H απουσία οπαδών βλάπτει σοβαρά το συναίσθημα

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ζάλτσμπουργκ μελέτησαν τις συνέπειες του lockdown στην ομάδα της πόλης, ανακαλύπτοντας ενδιαφέροντα ευρήματα.

Θάνος Σαρρής 27/01/2021 | 14:20

Τους πρώτους μήνες της παγκόσμιας καραντίνας, όταν ακόμα η συνθήκη με τον COVID-19 ήταν πρωτόγνωρη και η αβεβαιότητα μεγάλη, η Fifpro, ο Παγκόσμιος Σύνδεσμος Επαγγελματιών Ποδοσφαιριστών, διεξήγαγε έρευνα σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ για τις ψυχολογικές επιπτώσεις στους επαγγελματίες ποδοσφαιριστές. H έρευνα της Fifpro ξεκίνησε στις 22 Μαρτίου και ολοκληρώθηκε στις 14 Απριλίου. Έλαβαν μέρος 1602 επαγγελματίες ποδοσφαιριστές κι οι ερευνητές, αφού ανέλυσαν τα δεδομένα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το 22% των 468 γυναικών και το 13% των 1134 αντρών που παίζουν ποδόσφαιρο παρουσίασαν συμπτώματα κατάθλιψης. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης ότι το 18% των γυναικών και το 16% των ανδρών έδειξε σημάδια γενικευμένης αγχώδους διαταραχής.

Οι μήνες πέρασαν, το ποδόσφαιρο ξεκίνησε ξανά, όμως ο κόσμος δεν επέστρεψε στις κερκίδες. Η εικόνα των άδειων, ψυχρών γηπέδων έγινε πια συνήθεια. Η ατμόσφαιρα, το χρώμα και οι ήχοι των γηπέδων μοιάζουν κάτι που έμεινε στο παρελθόν, επηρεάζοντας σίγουρα τη διάθεση όσων αγαπούν το παιχνίδι. Παράλληλα, όμως, επηρεάζει και τους πρωταγωνιστές, όπως φάνηκε από τη νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Ζάλτσμπουργκ. Tα «παιχνίδια φαντάσματα», όπως ονομάστηκαν στη Γερμανία και την Αυστρία οι αναμετρήσεις κεκλεισμένων των θυρών μετά την καραντίνα, ήταν για εκείνους ένα ιδανικό πεδίο έρευνας.

Λιγότερες συναισθηματικές καταστάσεις

Οι ερευνητές μελέτησαν 20 συνολικά παιχνίδια της Ρεντ Μπουλ Ζάλτσμπουργκ, δέκα πριν την καραντίνα και δέκα μετά, εξετάζοντας τη συναισθηματική συμπεριφορά και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των παικτών, του τεχνικού τιμ και των διαιτητών. Η πρώτη δεκάδα αγώνων ήταν από τη σεζόν 2018/19 στο πρωτάθλημα και η δεύτερη από το δεύτερο μισό της περιόδου 2019/20, μετά την επανέναρξη των πρωταθλημάτων. Χρησιμοποιήθηκε μέσω βίντεο-ανάλυσης η νέα μέθοδος ASEB-F, τα αρχικά της οποίας σημαίνουν σύστημα ανάλυσης της συναισθηματικής συμπεριφοράς στο ποδόσφαιρο.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές προχώρησαν στη συγκριτική μελέτη των αποτελεσμάτων. Έτσι, έφτασαν στο συμπέρασμα ότι στην περίοδο των «αγώνων φαντασμάτων» υπήρξαν συνολικά 19.5% λιγότερες συναισθηματικές καταστάσεις, από ό,τι σε εκείνους που ο κόσμος ήταν κανονικά στο γήπεδο. Στην περίοδο μετά την καραντίνα υπήρξε μια μικρή αύξηση (4.2%) στις διαμαρτυρίες, αλλά και στο Fair Play (3.1%), ενώ υπήρξε μείωση στους καυγάδες (5.1%) και στις συζητήσεις εντός αγωνιστικού χώρου (5.1%). Παράλληλα, καταγράφηκαν λιγότερα «συναισθηματικά» περιστατικά με εμπλοκή διαιτητών, καθώς το ποσοστό τους έπεσε από 39.4% στο 25.2%. Όσον αφορά στους διαιτητές, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η απουσία του κόσμου τους κάνει να αισθάνονται λιγότερο υποχρεωμένοι να εξηγήσουν τις αποφάσεις τους στους παίκτες ή να απολογηθούν γι' αυτές. Παράλληλα, όταν οι αντιδράσεις των παικτών δεν είναι τόσο έντονες, δεν αισθάνονται την ανάγκη να απαντήσουν σε αυτές. 

