Guardian: Σχεδόν ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους ψηφίζει πλέον ακροδεξιά

Σημαντική ενίσχυση καταγράφει η επιρροή της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, καθώς σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στην Ευρώπη επιλέγει πλέον κόμματα του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου, σύμφωνα με νέα έρευνα πολιτικών επιστημόνων από 31 χώρες.

Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος PopuList υπό την καθοδήγηση του πολιτικού επιστήμονα Ματάις Ρόνταουν από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, δείχνει ότι το ποσοστό των Ευρωπαίων που ψήφισαν ακροδεξιά κόμματα στις τελευταίες εθνικές εκλογές ξεπερνά πλέον το 23%. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 10% πριν από μία δεκαετία και μόλις 5% στα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Παράλληλα, σχεδόν το 30% των Ευρωπαίων ψηφίζει πλέον αντισυστημικά κόμματα, επίδοση που αποτελεί ιστορικό υψηλό.

Όπως επισημαίνει ο Ρόνταουν, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα PopuList το 2018, το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους ψήφιζε λαϊκιστικά κόμματα, είτε της άκρας αριστεράς είτε της άκρας δεξιάς. Σήμερα, το ίδιο ποσοστό αφορά αποκλειστικά την ακροδεξιά, γεγονός που καταδεικνύει μια σημαντική μετατόπιση του πολιτικού τοπίου.

Η έρευνα καταγράφει ιδιαίτερα μεγάλη άνοδο της ακροδεξιάς κατά την περίοδο 2023-2025. Σε αρκετές χώρες, τα σχετικά κόμματα πέτυχαν ιστορικά αποτελέσματα.

Στην Αυστρία, το Κόμμα της Ελευθερίας (FPÖ) αύξησε τη δύναμή του από 16% σε 29% στις εκλογές του 2024. Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός (RN) εκτοξεύτηκε από το 19% στο 37%, αναδεικνυόμενος στη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της γαλλικής Βουλής. Αντίστοιχα, στην Πορτογαλία το Chega ανέβηκε από το 7% στο 18%.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Reform UK αύξησε το ποσοστό του από 2% το 2019 σε 14% το 2024, ενώ στη Γερμανία η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) διπλασίασε σχεδόν τη δύναμή της, φτάνοντας το 21% στις εκλογές του 2025 και αναδεικνυόμενη σε δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα της χώρας.

Σήμερα, ακροδεξιά λαϊκιστικά κόμματα συμμετέχουν σε κυβερνήσεις ή στηρίζουν κυβερνητικά σχήματα σε χώρες όπως η Ιταλία, η Φινλανδία, η Κροατία, η Τσεχία και η Σουηδία, ενώ προηγούνται στις δημοσκοπήσεις σε κράτη όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Γιατί ενισχύεται η ακροδεξιά

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η άνοδος της ακροδεξιάς δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο αλλά μακροχρόνια τάση που επιταχύνεται τα τελευταία χρόνια.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι ζητήματα όπως η μετανάστευση έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα στις εκλογικές επιλογές των πολιτών, ακόμη και αν οι ίδιες οι απόψεις των ψηφοφόρων δεν έχουν μεταβληθεί δραστικά.

Παράλληλα, τα ακροδεξιά κόμματα έχουν καταστεί πιο «κανονικοποιημένα» στη δημόσια σφαίρα. Όσο αυξάνεται η εκλογική τους δύναμη, τόσο περισσότερο αντιμετωπίζονται ως μέρος του πολιτικού κατεστημένου, με αποτέλεσμα να διευρύνεται η απήχησή τους.

Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι τα συγκεκριμένα κόμματα έχουν εξελιχθεί σε ιδιαίτερα αποτελεσματικούς αφηγητές πολιτικών μηνυμάτων. Η ρητορική τους βασίζεται συχνά στη διάκριση ανάμεσα σε μια «γνήσια» εθνική κοινότητα και σε εξωτερικούς ή εσωτερικούς αντιπάλους, όπως οι μετανάστες, οι ελίτ, οι δικαστές ή άλλες κοινωνικές ομάδες.

Μέσα από αυτή τη λογική οικοδομείται ένα αφήγημα «ηρώων και αντιπάλων», που συχνά συνδέεται με μια εξιδανικευμένη εικόνα του παρελθόντος και αξιοποιεί έντονα συναισθήματα, όπως ο θυμός, η αγανάκτηση αλλά και η ελπίδα.

Το πρόγραμμα PopuList καταγράφει σήμερα 133 ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη, έναντι 112 το 2003. Οι πολιτικοί επιστήμονες ορίζουν ως ακροδεξιά τα κόμματα που βασίζονται σε δύο βασικές ιδεολογικές αρχές: τον εθνοκεντρισμό (nativism) και τον αυταρχισμό.

Ο εθνοκεντρισμός υποστηρίζει ότι ένα κράτος πρέπει να κατοικείται κυρίως από τα μέλη του γηγενούς πληθυσμού, αντιμετωπίζοντας συχνά τους μετανάστες και άλλες ομάδες ως απειλή για την εθνική ταυτότητα.

Ο αυταρχισμός, από την άλλη, δίνει έμφαση στην αυστηρή τήρηση της τάξης, της ασφάλειας και της εξουσίας, θεωρώντας ότι η κοινωνική σταθερότητα προϋποθέτει ισχυρούς θεσμούς και αυστηρές κυρώσεις για όσους παραβιάζουν τους κανόνες.

Προβληματισμός για τη δημοκρατία

Οι υποστηρικτές του λαϊκισμού υποστηρίζουν ότι εκφράζει τη δυσαρέσκεια των πολιτών απέναντι στις πολιτικές ελίτ και λειτουργεί ως δημοκρατικό αντίβαρο στο κατεστημένο.

Ωστόσο, οι επικριτές προειδοποιούν ότι όταν λαϊκιστικά ακροδεξιά κόμματα αναλαμβάνουν την εξουσία, ενδέχεται να ασκηθούν πιέσεις σε θεμελιώδεις δημοκρατικούς θεσμούς, όπως η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων.

«Εκφράζουν τη δυσαρέσκεια των πολιτών και αυτό είναι θετικό για τη δημοκρατία. Ωστόσο, οι ιδέες τους δεν είναι πάντα συμβατές με τις βασικές αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ιδιαίτερα στην περίπτωση της ακροδεξιάς», σημειώνει ο Ρόνταουν, υπογραμμίζοντας ότι η εμπειρία χωρών όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνει πως η δημοκρατία μπορεί να δεχθεί σημαντικές πιέσεις όταν τέτοιες πολιτικές δυνάμεις αποκτούν ισχυρή εξουσία.

Με πληροφορίες από The Guardian

Διαβάστε επίσης:

Δίκη Τεμπών: Δήλωση «καταπέλτης» κατά Καραμανλή και Hellenic Train από δικηγόρους των οικογενειών – «Να εξεταστούν για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο»

Κόμμα Καρυστιανού: Δεύτερη αποχώρηση μέσα σε μία ημέρα – Εκτός πολιτικού φορέα και ο πτέραρχος ε.α. Αθ. Παπανικολάου

«Φλαμίνγκο» ξανά στο Σύνταγμα στις 28 Ιουνίου για τη σωτηρία της Αλβανίας – «Η γη δεν ξεπουλιέται»

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr