Το 1951, λίγο μετά τις καθοριστικές εμφανίσεις της στις ταινίες «All About Eve» και «The Asphalt Jungle», η Μέριλιν Μονρόε αποφάσισε να κάνει κάτι που ελάχιστοι περίμεναν από εκείνη: γράφτηκε σε μαθήματα λογοτεχνίας στο πρόγραμμα εκπαίδευσης ενηλίκων του UCLA. Παρακολούθησε δύο δεκάβδομα σεμινάρια αφιερωμένα στη λογοτεχνία, προκαλώντας απορία και ειρωνικά σχόλια. Περαστικοί και περίεργοι κοίταζαν μέσα από τα παράθυρα των αιθουσών, θεωρώντας πιθανότατα πως επρόκειτο για κάποιο διαφημιστικό τέχνασμα, αναφέρουν οι LA Times.
Όμως η σχέση της Μέριλιν με τα βιβλία ήταν απολύτως αληθινή.
Η Μονρόε, που μεγάλωσε ως ορφανό παιδί περνώντας από περισσότερες από δώδεκα ανάδοχες οικογένειες και ιδρύματα, κουβαλούσε πάντα μέσα της το τραύμα ότι δεν είχε ολοκληρώσει ποτέ το σχολείο. Παρότι μετακινούνταν συνεχώς σε όλη τη ζωή της, ένα πράγμα φρόντιζε να την ακολουθεί παντού: η βιβλιοθήκη της.
Το βιβλίο της Gail Crowther «Marilyn and Her Books» εξερευνά ακριβώς αυτή τη λιγότερο γνωστή πλευρά της σταρ, όχι μόνο τα βιβλία που διάβαζε, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιμετώπιζε την ιδέα ότι μια γυναίκα σαν τη Μέριλιν μπορούσε να είναι πραγματικά διανοούμενη. Το βιβλίο υποστηρίζει πως η αντίδραση του κόσμου απέναντι στην αναγνωστική της ζωή ήταν βαθιά ποτισμένη με σεξισμό και προκαταλήψεις.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η διάσημη φωτογραφία του 1955, όπου η Μέριλιν κάθεται σε μια παιδική χαρά στο Long Island διαβάζοντας τον «Οδυσσέα» του James Joyce. Μέχρι σήμερα, κάθε φορά που η φωτογραφία κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, πολλοί τη χλευάζουν, θεωρώντας αδύνατο μια «ξανθιά σύμβολο του σεξ» να διαβάζει πραγματικά ένα τόσο απαιτητικό έργο. Η Crowther συγκεντρώνει πολλά από αυτά τα ειρωνικά και μισογυνικά σχόλια, αποκαλύπτοντας πόσο δύσκολα αποδεχόταν — και ίσως ακόμη αποδέχεται — η κοινωνία τη συνύπαρξη ομορφιάς και ευφυΐας σε μια γυναίκα.
Ωστόσο, η έρευνα της συγγραφέως δείχνει πως ο «Οδυσσέας» δεν ήταν καθόλου διακοσμητικό αντικείμενο για τη Μονρόε. Το βιβλίο την συνόδευε συχνά, ενώ είχε ιδιαίτερη αδυναμία στον εσωτερικό μονόλογο της Molly Bloom στο τέλος του έργου. Ως ηθοποιός που χρειαζόταν εξαιρετική ευφυΐα για να υποδύεται πειστικά τη «χαζή ξανθιά», η Μονρόε χρησιμοποιούσε ακόμη και τέτοιες φωτογραφήσεις για να στείλει ένα μήνυμα: ότι αρνιόταν να περιοριστεί στο στερεότυπο που της είχαν επιβάλει.
Η Crowther, γνωστή για τις μελέτες της πάνω σε λογοτεχνικές προσωπικότητες όπως η Sylvia Plath και η Anne Sexton, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εικασίες και αποσπασματικά στοιχεία, επειδή οι δημοσιογράφοι της εποχής σχεδόν ποτέ δεν ρωτούσαν τη Μονρόε για τα βιβλία της ή για τις πνευματικές της αναζητήσεις. Παρ’ όλα αυτά, γνωρίζουμε αρκετά για τη βιβλιοθήκη της. Όταν πέθανε το 1962, είχε στην κατοχή της περισσότερα από 400 βιβλία, τα οποία αργότερα καταγράφηκαν και δημοπρατήθηκαν.
Στα βιβλία της υπήρχαν σημειώσεις, υπογραμμίσεις και προσωπικά σχόλια που μαρτυρούν σοβαρή και ουσιαστική ανάγνωση. Υπάρχουν επίσης μαρτυρίες ότι απήγγειλε ποίηση σε κοινωνικές συγκεντρώσεις, διάβαζε Προυστ στα γυρίσματα και συζητούσε για συγγραφείς όπως ο Walt Whitman, ο Dostoevsky και ο Tolstoy. Είχε μάλιστα ξεκάθαρες απόψεις για τον Hemingway, τον οποίο θεωρούσε υπερβολικά εμμονικό με την επίδειξη ανδρισμού.
Διάβαζε από οδηγούς για γάτες μέχρι και Freud
Η συγγραφέας βρήκε ακόμη και αποδείξεις αγορών από βιβλιοπωλεία του Λος Άντζελες και του Beverly Hills. Η Μονρόε αγόραζε βιβλία πρακτικά, συναισθηματικά αλλά και απαιτητικά: από οδηγούς για γάτες μέχρι κλασικά μυθιστορήματα και βιογραφίες του Freud.
Παρά όλα αυτά, ο τρίτος σύζυγός της, ο θεατρικός συγγραφέας Arthur Miller, αμφισβήτησε αργότερα πόσο πραγματικά διάβαζε. Στα απομνημονεύματά του υποστήριξε ότι πιθανόν δεν ολοκλήρωνε τα περισσότερα βιβλία της. Η Crowther όμως σχολιάζει εύστοχα ότι κανείς δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ σοβαρά να διερευνήσει τη σχέση της με τη λογοτεχνία. Αντίθετα, όταν η Μονρόε προσπαθούσε να μιλήσει για απαιτητικά έργα, συχνά αντιμετωπιζόταν ειρωνικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν όταν δήλωσε πως θα ήθελε να υποδυθεί τη Grushenka σε κινηματογραφική μεταφορά των «Αδελφών Καραμαζόφ». Οι δημοσιογράφοι, αντί να συζητήσουν τη λογοτεχνία ή τον ρόλο, τη ρώτησαν αν μπορούσε καν να γράψει σωστά το όνομα της ηρωίδας.
Το βιβλίο της Crowther προσπαθεί να απαντήσει σε πολλά ερωτήματα: διάβαζε πράγματι όλα τα βιβλία της; Ένιωθε ανασφάλεια ή σύνδρομο απατεώνα; Υπήρχαν κενά στη βιβλιοθήκη της; Μερικές φορές όμως η ανάλυση μοιάζει να στηρίζεται περισσότερο σε υποθέσεις παρά σε αποδείξεις, δίνοντας την αίσθηση ότι η συγγραφέας προσπαθεί να γεμίσει τα κενά μιας ιστορίας που ποτέ δεν καταγράφηκε επαρκώς.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο είναι ότι το βιβλίο ασχολείται ελάχιστα με τις ίδιες τις συγγραφικές φιλοδοξίες της Μονρόε. Αναφέρονται κάποια ποιήματα και αποσπάσματα προσωπικής γραφής, όμως σχεδόν αγνοείται η ανολοκλήρωτη αυτοβιογραφία της «My Story», που εκδόθηκε μετά τον θάνατό της. Παρότι το έργο αυτό είχε αδυναμίες και τη βοήθεια ghostwriter, αποδεικνύει ότι η Μέριλιν επιθυμούσε να αντιμετωπίζεται και ως δημιουργός, όχι μόνο ως εικόνα.
Η ίδια η φιγούρα της Μονρόε ενέπνευσε αργότερα σπουδαία λογοτεχνικά έργα, όπως το μυθιστόρημα «Blonde» της Joyce Carol Oates ή το ποίημα «The Death of Marilyn Monroe» της Sharon Olds. Μέσα από αυτά τα έργα, πολλοί συγγραφείς προσπάθησαν να της προσφέρουν τον σεβασμό και τη βαθύτερη κατανόηση που σπάνια γνώρισε όσο ζούσε.
Το σημαντικότερο ερώτημα που θέτει τελικά η Crowther είναι ίσως το εξής: γιατί αμφισβητήθηκε τόσο έντονα η πνευματική ζωή της Μέριλιν Μονρόε;
Η απάντηση βρίσκεται σε ένα μείγμα πατριαρχικών αντιλήψεων, στερεοτύπων της βιομηχανίας του θεάματος και κοινωνικών προσδοκιών που ήθελαν μια όμορφη γυναίκα να είναι απλώς όμορφη, τίποτε περισσότερο. Η κοινωνία αντιμετώπιζε κάθε βιβλίο που κρατούσε σαν σκηνικό αντικείμενο, σαν αξεσουάρ για φωτογράφιση, ποτέ σαν πραγματικό κομμάτι της προσωπικότητάς της.Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη τραγωδία της ιστορίας της.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, το διάβασμα είναι μια προσωπική απόδραση, ένας τρόπος να καλύψουν τα κενά τους, να εξελιχθούν, να αναζητήσουν νόημα. Για τη Μέριλιν όμως, ακόμη και αυτή η προσπάθεια γινόταν δημόσιο θέαμα και αντικείμενο αμφισβήτησης. Αντί τα βιβλία να της προσφέρουν διαφυγή, συχνά την οδηγούσαν σε ακόμη ένα αδιέξοδο, επειδή ο κόσμος αρνιόταν να πιστέψει ότι πίσω από τον μύθο υπήρχε μια γυναίκα που σκεφτόταν, διάβαζε και αναζητούσε διαρκώς να μορφωθεί.
Το φύλο ως εγκλωβισμός
Η περίπτωση της Μέριλιν Μονρόε δείχνει με εντυπωσιακό τρόπο πώς η κοινωνία συχνά αντιμετωπίζει το φύλο ως μια επιτέλεση με αυστηρά προκαθορισμένους ρόλους. Η Μονρόε είχε μετατραπεί σε σύμβολο θηλυκότητας, αισθησιασμού και επιφανειακής ομορφιάς, κι έτσι οποιαδήποτε ένδειξη πνευματικότητας ή διανοητικής καλλιέργειας θεωρούνταν σχεδόν αφύσικη ή ψεύτικη.
Η εξωτερική της εμφάνιση λειτούργησε σαν φυλακή στερεοτύπων: επειδή ανταποκρινόταν απόλυτα στο πρότυπο της «ξανθιάς σταρ», το κοινό και τα μέσα δυσκολεύονταν να αποδεχθούν ότι μπορούσε ταυτόχρονα να είναι αναγνώστρια, ευαίσθητη και ανήσυχη προσωπικότητα. Έτσι, η ίδια αναγκαζόταν διαρκώς να «ερμηνεύει» έναν ρόλο θηλυκότητας που είχε επιβάλει η βιομηχανία του θεάματος, ακόμη κι όταν προσπαθούσε να ξεφύγει από αυτόν.
Διαβάστε επίσης:
Συναγερμός στο «Αττικόν» μετά από έξαρση νοροϊού: Τουλάχιστον 25 κρούσματα
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
