Η Εθνική Λυρική Σκηνή τιμά τη Μαρία Κάλλας – Εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της

Kαθώς το 2023 συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, η Εθνική Λυρική Σκηνή προγραμματίζει μια σειρά εκδηλώσεων για να τιμήσει την κορυφαία υψίφωνο του 20ού αιώνα, σε καλλιτεχνική επιμέλεια του Γιώργου Κουμεντάκη.

καλας

Από τον Απρίλιο έως και τον Δεκέμβριο του 2023 η ΕΛΣ, στο πλαίσιο του αφιερώματος στην Κάλλας, θα παρουσιάσει τη Μήδεια του Κερουμπίνι, μια εικαστική εγκατάσταση στο φουαγέ, ένα Γκαλά Όπερας στο Ηρώδειο, μια έκθεση στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, ένα ντοκιμαντέρ για τα άγνωστα πρώτα χρόνια της Ελληνίδας ντίβας, ένα βίντεο-ρεσιτάλ αφιερωμένο στο «πρώτο της ρεπερτόριο», ενώ επιπλέον θα πραγματοποιήσει εκπαιδευτικό εργαστήριο μαζί με το DmLab του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Η συμβολή της Μαρίας Κάλλας στη λυρική τέχνη του 20ού και του 21ου αιώνα είναι ιστορική και αδιαμφισβήτητη, καθώς από τη μια ανανέωσε το ρεπερτόριο της όπερας φέρνοντας στην επιφάνεια ξεχασμένα αριστουργήματα του μπελ κάντο και από την άλλη ανέδειξε με την απαράμιλλη ερμηνεία της τη σημασία της δραματικής διάστασης των έργων της όπερας. Μέσα στην καλλιτεχνική της διαδρομή –η οποία διήρκεσε κάτι περισσότερο από δύο δεκαετίες– αλλά και μέσα από τη δραματική και σύντομη ζωή της, η Κάλλας άφησε μια ανεπανάληπτη καλλιτεχνική κληρονομιά για τις επόμενες γενιές και δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι έδωσε το φιλί της ζωής στην τέχνη της όπερας, θέτοντας τις βάσεις για μια ουσιαστική ανανέωση όχι μόνο στο μουσικό, αλλά και κυρίως στο σκηνικό της μέρος.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή δεν τιμά απλώς τη σπουδαία Ελληνίδα υψίφωνο που έκανε διάσημη τη χώρα της σε κάθε γωνιά του πλανήτη, αλλά ταυτόχρονα ρίχνει τους προβολείς σε ένα από τα σπουδαιότερα ιδρυτικά μέλη της, καθώς η Μαρία Κάλλας υπέγραψε το πρώτο της συμβόλαιο με τη Λυρική Σκηνή το 1940, μερικούς μήνες μετά την ίδρυσή της το 1939 από τον φωτισμένο Κωστή Μπαστιά, ως τμήμα του Εθνικού (τότε Βασιλικού) Θεάτρου της Ελλάδας. Η Μαρία Κάλλας έγινε γνωστή στην Αθήνα, από το 1940 έως το 1945, με το όνομα Μαρία Καλογεροπούλου. Μετά τα πρώτα μαθήματα που έλαβε στο Εθνικό Ωδείο με τη Μαρία Τριβέλλα και παράλληλα με τις σπουδές της στο Ωδείο Αθηνών με την Ισπανίδα υψίφωνο Ελβίρα ντε Ιντάλγκο, η Καλογεροπούλου ερμήνευσε σημαντικούς ρόλους στη Λυρική Σκηνή αποκτώντας έτσι μια μοναδική σκηνική εμπειρία που τη βοήθησε να επιτύχει πολύ σύντομα τον στόχο της για μια μεγάλη διεθνή σταδιοδρομία.

Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η διεθνής πλέον ντίβα, η La Callas, επέστρεψε στην Εθνική Λυρική Σκηνή για να πραγματοποιήσει μια ιστορική πρωτιά, όπως την είχε οραματιστεί ο Κωστής Μπαστιάς, ο οποίος είχε βρεθεί ξανά στη διεύθυνση του μοναδικού ελληνικού λυρικού θεάτρου: να εγκαινιάσει τις πρώτες παραστάσεις όπερας που πραγματοποιήθηκαν στη μακραίωνη ιστορία του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου – το 1960 με τη Νόρμα του Μπελλίνι και το 1961 με τη Μήδεια του Κερουμπίνι. Για τις δύο παραγωγές της Επιδαύρου, η Κάλλας, ως μια ανταπόδοση στη βοήθεια που της πρόσφερε η Λυρική Σκηνή στα πρώτα βήματα της καλλιτεχνικής της πορείας, πρόσφερε την αμοιβή της για τη δημιουργία του θεσμού υποτροφιών για νέους λυρικούς καλλιτέχνες, ο οποίος πήρε το όνομά της.

