Η αποκάλυψη ότι σπέρμα δότη από τη Δανία, με σοβαρή παθογόνο μετάλλαξη στο γονίδιο TP53, χρησιμοποιήθηκε επί χρόνια για τη γέννηση σχεδόν 200 παιδιών σε 14 χώρες, έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε οικογένειες και επιστημονική κοινότητα. Ανάμεσά τους βρίσκονται και 18 παιδιά στην Ελλάδα, με 11 οικογένειες να παρακολουθούν τις εξελίξεις με αγωνία.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία που παρουσίασε ο καθηγητής Αιματολογίας-Ογκολογίας του νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία», Αντώνης Καττάμης, ένα παιδί που γεννήθηκε από το γενετικό υλικό του συγκεκριμένου δότη έχει χάσει τη ζωή του, ενώ το αδερφάκι του νοσεί από καρκίνο. Το ίδιο ζευγάρι είχε αποκτήσει συνολικά τρία παιδιά μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Τι είναι η μετάλλαξη TP53
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ομότιμη καθηγήτρια Γενετικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Jan Traeger-Συνοδινού, εξηγεί ότι η παραλλαγή στο ογκοκατασταλτικό γονίδιο TP53 χαρακτηρίζεται παθογόνος με βάση διεθνή κριτήρια. Η συγκεκριμένη μετάλλαξη προέκυψε αυτόματα κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη του δότη και δεν υπήρχε σε όλα τα κύτταρά του, κατάσταση γνωστή ως μωσαϊκισμός.
Ωστόσο, εκτιμάται ότι περίπου το 20% των κυττάρων του, συμπεριλαμβανομένων των σπερματοζωαρίων, έφεραν τη μετάλλαξη. Αυτό σημαίνει ότι όποιο παιδί προήλθε από «επηρεασμένο» σπερματοζωάριο κληρονόμησε την παραλλαγή σε όλα του τα κύτταρα, με ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, όπως συμβαίνει στο σύνδρομο Li-Fraumeni.
Γιατί δεν εντοπίστηκε στον έλεγχο
Η καθηγήτρια επισημαίνει ότι οι συνήθεις γενετικοί έλεγχοι βασίζονται σε δείγματα αίματος και έχουν όριο ανίχνευσης που δεν επιτρέπει τον εντοπισμό τόσο χαμηλού ποσοστού μωσαϊκισμού. Πρόκειται για εξαιρετικά σπάνια περίπτωση, γεγονός που εξηγεί γιατί δεν ανιχνεύθηκε προληπτικά στο πλαίσιο των προβλεπόμενων ελέγχων.
Στην Ελλάδα, οι έλεγχοι των δοτών καθορίζονται από συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο και περιλαμβάνουν γενετικές εξετάσεις για σοβαρά και συχνά νοσήματα, όπως η μεσογειακή αναιμία, η κυστική ίνωση και η νωτιαία μυϊκή ατροφία, ενώ πιο εκτεταμένοι έλεγχοι παραμένουν προαιρετικοί.
Όρια και αριθμός δοτών
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το ζήτημα του αριθμού των παιδιών που μπορούν να γεννηθούν από έναν δότη. Όπως εξηγεί η Jan Traeger-Συνοδινού, στόχος είναι να μειωθεί ο κίνδυνος τυχαίας συγγένειας στο μέλλον. Στην Ελλάδα, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι τα γαμετικά κύτταρα κάθε δότη μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έως 12 οικογένειες, ενώ από το 2022 λειτουργεί και Εθνικό Μητρώο Δοτών Γαμετών.
Διαβάστε επίσης:
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια