Στη Γερμανία τίθεται για άλλη μια φορά στο τραπέζι η πιθανότητα να τεθεί εκτός νόμου το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD). Το ζήτημα τίθεται εν μέσω της ανόδου του AfD στις δημοσκοπήσεις και λίγες εβδομάδες πριν τη διεξαγωγή τριών καθοριστικών περιφερειακών εκλογών. Δεν έχει ακόμη εκκινήσει κάποια επίσημη διαδικασία για την απαγόρευση του ακροδεξιού κόμματος, αλλά υπάρχουν διάφορες πολιτικές και νομικές πρωτοβουλίες για να ζητηθεί από το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο να μελετήσει την αντισυνταγματικότητά του. Παράλληλα, οι συνιστώσες της κυβέρνησης καθώς και τα κύρια αντιπολιτευόμενα κόμματα φέρουν διαφορετικές θέσεις.
Η συζήτηση έχει αποκτήσει δυναμική αφότου περισσότεροι από 1.000 νομικοί υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα μέλη της Μπούντεσταγκ. Οι υπογράφοντες απαιτούν από τους θεσμούς να ενεργοποιήσουν τους μηχανισμούς που προβλέπονται στον Βασικό Νόμο, ώστε το Συνταγματικό Δικαστήριο να καθορίσει εάν το AfD επιδιώκει στόχους ασυμβίβαστους με τη δημοκρατική τάξη.
Η έκκληση έρχεται εν μέσω της προεκλογικής εκστρατείας για τις εκλογές στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ, που έχουν προγραμματιστεί για τις 6 Σεπτεμβρίου, και εκείνες στο Βερολίνο και το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, οι οποίες θα διεξαχθούν στις 20 Σεπτεμβρίου.
Κανένα από τα τρία όργανα που είναι εξουσιοδοτημένα να ξεκινήσουν μια τέτοια διαδικασία – η Bundestag, το Bundesrat ή η ομοσπονδιακή κυβέρνηση – δεν έχει υποβάλει νέο αίτημα στο Συνταγματικό Δικαστήριο, όπως ζητούν οι σχετικές εκκλήσεις. Εάν κάτι τέτοιο συμβεί, η τελική απόφαση δεν θα εναπόκειται στην κυβέρνηση ή το κοινοβούλιο, αλλά αποκλειστικά στο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, με έδρα την Καρλσρούη.
Το άρθρο 21 του Γερμανικού Βασικού Νόμου επιτρέπει την κήρυξη αντισυνταγματικών των κομμάτων που, λόγω των στόχων τους ή της συμπεριφοράς των μελών τους, σκοπεύουν να βλάψουν ή να εξαλείψουν τη θεμελιώδη δημοκρατική και ελεύθερη τάξη ή να θέσουν σε κίνδυνο την ύπαρξη της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας.
Δεν αρκεί, επομένως, ένα κόμμα να υπερασπίζεται ριζοσπαστικές θέσεις, να αμφισβητεί ορισμένες δημόσιες πολιτικές ή να παρακολουθείται από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Για να απαγορευτεί το AfD, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι το κόμμα ενεργεί με προγραμματισμένο τρόπο, ενάντια στις βασικές αρχές της γερμανικής δημοκρατίας και ότι έχει πραγματική ικανότητα να προχωρήσει προς την επίτευξη αυτών των στόχων.
Η τελευταία έκκληση για να τεθεί εκτός νόμου το ακροδεξιό κόμμα προέρχεται από την Republikanischer Anwältinnen- und Anwälteverein, μια γερμανική ένωση δικηγόρων που προώθησε μια ανοιχτή επιστολή που υποστηρίχθηκε από περισσότερους από χίλιους νομικούς.
Οι υπογράφοντες ζητούν από την κυβέρνηση και την Ομοσπονδιακή Βουλή να καταθέσουν αγωγή για αντισυνταγματικότητα κατά του AfD. Το επιχείρημά τους είναι ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για να εξετάσει το Συνταγματικό Δικαστήριο το πρόγραμμα, τις ενέργειες των ηγετών και την εσωτερική εξέλιξη του κόμματος.
Η αίτηση υποστηρίζεται, μεταξύ άλλων εγγράφων, από μια μελέτη που εκπόνησε ο οργανισμός υπεράσπισης των πολιτικών δικαιωμάτων Gesellschaft für Freiheitsrechte. Αυτή η έκθεση, που χρηματοδοτείται από ιδιωτικές δωρεές, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα αίτημα απαγόρευσης θα είχε πιθανότητες επιτυχίας και υποστηρίζει ότι οι πλέον ακροδεξιές φράξιες έχουν επιβληθεί εντός του κόμματος.