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού έχει εντάξει τον εορτασμό των 100 ετών από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας στον κατάλογο συνεορτασμού επετείων της UNESCO για το 2023. Στον ετήσιο κατάλογο περιλαμβάνονται προσωπικότητες τις οποίες η UNESCO τιμά για τη συμβολή τους στην ανάπτυξη της Επιστήμης, της Εκπαίδευσης, του Πολιτισμού και της Επικοινωνίας, με σκοπό την αναγνώριση και την προβολή της οικουμενικής διάστασης και σημασίας τους.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του αφιερώματος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στη Μαρία Κάλλας θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά πολύτιμο υλικό από το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σημαντικές αρχειακές συλλογές. Πρόσφατα ο συλλέκτης Δημήτρης Πυρομάλλης δώρισε στο Αρχείο της ΕΛΣ την πλούσια συλλογή του για τη Μαρία Κάλλας, η οποία αποτελείται από χιλιάδες αντικείμενα και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ηχογραφήσεις, σπάνιες εκδόσεις, έγγραφα, φωτογραφίες, προσωπικά αντικείμενα κ.ά.

Επίσης, η ΕΛΣ απέκτησε πρόσφατα το φωτογραφικό αρχείο του Κλεισθένη, το οποίο περιλαμβάνει σπάνιο φωτογραφικό υλικό από τις εμφανίσεις της Κάλλας στην Ελλάδα, καθώς και το αρχείο του αρχιμουσικού Λεωνίδα Ζώρα, ο οποίος είχε διευθύνει την Κάλλας στις πρώτες της παραστάσεις στη Λυρική, αλλά και του δημοσιογράφου και Διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών τη δεκαετία του ’50 Αχιλλέα Μαμάκη, ο οποίος προσκάλεσε την Κάλλας να δώσει το ρεσιτάλ του 1957 στο Ηρώδειο. Επιπλέον, για τις ανάγκες του αφιερώματος, το ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ έχει παραχωρήσει στην ΕΛΣ αρχειακό υλικό από το αρχείο Παξινού – Μινωτή.

Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργος Κουμεντάκης σημειώνει: «Η Μαρία Κάλλας είναι μια καλλιτέχνιδα που καθόρισε την ιστορία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Λίγα χρόνια πριν το φαινόμενο Κάλλας φθάσει σε κάθε γωνιά του πλανήτη και γίνει κτήμα όλων των φίλων της λυρικής τέχνης, η Μαρία Καλογεροπούλου ξεκινούσε μια δύσκολη διαδρομή στα χρόνια του πολέμου στην Αθήνα. Ήταν το 1940 όταν ο ιδρυτικός διευθυντής του Οργανισμού μας, ο σπουδαίος Κωστής Μπαστιάς, της πρόσφερε το πρώτο της συμβόλαιο ενώ ήταν ακόμα μαθήτρια στο Ωδείο Αθηνών. Η Κάλλας, με την εκπαίδευση που έλαβε και τη σκηνική εμπειρία που απέκτησε στα χρόνια που έζησε και εργάστηκε στην Ελλάδα, έβαλε ισχυρές βάσεις για την επόμενη φάση της σταδιοδρομίας της που ξεκίνησε το 1947 στη Βερόνα. Επέστρεψε στην Ελλάδα, ως παγκόσμια σταρ πλέον, το 1957 για ένα ρεσιτάλ στο Ηρώδειο. Τρία χρόνια αργότερα ο Κωστής Μπαστιάς τής προτείνει να πρωταγωνιστήσει σε παράσταση όπερας για πρώτη φορά στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Έτσι με τη Νόρμα του Μπελλίνι το 1960 και τη Μήδεια του Κερουμπίνι το 1961, άνοιξε μια νέα σελίδα στο τελειότερο και διασημότερο αρχαίο ελληνικό θέατρο, το οποίο ήδη από τον 2ο αιώνα π.Χ. φιλοξενούσε παραστάσεις αρχαίου δράματος. 

Με το πρόγραμμα που θα παρουσιάσουμε για τα 100 χρόνια της Μαρίας Κάλλας, φιλοδοξούμε αφενός να φωτίσουμε τη σχέση της με τον Οργανισμό μας και αφετέρου να κάνουμε γνωστό τον μύθο της Κάλλας στις νεότερες γενιές, σαν ένα φωτεινό παράδειγμα ταλέντου, σκληρής εργασίας, αφοσίωσης, τελειομανίας, λάμψης. 

Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαιτέρως τον κ. Δημήτρη Πυρομάλλη που δώρισε στην ΕΛΣ τη σπουδαία συλλογή του για τη Μαρία Κάλλας, την οποία με μεγάλη αφοσίωση και αγάπη δημιούργησε από την παιδική του ηλικία έως και σήμερα. Θερμές ευχαριστίες στον αείμνηστο Οδυσσέα Κυριακόπουλο και την κ. Φλωρίκα Κυριακοπούλου, το Ίδρυμα Λάτση, και τις κυρίες Αλεξάνδρα Μαρτίνου, Δήμητρα Φιλίππου και Ευγενία Καρακαλά για τη συνεισφορά τους στην αγορά του Αρχείου Κλεισθένη, στον κ. Στέφανο Μίτμαν για την παραχώρηση στην ΕΛΣ των αρχείων Ζώρα και Μαμάκη, καθώς και στο ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ για τον δανεισμό πολύτιμων αρχειακών αντικειμένων.

Για την πραγματοποίηση της Μήδειας, η οποία αποτελεί μια μεγάλη συμπαραγωγή με τη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης, την Όπερα του Καναδά και τη Λυρική Όπερα του Σικάγου, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Μέγα Δωρητή της ΕΛΣ, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), καθώς και τον χορηγό της παράστασης, την Τράπεζα Πειραιώς. 

Για την έκθεση, το γκαλά και το ντοκιμαντέρ, θα ήθελα να ευχαριστήσω τη ΔΕΗ για την ευγενική της χορηγία, με την οποία εγκαινιάζουμε μια νέα σημαντική συνεργασία».

Όπερα | Μήδεια
Λουίτζι Κερουμπίνι

25, 27, 30 Απριλίου & 2, 4, 9 Μαΐου 2023

Ώρα έναρξης 19.30 (Κυριακή 18.30)

Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ – ΚΠΙΣΝ

Μουσική διεύθυνση: Φιλίπ Ωγκέν
Σκηνοθεσία, σκηνικά: Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ
Αναβίωση σκηνοθεσίας: Τζόναθον Λόυ / Συνεργάτιδα σκηνογράφος: Χάννα Πόστλουεϊτ
Κοστούμια: Ντούυ Λύτι
Κινησιολογία: Τζο Μέρεντιθ
Φωτισμοί: Πώλι Κόνσταμπλ
Σχεδιασμός προβολών: Σ. Κέιτυ Τάκερ
Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος
Κρέων: Γιάννης Γιαννίσης
Γλαύκη: Βασιλική Καραγιάννη
Ιάσων: Τζόρτζιο Μπερρούτζι
Μήδεια: Άννα Πιρότσι
Νέρις: Νεφέλη Κωτσέλη / Επικεφαλής της φρουράς: Νικόλας Ντούρος
Πρώτη υπηρέτρια: Δέσποινα Σκαρλάτου / Δεύτερη υπηρέτρια: Μάρθα Σωτηρίου
Με την Ορχήστρα και τη Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Κεντρική εκδήλωση της ΕΛΣ για τους εορτασμούς των 100 ετών από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας αποτελεί η Μήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι, η οποία θα παρουσιαστεί στις 25, 27, 30 Απριλίου και 2, 4, 9 Μαΐου 2023 στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, σε μουσική διεύθυνση Φιλίπ Ωγκέν και σκηνοθεσία και σκηνικά του Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ. Πρόκειται για μια μεγάλη διεθνή συμπαραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με τρεις σπουδαίες όπερες της Αμερικής –τη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης, την Όπερα του Καναδά και τη Λυρική Όπερα του Σικάγου–, η οποία υλοποιήθηκε με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Λησμονημένη για πολλές δεκαετίες, η Μήδεια του Κερουμπίνι, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στο Παρίσι το 1797, ήρθε ξανά στο φως όταν η Μαρία Κάλλας ερμήνευσε τον ομώνυμο ρόλο για πρώτη φορά το 1953 στη Φλωρεντία. Η επιτυχία υπήρξε τεράστια, ενώ, χάρη στις σπάνιες μουσικές και υποκριτικές ικανότητες της Κάλλας, ο μουσικός κόσμος ανακάλυψε ένα συναρπαστικό έργο.

Η Μήδεια είναι μια όπερα απολύτως συνδεδεμένη με την Ελλάδα – βασίζεται στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, ενώ η ερμηνεία της Μαρίας Κάλλας στην ιστορική παραγωγή της ΕΛΣ στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου το 1961 άφησε ανεξίτηλο στίγμα στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό.

Στη νέα παραγωγή της Μήδειας τον ρόλο του τίτλου θα ερμηνεύσει για πρώτη φορά στην καριέρα της μια από τις σημαντικότερες δραματικές υψιφώνους της εποχής μας, η Άννα Πιρότσι. Συμμετέχουν οι μονωδοί Γιάννης Γιαννίσης, Βασιλική Καραγιάννη, Τζόρτζιο Μπερρούτζι, Νεφέλη Κωτσέλη, Νικόλας Ντούρος, Δέσποινα Σκαρλάτου, Μάρθα Σωτηρίου, καθώς και η Ορχήστρα και η Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Εισιτήρια από 15€ προπωλούνται στα Ταμεία της ΕΛΣ (καθημερινά 9.00-21.00 | 2130885700)

Πολυμορφική εγκατάσταση | UNBOXING CALLAS: Από την Κάλλας στη Μήδεια, εγκατάσταση σε τρεις πράξεις

4 Μαΐου – 9 Ιουνίου 2023

Φουαγέ Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ

Καλλιτεχνική σύλληψη και εκτέλεση: Πάνος Προφήτης
Κινηματογράφηση: Γιώργος Αθανασίου
Χορός: Βέρα Ζούκα
Επιμέλεια: Βασίλης Ζηδιανάκης / ATOPOS cvc
Συνεργάτιδα επιμέλειας: Στέφη Στούρη
Επιστημονική σύμβουλος: Σοφία Κομποτιάτη

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει το UNBOXING CALLAS. Πρόκειται για ένα εικαστικό πρόγραμμα το οποίο αντλεί έμπνευση από το unboxing, όπως αυτό έγινε δημοφιλές μέσα από ψηφιακές κοινότητες, δηλαδή μια τελετουργική διαδικασία καταγραφής της πρώτης επαφής με ένα αντικείμενο. Με αφορμή τη νέα παραγωγή της Μήδειας, στο πρώτο μέρος του προγράμματος UNBOXING CALLAS ο Βασίλης Ζηδιανάκης προσκαλεί τον εικαστικό Πάνο Προφήτη για τη δημιουργία ενός πολυμορφικού εικαστικού πειράματος με τίτλο Από την Κάλλας στη Μήδεια, εγκατάσταση σε τρεις πράξεις, το οποίο καταλαμβάνει για πρώτη φορά τους χώρους του φουαγέ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ.

Κεντρικό ρόλο στην εγκατάσταση διαδραματίζει το ανάγλυφο προφίλ της Κάλλας, μέσα από το οποίο ξεδιπλώνεται η αφήγηση της Μήδειας, στη γλυπτική σύνθεση του Πάνου Προφήτη. Ταυτόχρονα στον 5ο όροφο του φουαγέ της ΕΛΣ θα παρουσιαστεί αρχειακό υλικό που σχετίζεται με την παραγωγή της Μήδειας στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου με τη Μαρία Κάλλας, καθώς και υλικό από τις παρουσιάσεις της Μήδειας στο Ντάλλας, το Λονδίνο και το Μιλάνο. Σχέδια και σπαράγματα από τα κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη μαζί με σημειώσεις και βιβλία σκηνοθεσίας του Αλέξη Μινωτή συνομιλούν με επιμέρους σκίτσα και γλυπτικά στοιχεία (μήτρες, καλούπια) του Πάνου Προφήτη, σε μια διαχρονική εξερεύνηση της καλλιτεχνικής ανάγνωσης του μύθου της Μήδειας, σε συνάρτηση πάντα με τον μύθο της Κάλλας.

Οι τρεις πράξεις που σχηματίζουν την εγκατάσταση είναι:

–η γλυπτική εγκατάσταση που καταλαμβάνει το ισόγειο, και τον 5ο όροφο του φουαγέ
-μια βιντεοεγκατάσταση που αναπαράγεται ταυτόχρονα σε όλες τις οθόνες, σε όλους τους ορόφους του φουαγέ
-μια περφόρμανς που ενεργοποιεί την εγκατάσταση στο σύνολό της. Ευχαριστούμε το Αρχείο Παραστατικών Τεχνών ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ, για την ευγενική παραχώρηση του υλικού.

Είσοδος ελεύθερη

Χορηγός ΔΕΗ

Μέγας Δωρητής & Δωρητής παράστασης ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Γκαλά Όπερας | Η Κάλλας στο Ηρώδειο

Σεπτέμβριος 2023

Ωδείο Ηρώδου Αττικού

Σολίστ: θα ανακοινωθούν σύντομα

Μουσική διεύθυνση: θ.α.

Με την Ορχήστρα της ΕΛΣ

Η ελληνική σταδιοδρομία της Μαρίας Κάλλας έχει συνδεθεί με το Ωδείο Ηρώδου Αττικού σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους. Έναν χρόνο πριν εγκαταλείψει την Αθήνα για τη Νέα Υόρκη, τον Ιούλιο του 1944 η Μαρία Καλογεροπούλου ερμηνεύει στο Ηρώδειο τη Σμαράγδα στην όπερα του Μανώλη Καλομοίρη Ο πρωτομάστορας σε μουσική διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη και σκηνοθεσία Σωκράτη Καραντινού, ενώ λίγες μόλις μέρες αργότερα, τον Αύγουστο του 1944, θα ερμηνεύσει τη Λεονόρα στον Φιντέλιο του Μπετόβεν σε μουσική διεύθυνση Χανς Χαίρνερ και σκηνοθεσία Όσκαρ Βάλλεκ.

Δεκατρία χρόνια αργότερα, το 1957, έχοντας ήδη κατακτήσει τον κόσμο η Μαρία Μενεγκίνι-Κάλλας θα επιστρέψει στο Ηρώδειο για ένα ιστορικό ρεσιτάλ στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, με άριες από τον Τριστάνο και Ιζόλδη του Ρίχαρντ Βάγκνερ, τη Δύναμη του πεπρωμένου και τον Τροβατόρε του Τζουζέππε Βέρντι, τη Λουτσία ντι Λαμμερμούρ του Γκαετάνο Ντονιτσέττι και τον Άμλετ του Αμπρουάζ Τομά, σε μουσική διεύθυνση του Αντονίνο Βόττο.

Με αυτό ακριβώς το ρεπερτόριο θα δοθεί τον Σεπτέμβριο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού από την Εθνική Λυρική Σκηνή το επετειακό Γκαλά του 2023 με τίτλο Η Κάλλας στο Ηρώδειο. Τέσσερις διεθνώς αναγνωρισμένες πρωταγωνίστριες της όπερας θα τιμήσουν τη Μαρία Κάλλας ερμηνεύοντας άριες από όπερες των Καλομοίρη, Μπετόβεν, Βάγκνερ, Βέρντι, Ντονιτσέττι, Τομά που η ίδια ερμήνευσε στο ρωμαϊκό ωδείο με τη σπάνια φωνητική της γκάμα και τις ασυνήθιστες δεξιοτεχνικές της ικανότητες, αφήνοντας αξεπέραστο στίγμα.

