρουμπιάλες φίλησε στο στόμα την παίκτρια Τζένι Ερμόσο κατά τους πανηγυρισμούς. Το περιστατικό προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις, διαδηλώσεις και πολιτική κρίση, οδηγώντας τελικά στην καταδίκη του για σεξουαλική επίθεση.

Σήμερα το πρόσωπο που συμβολίζει περισσότερο από κάθε άλλον τη νέα Ισπανία είναι ο Λαμίν Γιαμάλ. Ο νεαρός άσος της Μπαρτσελόνα, με πατέρα από το Μαρόκο και μητέρα από την Ισημερινή Γουινέα, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυπολιτισμικής γενιάς που διαμορφώνει τη χώρα.

Τον περασμένο μήνα βρέθηκε στο επίκεντρο νέας πολιτικής αντιπαράθεσης όταν ύψωσε παλαιστινιακή σημαία κατά τη διάρκεια των πανηγυρισμών της Μπαρτσελόνα για την κατάκτηση του πρωταθλήματος. Η ισραηλινή κυβέρνηση τον κατηγόρησε ότι υποκινεί το μίσος, ενώ ο Σάντσεθ έσπευσε να τον υπερασπιστεί, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες κατηγορίες προέρχονται από ανθρώπους που είναι «τυφλωμένοι από τη δική τους ντροπή».

Ο Γιαμάλ έχει επίσης δεχθεί επανειλημμένα ρατσιστικές επιθέσεις. Ο πατέρας του, Μουνίρ Νασραουί, είχε τιμωρηθεί με πρόστιμο μετά από επεισόδιο στο οποίο έσπασε τα γυαλιά υποστηρικτή του ακροδεξιού κόμματος Vox έξω από προεκλογικό περίπτερο του κόμματος.

Αν η Ισπανία κατακτήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο στις Ηνωμένες Πολιτείες, η επιτυχία δεν θα έχει μόνο αθλητική αξία. Θα αποτελέσει και ένα ακόμη επεισόδιο στη σύνθετη και ολοένα πιο συγκρουσιακή σχέση ανάμεσα στη Μαδρίτη και την Ουάσιγκτον, με τον Λαμίν Γιαμάλ να βρίσκεται στο επίκεντρο ενός συμβολισμού που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια του ποδοσφαίρου.