Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει οδηγήσει τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας σημαντική αύξηση στα κέρδη μεγάλων εταιρειών του κλάδου των ορυκτών καυσίμων, την ώρα που καταγράφεται επιβάρυνση για τα νοικοκυριά λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου τα οποία επικαλείται η Greenpeace, επαναλαμβάνει ένα μοτίβο που είχε παρατηρηθεί και το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν οι τιμές ενέργειας είχαν εκτοξευθεί και οι πετρελαϊκές εταιρείες είχαν καταγράψει ιστορικά υψηλά κέρδη.
Όπως εξηγεί στο Κουτί της Πανδώρας ο υπεύθυνος της εκστρατείας για το κλίμα και την ενέργεια του ελληνικού γραφείου της Greenpeace, Κώστας Καλούδης, «τα αυξημένα κέρδη των μεγάλων ενεργειακών εταιρειών σε κάθε ενεργειακή αναταραχή φαίνεται ότι τα τελευταία αρκετά χρόνια είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Θα θυμόμαστε και από παλιότερες συγκρούσεις που έχουν ωφελήσει πετρελαϊκές εταιρείες.
Από ό,τι φαίνεται έχουν βρει τον τρόπο σιγά-σιγά να ελέγχουν την παραγωγή και τις ροές των ορυκτών καυσίμων με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να αποκομίζουν κέρδη. Επομένως, αυτό που συμβαίνει τώρα είναι μία επανάληψη αυτού που έγινε κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου του πολέμου στην Ουκρανία, από το 2022 δηλαδή, και φαίνεται να το χρησιμοποιούν πλέον πολύ συνειδητά ως τρόπο αποκόμισης περισσότερων κερδών».
Ενδεικτικά, σύμφωνα με ανακοίνωση της Greenpeace, η Shell ανακοίνωσε καθαρά κέρδη ύψους 6,9 δισ. δολαρίων για το πρώτο τρίμηνο του 2026, υπερδιπλάσια σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Συνολικά, οι τέσσερις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες (Shell, TotalEnergies, BP και Equinor) εμφάνισαν προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη άνω των 18 δισ. δολαρίων μετά φόρων για το ίδιο διάστημα, σημειώνοντας αύξηση περίπου 80% σε τριμηνιαία βάση.
Παράλληλα, οι ίδιες εταιρείες προχώρησαν σε ενίσχυση των αποδόσεων προς τους μετόχους τους. Η TotalEnergies ανακοίνωσε αύξηση μερίσματος κατά 5,9% και διπλασιασμό των επαναγορών μετοχών, ενώ η Shell προχώρησε σε αύξηση μερίσματος κατά 5% και σε πρόγραμμα επαναγοράς μετοχών ύψους 3 δισ. δολαρίων.
Σε δήλωσή της, η Global Political Lead της Greenpeace, Ρεμπέκα Νιούσομ, ανέφερε ότι σε περιόδους διεθνών κρίσεων «το κόστος για την ενέργεια, τα τρόφιμα, τις μεταφορές και τα ενοίκια επιβαρύνει τους πολίτες και τις οικογένειες», ενώ υποστήριξε ότι οι ενεργειακές εταιρείες συνεχίζουν να εμφανίζουν αυξημένα κέρδη και να ενισχύουν τις αποδόσεις προς τους μετόχους τους.
Η ίδια σημείωσε ότι «το σύστημα είναι προβληματικό αλλά έτσι είναι σχεδιασμένο να λειτουργεί», τονίζοντας ότι απαιτούνται πολιτικές παρεμβάσεις που θα δίνουν προτεραιότητα στην προστασία των πολιτών έναντι των εταιρικών κερδών.
«Αυτή τη στιγμή μιλάμε για υπερκέρδη»
Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της νέας γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή στην ενεργειακή αγορά, ο υπεύθυνος της εκστρατείας για το Κλίμα και την Ενέργεια της Greenpeace υποστήριξε ότι οι μεγάλες εταιρείες ορυκτών καυσίμων και ενδεχομένως τα διυλιστήρια καταγράφουν υπερκέρδη εις βάρος των καταναλωτών, ζητώντας την επιβολή μόνιμης φορολόγησης στα αυξημένα κέρδη του κλάδου.
Ο κ. Καλούδης εξηγεί ότι «αυτά τα απροσδόκητα κέρδη που αποκομίζουν οι κολοσσοί ενέργειας πρέπει ξεκάθαρα να φορολογηθούν. Αυτή τη στιγμή μιλάμε για υπερκέρδη. Συμβαίνει ένα είδος αισχροκέρδειας. Όπως λένε πολλοί εκπρόσωποι πρατηρίων καυσίμων, η τιμή που δίνουν αυτοί οι ίδιοι καθορίζεται από τα διυλιστήρια. Τα διυλιστήρια λένε ότι η τιμή καθορίζεται κυρίως από τις πετρελαϊκές εταιρείες.
Τελικά φαίνεται ότι αυτοί οι μεγάλοι παραγωγοί – οι μεγάλοι παίκτες στην αλυσίδα παραγωγής και εφοδιασμού των ορυκτών καυσίμων, οι εταιρείες που το παράγουν και οι εταιρείες που το διανέμουν στην αγορά – καταφέρνουν να ελέγχουν τις ροές με τρόπο που να μπορούν να βγάζουν περισσότερα χρήματα, γιατί οι καταναλωτές το έχουν ανάγκη τα προϊόντα τους.. Άρα πρέπει να φορολογηθούν και οι πετρελαϊκές εταιρείες για τα κέρδη που ανακοινώνουν ένα τρίμηνο και είναι πολύ υψηλότερα σε σχέση με ένα τρίμηνο πριν ξεσπάσει μία σύγκρουση. Το ίδιο να ισχύσει και για τα πρόσθετα κέρδη των διυλιστηρίων, όταν διαπιστώνονται τέτοια».