Χορηγός ΔΕΗ

Μέγας Δωρητής & Δωρητής παράστασης ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Έκθεση | UNBOXING CALLAS: Μια αρχειακή εξερεύνηση στη συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ

26 Νοεμβρίου 2023 – Ιανουάριος 2024

2ος όροφος Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος – ΚΠΙΣΝ

Επιμέλεια: Βασίλης Ζηδιανάκης / ATOPOS cvc
Συνεργάτιδα επιμέλειας: Στέφη Στούρη
Σύμβουλος: Δημήτρης Πυρομάλλης
Επιστημονική συνεργάτιδα: Σοφία Κομποτιάτη

Συμμετέχουν οι εικαστικοί: Μαρία Βαρελά, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Πέτρος Ευσταθιάδης, Χρυσάνθη Κουμιανάκη, Ελευθερία Κοτζάκη, Αριστείδης Λάππας, Αγγελική Μπόζου, Λυκούργος Πορφύρης, Αντιγόνη Τσαγκαροπούλου, Αλέξης Φιδετζής

Συμμετέχουν στο παράλληλο πρόγραμμα: Αλέξανδρος Ευκλείδης, Γιώργος Κουμεντάκης, Στέλλα Κουρμπανά, Έλενα Ματθαιοπούλου, Γιάννης Μπελώνης, Παναγής Παγουλάτος, Τότα Πρίτσα, Ζωή Τζαμτζή, Φάτμα Φαϊάντ

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει το δεύτερο μέρος του UNBOXING CALLAS, ένα εικαστικό πρόγραμμα σε επιμέλεια Βασίλη Ζηδιανάκη, το οποίο αντλεί έμπνευση από το unboxing, όπως αυτό έγινε δημοφιλές μέσα από ψηφιακές κοινότητες, δηλαδή μια τελετουργική διαδικασία καταγραφής της πρώτης επαφής με ένα αντικείμενο.

Η έκθεση UNBOXING CALLAS: Μια αρχειακή εξερεύνηση στη συλλογή Πυρομάλλη και το αρχείο της ΕΛΣ, εμπνέεται από προσωπικές ιστορίες, μνήμες και αρχειακά αντικείμενα της Μαρίας Κάλλας δημιουργώντας έναν συλλογικό καλλιτεχνικό απολογισμό της πορείας της.

Τα αντικείμενα προέρχονται από τις αρχειακές συλλογές της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, αλλά και από συλλογές που απέκτησε πρόσφατα όπως το αρχείο του συλλέκτη Δημήτρη Πυρομάλλη για την τέχνη και τη ζωή της Μαρίας Κάλλας, καθώς και το φωτογραφικό αρχείο Κλεισθένη. Επιπλέον, η έκθεση θα αναδείξει μοναδικό υλικό από το αρχείο Παξινού – Μινωτή –μια ευγενική παραχώρηση του ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ–, καθώς επίσης και υλικό από το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη. Παράλληλα θα παρουσιάσει πρωτότυπες δημιουργίες σύγχρονων καλλιτεχνών εμπνευσμένες από το σύνολο του αρχείου.

Πρόκειται για μια επιτελεστική έκθεση αρχειακού υλικού, με το σύνολο της συλλογής να παρουσιάζεται σε μεγάλα τραπέζια εργασίας σαν ένα μεγάλο εργαστήριο όπου ερευνητές και καλλιτέχνες δουλεύουν πάνω σε αυτό το αρχείο· το ταξινομούν, το συντηρούν, το καταγράφουν, το αρχειοθετούν και επανερμηνεύουν τα τεκμήριά του.

Η σύνθεση διαφορετικών αρχείων και πρωτότυπου καλλιτεχνικού έργου στο πλαίσιο αυτής της έκθεσης λειτουργεί ως μια επιμελητική πρακτική επανόρθωσης· αφενός μέσα από τις αφηγήσεις που προσφέρει και αφετέρου από τις πρακτικές συντήρησης, αρχειοθέτησης και τεκμηρίωσης που συνέβησαν κατά τη διαμόρφωσή της, αλλά και που θα συμβαίνουν καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, σε ένα παράλληλο πρόγραμμα. Ταυτόχρονα ο σχεδιασμός της έκθεσης είναι πλήρως βιώσιμος καθώς χρησιμοποιεί αρχειακά κουτιά και κατασκευές της ΕΛΣ οι οποίες προσφέρονται για επανάχρηση. Τα πρωτότυπα καλλιτεχνικά έργα δίνουν πρόσβαση σε ιστορίες και στάσεις που έχουν αποσιωπηθεί, ή παραλειφθεί από το κυρίαρχο αφήγημα, προσφέροντας μια ευκαιρία επανεξέτασης του μύθου της Κάλλας, διατηρώντας πάντα αναλλοίωτη την καλλιτεχνική προσφορά της.

Στο πλαίσιο του εικαστικού προγράμματος UNBOXING CALLAS και κατά τη διάρκεια της έκθεσης στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος στο ΚΠΙΣΝ, θα παρουσιαστεί παράλληλα στο φουαγέ της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ μια δεύτερη εκδοχή της εγκατάστασης Από την Κάλλας στη Μήδεια, εγκατάσταση σε τρεις πράξεις.

Είσοδος ελεύθερη

Χορηγός ΔΕΗ

Μέγας Δωρητής & Δωρητής παράστασης ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Προβολή | Μαίρη, Μαριάνα, Μαρία – Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας

Ένα ντοκιμαντέρ του Βασίλη Λούρα

2 Δεκεμβρίου 2023

Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ – ΚΠΙΣΝ

Ιδέα, έρευνα, σενάριο: Βασίλης Λούρας
Σκηνοθεσία: Μιχάλης Ασθενίδης, Βασίλης Λούρας
Διεύθυνση φωτογραφίας: Φώτης Ζυγούρης
Παραγωγός: Στέλλα Αγγελέτου
Καλλιτεχνική συνεργάτιδα οργάνωσης παραγωγής: Ηώ Καλοχρήστου
Επιστημονικοί σύμβουλοι: Άρης Χριστοφέλλης, Σοφία Κομποτιάτη

Μια συμπαραγωγή της ΕΛΣ με την εταιρεία παραγωγής ESCAPE

Στις 2 Δεκεμβρίου 2023, ημέρα που συμπληρώνονται τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, θα κάνει πρεμιέρα στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ένα νέο ντοκιμαντέρ για την κορυφαία υψίφωνο του 20ού αιώνα, η οποία έκανε τα πρώτα σημαντικά βήματα της σταδιοδρομίας της στην Ελλάδα. Το ντοκιμαντέρ του Βασίλη Λούρα, μια συμπαραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με την εταιρεία παραγωγής ESCAPE, εστιάζει στα χρόνια κατά τα οποία έλαβε την καλλιτεχνική της μόρφωση και ερμήνευσε τους πρώτους της ρόλους στη Λυρική Σκηνή (1937-1945), καθώς επίσης και στις τρεις μεταγενέστερες εμφανίσεις της στο Ηρώδειο (1957) με το Φεστιβάλ Αθηνών και στην Επίδαυρο (1960 και 1961) με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Από το 1937 που φθάνει στην Ελλάδα στην ηλικία των 14 ετών, η Μαίρη Καλογεροπούλου ξεκινά μαθήματα τραγουδιού στο Εθνικό Ωδείο με δασκάλα τη Μαρία Τριβέλλα. Ήδη το 1938 κάνει την πρώτη της δημόσια εμφάνιση στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός στις ετήσιες επιδείξεις του Ωδείου. Το 1939 ανοίγει ο πιο σημαντικός κύκλος των σπουδών της, καθώς ξεκινά στο Ωδείο Αθηνών με δασκάλα τη θρυλική Ισπανίδα υψίφωνο Ελβίρα ντε Ιντάλγκο.

Έναν χρόνο αργότερα η Ιντάλγκο προτείνει στον Κωστή Μπαστιά, διευθυντή της Λυρικής Σκηνής και του Εθνικού (τότε Βασιλικού) Θεάτρου, να προσλάβει την Καλογεροπούλου στη Λυρική ως χορωδό προκειμένου να έχει τους αναγκαίους πόρους για να συνεχίσει τη μελέτη της. Το πρώτο της συμβόλαιο με τη Λυρική έχει ημερομηνία 20 Ιουνίου 1940 και η 17χρονη υψίφωνος υπογράφει ως Μαριάνα Καλογεροπούλου. Από το 1940 έως και το 1945 (που θα επιστρέψει στη Νέα Υόρκη), μέσα στη σκοτεινή εποχή του πολέμου, η Καλογεροπούλου δοκιμάζεται στους πρώτους μεγάλους ρόλους της. Παρά τις δύσκολες σχέσεις με τη μητέρα της, τον ανταγωνισμό που αντιμετώπισε από μερίδα συναδέλφων της και τις αδικίες που υπέστη μετά την αποχώρηση των Γερμανών, η Μαρία Καλογεροπούλου αναχωρεί τον Σεπτέμβριο του 1945 ως μια έτοιμη πρωταγωνίστρια ευρέως γνωστή στους φίλους της Λυρικής στην Αθήνα, με στέρεη εκπαίδευση και μεγάλη σκηνική εμπειρία. Δεν είναι τυχαίο ότι, λίγους μήνες αργότερα, μετά από ακρόαση η Μετροπόλιταν της Νέας Υόρκης τής προτείνει το πρώτο της συμβόλαιο. Το 1957 η Μαρία Μενεγκίνι-Κάλλας επιστρέφει στην Αθήνα για να ανοίξει το Φεστιβάλ Αθηνών στο Ηρώδειο, όμως γίνεται αντικείμενο μιας ντροπιαστικής επίθεσης από το δημοσιογραφικό και πολιτικό κατεστημένο της εποχής. Το 1960, ως Μαρία Κάλλας πλέον, μετά από πρόσκληση του Κωστή Μπαστιά, ερμηνεύει στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου τη Νόρμα του Μπελλίνι και την επόμενη χρονιά τη Μήδεια του Κερουμπίνι.