Μειώθηκαν οι εντάσεις, αυξήθηκε η αυτοκριτική

To ποδόσφαιρο, κατά κάποιο τρόπο, ηρέμησε, σύμφωνα με τους μελετητές. Μειώθηκαν οι συναισθηματικές καταταστάσεις, μειώθηκε η ένταση και το πάθος. Όμως, αν και σε κάποιες περιπτώσεις αυτό θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως κάτι θετικό, το παιχνίδι κλείστηκε περισσότερο και στον εαυτό του. Το μοντέλο ανέλυσε επίσης τη μη λεκτική συμπεριφορά των παικτών, καθώς και τις σωματικές ενδείξεις, προσδίδοντάς τους συναισθηματικές αξίες. Διαπίστωσε, έτσι, αυξημένη αυτοκριτική και  μεγαλύτερη αποδοκιμασία του ίδιου του παίκτη προς τον εαυτό του, σε χαμένες ευκαιρίες για γκολ. Σε συνδυασμό με την προγενέστερη έρευνα της Fifpro για τις ψυχολογικές επιπτώσεις σε ατομικό επίπεδο, γίνεται σαφές πως η συναισθηματική ισορροπία του επαγγελματία ποδοσφαιριστή είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Τελικά, χωρίς τον κόσμο, το πάθος και την ένταση, αλλάζει η ίδια η φύση του παιχνιδιού.

Ο Μίκαελ Λάιτνερ, εκ των εμπνευστών της έρευνας η οποία σύντομα θα δημοσιευτεί σε επιστημονικό περιοδικό, υποστήριξε: «Τα στοιχεία μας δείχνουν, από την οπτική της αθλητικής ψυχολογίας, ότι η απουσία των οπαδών έχει σημαντική επίδραση στην συμπεριφορά των παικτών, του επιτελείου και τον διαιτητών. Χωρίς τον εξωτερικό παράγοντα των οπαδών οι παίκτες και το επιτελείο μένουν περισσότερο ήρεμοι και παρασύρονται λιγότερο σε διαφωνίες και συζητήσεις». Ο Λάιτνερ υπογράμμισε ότι χρειάζεται επιπλέον έρευνα προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα και να  εξηγηθούν όλα τα φαινόμενα σχετικά με το παιχνίδι κεκλεισμένων των θυρών.
Σε αγωνιστικό επίπεδο, πάντως, οι ομάδες δείχνουν ότι έχουν αρχίζουν και προσαρμόζονται στη νέα πραγματικότητα. Στην περσινή Bundesliga, το ποσοστό των νικών εντός έδρας έπεσε από 40% σε 21%, δείχνοντας ότι οι ομάδες δεν ήταν έτοιμες να παίξουν στην έδρα τους χωρίς κόσμο. Όσο, όμως, η νέα αυτή συνθήκη γινόταν κανονικότητα, άλλαξε και η αγωνιστική συμπεριφορά των παικτών. Σε άρθρο που δημοσίευσε το ποδοσφαιρικό παρατηρητήριο CIES, σε 66 λίγκες σε όλον τον κόσμο, παρατηρείται πτώση μόλις 3% στις εντός έδρας νίκες. Από 45% έπεσε σε 42%. Στα πρώτα τέσσερα ματς της Premier League παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στα γκολ, καθώς έμπαιναν 3.79 κατά μέσο όρο. Πλέον, ο αριθμός αυτός έχει πέσει στα 2.72, ακριβώς όσο ήταν πέρυσι. Πιθανότατα, όταν θα ξαναδούμε κόσμο στα γήπεδα, η αγωνιστική και ψυχολογική κατάσταση των παικτών θα επηρεαστεί εκ νέου και θα χρειαστεί χρόνος για να επανέλθει το παιχνίδι. Αν, τελικά, καταφέρει να επανέλθει…