Όπως ανέφερε, η άνοδος των τιμών καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας συνδέεται άμεσα με τη δομή της αγοράς και την αυξημένη εξάρτηση της χώρας από το ορυκτό αέριο.
«Σε ένα σενάριο μιας νέας ενεργειακής κρίσης, το σχέδιο «έκτακτης ανάγκης» που θα προτείναμε θα ήταν η φορολόγηση των ενεργειακών εταιρειών. Όχι των παρόχων ενέργειας, δηλαδή όχι των εταιρειών οι οποίες τελικά προμηθεύουν το ρεύμα στα σπίτια μας, αλλά αυτών οι οποίες διοχετεύουν το αέριο είτε στα πρατήρια βενζίνης και αερίου, είτε στις μονάδες αερίου, οι οποίες παράγουν ηλεκτρικό ρεύμα. Και είναι πολλές πια αυτές στη χώρα μας, γι’ αυτό και μας αφορά πάρα αυτό το θέμα. Τελικά έχει περάσει όλο αυτό που περιγράφουμε ως φαινόμενο και στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος στα νοικοκυριά, επειδή 36% όλης της ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα μας πια παράγεται από μονάδες ορυκτού αερίου».
Μετάβαση σε ένα μοντέλο παραγωγής ενέργειας με επίκεντρο τις ανανεώσιμες πηγές
Η οργάνωση υποστηρίζει επίσης ότι περισσότερες από 50 χώρες έχουν επαναβεβαιώσει τη δέσμευσή τους για σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, στο πλαίσιο διεθνούς διάσκεψης για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα που πραγματοποιήθηκε στη Σάντα Μάρτα της Κολομβίας. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αύξηση της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει συμβάλει στη σταθερότητα της ηλεκτροδότησης σε περιόδους ενεργειακών διαταραχών.
Η Greenpeace αναφέρεται ακόμη στο προηγούμενο της ενεργειακής κρίσης του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όταν, όπως επισημαίνει, τα κέρδη των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών αυξήθηκαν σημαντικά, ενώ οι έκτακτοι φόροι που επιβλήθηκαν από κυβερνήσεις απέφεραν περιορισμένα έσοδα.
Σχολιάζοντας τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών συγκρούσεων στην οικονομία και την ενέργεια, ο υπεύθυνος της εκστρατείας για το Κλίμα και την Ενέργεια της Greenpeace υποστήριξε ότι η σημερινή ενεργειακή κρίση αναδεικνύει τις αδυναμίες ενός συστήματος που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα. Όπως ανέφερε, η μετάβαση σε ένα μοντέλο παραγωγής ενέργειας με επίκεντρο τις ανανεώσιμες πηγές αποτελεί, κατά την εκτίμησή του, προϋπόθεση τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για τη μείωση των γεωπολιτικών εντάσεων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
«Για μας το βασικό συμπέρασμα είναι ότι αυτή η οικονομική κρίση που επέρχεται λόγω του πολέμου, ενός ακόμα πολέμου, και αυτής της συμπεριφοράς των εταιρειών ορυκτών καυσίμων είναι χαρακτηριστική αυτού του ενεργειακού συστήματος στο οποίο έχουμε βασιστεί. Είναι ένα σύστημα το οποίο παράγει πόλεμο και αισχροκέρδεια και πολλά κέρδη για λίγους και καταστρέφει τον πλανήτη.
Η λύση ενάντια σε όλα αυτά είναι ένα ενεργειακό σύστημα το οποίο θα βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και θα μας απεμπλέξει εντελώς από όλες τις επιπλοκές που επιφέρει η ανάγκη για έλεγχο ορυκτών καυσίμων, ορυκτών πόρων δηλαδή και των υπόλοιπων ροών – αγωγούς και ό,τι συνεπάγεται η βιομηχανία αυτή – ώστε να έχουμε ανεξαρτησία στην προμήθεια ενέργειας και να μην συνδέεται με κρίσεις και με εξωτερική πολιτική το ενεργειακό μας σύστημα. Και βεβαίως να συνεισφέρει στην ειρήνη δίνοντας ευκαιρίες για πολύ πιο ισόρροπη ανάπτυξη, μη υποβαθμίζοντας οικοσυστήματα».
Συνολικά, η οργάνωση καλεί τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν στη θέσπιση μόνιμων φόρων επί των κερδών των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και σε διεθνή φορολογικό μηχανισμό για τις ρυπογόνες επιχειρήσεις, με στόχο τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης και τη στήριξη των νοικοκυριών που πλήττονται από την άνοδο του κόστους ζωής.
Παράλληλα, ζητά την επιτάχυνση της μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας και την περιορισμένη περαιτέρω επέκταση έργων ορυκτού αερίου, συμπεριλαμβανομένων υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου και αγωγών.
Διαβάστε επίσης:
Πλεύρης: «Η βία στα πανεπιστήμια είναι η βία της αριστεράς» – Η «τάπα» του Χασαπόπουλου
Άνω Πατήσια: Νεκρή η γυναίκα που παρασύρθηκε από φορτηγό
Συναγερμός στο Αιγαίο: Υποβρύχιο του Πολεμικού Ναυτικού μπλέχτηκε σε δίχτυα τράτας
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