Μέσα από αρχειακό υλικό, συνεντεύξεις συναδέλφων της, ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα, αλλά και από μεταγενέστερες συνεντεύξεις της ίδιας της Κάλλας, το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να συγκεντρώσει από κάθε δυνατή πηγή θραύσματα πληροφοριών και τα στοιχεία εκείνα που θα τεκμηριώσουν, θα διηγηθούν και θα φωτίσουν την πιο άγνωστη –αλλά και ταυτόχρονα τόσο καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία της– περίοδο της ζωής της Κάλλας, η οποία έχει υποβαθμιστεί ή ακόμα και αγνοηθεί στις δεκάδες απόπειρες βιογραφίας της.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει ένα βίντεο-ρεσιτάλ με το ρεπερτόριο που ερμήνευσε η Μαρία Καλογεροπούλου από το 1937 έως το 1945 στην Αθήνα, είτε στο πλαίσιο των ωδειακών εξετάσεών της είτε σε παραστάσεις, ακροάσεις, γιορτές και ρεσιτάλ, το οποίο θα προβληθεί δωρεάν στην GNO TV.

Σπουδαίες άριες του ρεπερτορίου, όπερες που δεν ξανατραγούδησε ποτέ, η Τόσκα και η Καβαλλερία ρουστικάνα στα ελληνικά, τραγούδια Ελλήνων συνθετών αλλά και δημοφιλείς «ελαφρές» επιτυχίες της εποχής όπως η πασίγνωστη Παλόμα αποτελούν το «πρώτο ρεπερτόριο» στην καριέρα της Κάλλας, στα χρόνια που έθεσε τα θεμέλια για τη μετέπειτα πορεία της έως την απόλυτη κορυφή. Οι άριες και τα τραγούδια που θα ερμηνευτούν στο αφιέρωμα αυτό θα δώσουν στον σημερινό ακροατή μια πλήρη εικόνα για το ρεπερτόριο της οκταετίας της Αθήνας, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν ανεκτίμητες μαρτυρίες για την πολύ ιδιότυπη όσο και καθοριστική πορεία των μαθητικών της χρόνων και πρώτων επαγγελματικών εμφανίσεων. Ταυτόχρονα επιβεβαιώνουν και τις χωρίς προηγούμενο ικανότητες της ανερχόμενης τότε τραγουδίστριας όπως και την επιρροή που είχε η Ελλάδα στη δημιουργία του άστρου της.

Στο πνεύμα της εποχής εκείνης, τα έργα θα ακουστούν στην ελληνική γλώσσα και μάλιστα με τις ακριβείς μεταφράσεις που εκείνη τραγούδησε, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα περισσότερα από τα έργα αυτά δεν τα ερμήνευσε ποτέ ξανά στη μετέπειτα καριέρα της. Σε αυτά ακριβώς τα έργα που δεν την ακούσαμε ποτέ, όπως και αυτά που τραγούδησε σε ελληνικές μεταφράσεις, θα επικεντρωθεί το αφιέρωμα.

Ερμηνεύουν καταξιωμένες και νεότερες Ελληνίδες τραγουδίστριες της όπερας, αποδίδοντας έναν μοναδικό φόρο τιμής και παραδίδοντας στο παγκόσμιο κοινό αλλά και στις επόμενες γενιές ένα οπτικοακουστικό ντοκουμέντο που καταγράφει χρονολογικά και με κάθε ιστορική λεπτομέρεια το «ελληνικό» ρεπερτόριο της Μαρίας Κάλλας.

Χορηγός ΔΕΗ

Μέγας Δωρητής & Ιδρυτικός δωρητής GNO TV ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Εκπαιδευτικό εργαστήριο | Visualising the Voice of Maria Callas

Μια συνεργασία της ΕΛΣ και του Digital Media Lab (DmLab) του Πολυτεχνείου Κρήτης

Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2023

Στο πλαίσιο του Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της ΕΛΣ και του Πολυτεχνείου Κρήτης, και σε συνέχεια του ερευνητικού έργου «Τρισδιάστατο Ψηφιακό Διαδραστικό Μοντέλο της Κεντρικής Σκηνής και των Παρασκηνίων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής», διοργανώνεται καινοτόμο εκπαιδευτικό εργαστήριο με τίτλο Visualising the voice of Maria Callas. Με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 χρόνων από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας και αξιοποιώντας τα αποτελέσματα του προηγηθέντος ερευνητικού έργου, το εργαστήριο θα εστιάσει στην περαιτέρω διερεύνηση της σχέσης της αρχιτεκτονικής με τη μουσική, του χώρου με τον ήχο, ενώ μέσω νέων ψηφιακών εργαλείων θα στοχεύσει στην πειραματική οπτικοποίηση του ήχου της Μαρίας Κάλλας.

