Για πρώτη φορά live η «Οδύσσεια», ο τελευταίος κύκλος τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη

Η τελευταία φορά που κυκλοφόρησε ένα πρωτότυπος κύκλος τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη ήταν στα τέλη του 2010 με το έργο «Οδύσσεια» από τους Modern Times του Γιαννίκου. Ένας δίσκος εξ ολοκλήρου σε ποίηση του Κώστα Καρτελιά που ενώ περιείχε ομολογουμένως υπέροχα τραγούδια, δεν ακούστηκε σχεδόν καθόλου και έμελλε να σκεπαστεί από τη λήθη του χρόνου. Τι έφταιξε άραγε τότε και η «Οδύσσεια» πέρασε στο ντούκου, που λένε, εν μέσω επανεκδόσεων πολλών άλλων θεοδωρακικών έργων; Το δισκογραφικό καθεστώς Γιαννίκου που άρχισε ήδη να πνέει τα λοίσθια; Η άνοδος της αγγλόφωνης indie σκηνής που περιθωριοποίησε τα τραγούδια του Θεοδωράκη ή, για να είμαστε ακριβείς, και ολόκληρο το έντεχνο ελληνικό τραγούδι; Επειδή ωστόσο οι μόδες έρχονται και παρέρχονται και κάθε έργο του μεγαλύτερου εν ζωή Έλληνα μουσικοσυνθέτη μπορεί ακόμη να αποτελεί ξεχωριστό γεγονός, να που σήμερα, σχεδόν μία δεκαετία μετά, η «Οδύσσεια» του παρουσιάζεται live για πρώτη φορά στη φιλολογική αίθουσα «Παρνασσός» στο κέντρο της Αθήνας. 

Πέραν της πρώτης συνεργασίας του Θεοδωράκη με τον ποιητή Καρτελιά, στην «Οδύσσεια» είχαμε και τα τελευταία πρωτότυπα τραγούδια του που ερμήνευσε η μούσα του, Μαρία Φαραντούρη. Υπήρχε κι ένα τραγούδι μέσα στα δεκατέσσερα συνολικά του άλμπουμ, με τίτλο «Στον Κάτω Κόσμο», που τραγούδησε ο ίδιος ο Θεοδωράκης, άρα αυτή πρέπει να είναι και η τελευταία καταγραφή του ως ερμηνευτής στο στούντιο. 

Η «Οδύσσεια» αποτελείτο από μία σειρά άκρως λυρικών τραγουδιών, ενορχηστρωμένα από την πιανίστρια Ιρίνα Βαλεντίνοβα. Υπήρχαν από τη μία τα έγχορδα (βιολί, μαντολίνο, τσέλο) μαζί με την ηλεκτρική κιθάρα του Γιάννη Σπάθα, απ’ την άλλη πρωταγωνιστικός ήταν και ο ρόλος των πνευστών (σαξόφωνο, τρομπόνι, τρομπέτα, κλαρινέτο). Θα περίμενε κανείς να συναντούσε έναν «jazzy Θεοδωράκη» απ’ την άποψη της ορχήστρας και μόνο, στην πραγματικότητα όμως το άλμπουμ ακόμη ακούγεται σαν να περικλείει τις μνήμες του συνθέτη από τα δικά του πρώτα ακούσματα: Τον Αττίκ, τον Γιαννίδη, τον Χαιρόπουλο. Ακούς όμως «Το τραγούδι των συντρόφων» ή τον ελαφρώς δημοτικοφανή «Ναυαγό» και αντιλαμβάνεσαι πως είναι 100% Θεοδωράκης έξω από κάθε λογική ρετρό και μιας στείρας αναπόλησης του παρελθόντος. Μιλάμε για εκείνη τη φλέβα του δημιουργού, που όσο εκείνος μεγαλώνει, παραμένει αστείρευτη. Εδώ οπωσδήποτε έπαιξαν ρόλο οι στίχοι του Καρτελιά που «ανάγκασαν» τον Θεοδωράκη να φτιάξει ξανά νέα τραγούδια στα 85 του χρόνια. 

Μια και το έργο παρουσιάζεται για πρώτη φορά live, όπως είπαμε, με αφορμή ένα αφιέρωμα στον Κώστα Καρτελιά, έχει ενδιαφέρον να δούμε την ιστορία της συνεργασίας του με τον Θεοδωράκη: Ένας φάκελλος με ποιήματα αφημένος πάνω στο γραφείο του συνθέτη, τον έκανε να χαράξει πεντάγραμμα στο περιθώριο του κειμένου και να το γεμίσει με νότες. «Θέλω να πιστεύω ότι ο ακροατής αυτών των τραγουδιών θα με δικαιώσει γα την επιλογή μου και θα καταλάβει τι ήταν αυτό που έκανε να σκιρτήσει μια καρδιά βαρυφορτωμένη από το χρόνο» είχε δηλώσει τότε ο Μίκης Θεοδωράκης στον Γιάννη Λογοθέτη. Στην ίδια συνέντευξη του, στο ένθετο της δισκογραφικής έκδοσης, ο συνθέτης δίνει το ποιητικό στίγμα ολόκληρης της δουλειάς: «Νομίζω ότι πάντοτε ο καλλιτέχνης, με όποιο θέμα κι αν καταπιάνεται, ξεκινά από τον εαυτό του, γιατί στο βάθος αυτόν θέλει να εκφράσει. Εδώ, όμως, η θεματολογία η ίδια παραπέμπει στην ”έξαρση” του προσώπου, που όπως ο Οδυσσέας παλεύει μόνος του, αυτός και η θάλασσα, έτσι και το ”πρόσωπο”, δηλαδή ο εαυτός μας, πρέπει τελικά να βιώσει την ιδέα ότι η Ιθάκη δεν υπάρχει και ότι θα πρέπει να πιαστεί από τα δικά του πάθη και τα δικά του συναισθήματα για να κρατηθεί στην επιφάνεια της αφρισμένης θάλασσας, που είναι η ζωή». 

* Εκτός από την «Οδύσσεια» του Μίκη Θεοδωράκη, θα παρουσιαστεί το έργο «Ούτις» του συνθέτη Μιχάλη Γρηγορίου, επίσης σε ποίηση Κώστα Καρτελιά, καθώς και τραγούδια του Νίκου Κυπουργού και άλλων δημιουργών που μελοποίησαν στίχους του ποιητή. Μαζί με τη Μαρία Φαραντούρη, θα τραγουδήσει ο Δώρος Δημοσθένους, συνερμηνευτής της στο έργο «Ούτις» του Γρηγορίου. Στο πιάνο η Ιρίνα Βαλεντίνοβα, στα πνευστά ο David Lynch και στο τσέλο η Μαριλίζα Παπαδούρη. Θα προλογίσει η Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Σάββατο 2 Φεβρουαρίου στη φιλολογική αίθουσα Παρνασσός. Ώρα έναρξης: 21.00. Τιμή εισιτηρίου: 15 ευρώ.