Πιο συγκεκριμένα, σκοπός του εργαστηρίου είναι να προσφέρει στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να κατανοήσουν τη χρήση νέων δημιουργικών ψηφιακών εργαλείων. Οι συμμετέχοντες θα πειραματιστούν πάνω σε τρισδιάστατες όψεις (τρισδιάστατα νέφη σημείων) των σκαναρισμένων χώρων της ΕΛΣ –όπως προέκυψαν στο πλαίσιο του προηγούμενου ερευνητικού προγράμματος–, ενώ θα αναζητήσουν τρόπους αποτύπωσης της αλληλεπίδρασης της φωνής της Μαρίας Κάλλας και του χώρου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ως αποτέλεσμα θα δημιουργηθούν εικονικές και υβριδικές εγκαταστάσεις (virtual & hybrid installations) που συνολικά θα φωτίζουν από μια άλλη οπτική αυτή την εμβληματική προσωπικότητα. Οι δημιουργίες θα εκτεθούν ψηφιακά στην GNO TV καθώς και σε κατάλληλους εκθεσιακούς χώρους στην Αθήνα και στα Χανιά.

Το εργαστήριο αποτελεί συνδιοργάνωση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Εργαστηρίου Ψηφιακών Μέσων – DmLab του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Υπεύθυνος

Παναγιώτης Παρθένιος

Καθηγητής, Ψηφιακές Τεχνολογίες στον Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό
Διευθυντής Εργαστηρίου Ψηφιακών Μέσων – DmLab
Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών | Πολυτεχνείο Κρήτης
Χορηγός ΔΕΗ
Μέγας Δωρητής & Δωρητής προγράμματος ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Προϊόντα ΕΛΣ | Σειρά αφιερωμένη στη Μαρία Κάλλας

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει μια πρωτότυπη σειρά προϊόντων εμπνευσμένων κυρίως από τις εμφανίσεις της στην Ελλάδα. Βασισμένα σε σπάνιες φωτογραφίες και ντοκουμέντα, τα προϊόντα της ΕΛΣ είναι υψηλής αισθητικής και ποιότητας, σε αποχρώσεις του μαύρου, του μπεζ και του χρυσού. Τα προϊόντα, τα οποία διατίθενται στο SNFCC STORE στο ΚΠΙΣΝ και στο snfccstore, σε τιμές από 7 έως 90 ευρώ, είναι τα ακόλουθα:

-Ημερολόγιο Μαρία Κάλλας 2023 σε θήκη δίσκου βινυλίου. Οι δώδεκα μήνες εικονοποιούνται με σημαντικές στιγμές της ελληνικής σταδιοδρομίας της Κάλλας και με αντικείμενα από τη συλλογή Δημήτρη Πυρομάλλη. Σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων.
-Ανατύπωση σε διάσταση αφίσας και αφισέτας του εξωφύλλου του προγράμματος της Μήδειας της ΕΛΣ του 1961 με τη Μαρία Κάλλας στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου.
–Εκτύπωση σε πλεξιγκλάς τριών σπάνιων φωτογραφιών της Μαρίας Κάλλας από τις παραγωγές της ΕΛΣ Τόσκα, Νόρμα και Μήδεια.
–Συλλεκτικό κερί για τη Μήδεια με άρωμα από άγρια κρίνα της Κολχίδας, μια αναφορά στο κολχικό που, σύμφωνα με τον μύθο, χρησιμοποίησε η Μήδεια για τον χρυσοκέντητο μανδύα. Το κερί παρασκευάζεται με φυτικά έλαια και 100% βαμβακερό φιτίλι χωρίς μόλυβδο, ενώ η συσκευασία του παραπέμπει στο σκηνικό του Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ.
-Μια σπουδή της Μαρίας-Όλγας Βλάχου πάνω στα σχέδια του Γιάννη Τσαρούχη για τη Μήδεια του 1961, μια φωτογραφία με τα χέρια της Μαρίας Κάλλας, ένα σχέδιο του Γιάννη Κουρούδη, καθώς και γνήσια αντίγραφα της αλληλογραφίας της Κάλλας με τον Παζολίνι από τη συλλογή του Δημήτρη Πυρομάλλη χρησιμοποιήθηκαν ως έμπνευση για τη σειρά με τα μεταξωτά μαντίλια, τις τσάντες και τα τετράδια.

Μέγας Δωρητής ΕΛΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Χορηγός του προγράμματος της ΕΛΣ για την Μαρία Κάλλας είναι η ΔΕΗ. Το πρόγραμμα υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

 

 

Πειραιάς – Απόπειρα δολοφονίας : Η στιγμή που η 16χρονη επιτίθεται με μαχαίρι στη 19χρονη (video)

peiraias epithesi

Πειραιάς – Απόπειρα δολοφονίας : Η στιγμή που η 16χρονη επιτίθεται με μαχαίρι στη 19χρονη (video)

Σύμφωνα με τη δικογραφία που έχει σχηματιστεί, μπροστά στην επίθεση βρισκόταν και ο φίλος της…

Περίεργη ανατροπή στην υπόθεση Αυγενάκη: Ανακάλεσε την μήνυση εναντίον του ο υπάλληλος του αεροδρομίου

Αυγενάκης

Περίεργη ανατροπή στην υπόθεση Αυγενάκη: Ανακάλεσε την μήνυση εναντίον του ο υπάλληλος του αεροδρομίου

Πολλά ερωτηματικά προκαλεί η κίνηση του υπάλληλου του αεροδρομίου ,μετά το επεισόδιο με τον Λευτέρη…