Οι συντάκτες της πιστεύουν ότι ορισμένες θέσεις και δηλώσεις του AfD θα μπορούσαν να απειλήσουν αρχές που προστατεύονται από το Γερμανικό Σύνταγμα, ιδίως την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, την ισότητα ενώπιον του νόμου και τον δημοκρατικό χαρακτήρα του Κράτους. Σύμφωνα με την οργάνωση, εξετάστηκαν περισσότερα από τρία εκατομμύρια έγγραφα, αναφορές και αρχεία για την ανάλυση.
Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), οι Πράσινοι και η Αριστερά (Die Linke) τάσσονται υπέρ της εξέτασης των νομικών δυνατοτήτων έναρξης διαδικασίας κατά του AfD.
Ο Αντικαγκελάριος και επικεφαλής των Σοσιαλδημοκρατών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, υποστήριξε ότι το Κράτος πρέπει να επαληθεύσει εάν πληρούνται οι συνταγματικές προϋποθέσεις για να υπάρξουν μέτρα. Το SPD έχει ήδη εγκρίνει ψήφισμα στο ομοσπονδιακό του συνέδριο του 2025 υπέρ της προετοιμασίας μιας πιθανής διαδικασίας απαγόρευσης.
Οι Πράσινοι και η Αριστερά απαιτούν ταχύτερη δράση. Και τα δύο κόμματα πιστεύουν ότι η εκλογική ενδυνάμωση του AfD δεν εξαλείφει την υποχρέωση ανάλυσης του εάν η δραστηριότητά του παραβιάζει το Σύνταγμα. Για όσους υποστηρίζουν μια τέτοια διαδικασία, η απαγόρευση κομμάτων αποτελεί ένα από τα μέσα της λεγόμενης «μαχητικής δημοκρατίας» και της ικανότητας του γερμανικού δημοκρατικού συστήματος να αμύνεται έναντι οργανώσεων που επιδιώκουν να το αλώσουν εκ των έσω.
Όσοι τάσσονται υπέρ του ελέγχου σε βάρος του AfD υποστηρίζουν επίσης ότι η εκλογική δημοτικότητα ενός κόμματος δεν μπορεί να γίνει προστασία έναντι του συνταγματικού ελέγχου. Το AfD απαντά ότι η πρωτοβουλία αποτελεί μια προσπάθεια αποκλεισμού ενός πολιτικού ανταγωνιστή που υποστηρίζεται από εκατομμύρια ψηφοφόρους μέσω δικαστικών μέσων.
Από την πλευρά τους, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) και το αδελφό κόμμα της στη Βαυαρία, η Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU), διατηρούν μια πολύ πιο επιφυλακτική στάση. Η πλειοψηφία των συντηρητικών απορρίπτει την επίσπευση της υποβολής αγωγής χωρίς επαρκή στοιχεία για να ξεπεράσουν το απαιτητικό φίλτρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Ο ομοσπονδιακός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, υποστήριξε ότι οι υπάρχουσες εκθέσεις δεν επαρκούν από μόνες τους για να εγγυηθούν την επιτυχία της διαδικασίας. Επίσης, εξέχοντες νομικοί, όπως ο πρώην πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου Χανς-Γιούργκεν Πάπιερ, προειδοποίησαν για τις δυσκολίες στην απόδειξη όλων των απαιτήσεων.
Οι επικριτές της πρωτοβουλίας φοβούνται ότι μια δικαστική αποτυχία θα ενδυνάμωνε πολιτικά το AfD, θα επέτρεπε στο κόμμα να παρουσιαστεί ως θύμα του συστήματος και θα αποδυνάμωνε τη στρατηγική καταπολέμησής του στις κάλπες. Αμφισβητούν επίσης εάν η απαγόρευση αντιμετωπίζει τα κοινωνικά και πολιτικά αίτια που εξηγούν την ανάπτυξή του.
Εντός του CSU, ωστόσο, έχουν προκύψει προτάσεις για τη μελέτη μιας πιο περιορισμένης φόρμουλας: να ζητηθεί η παράνομη κήρυξη ορισμένων περιφερειακών οργανώσεων του AfD που θεωρούνται ιδιαίτερα ριζοσπαστικοποιημένες.
Η γερμανική νομοθεσία επιτρέπει στο Συνταγματικό Δικαστήριο να περιορίσει μια δήλωση αντισυνταγματικότητας σε ένα νομικά ή οργανωτικά ανεξάρτητο μέρος ενός κόμματος. Αυτή η διάταξη έχει ανοίξει τη συζήτηση για την πιθανή απαγόρευση ομοσπονδιών όπως αυτή της Θουριγγίας, με επικεφαλής τον Μπιερν Χέκε.
Μια τέτοια διευθέτηση του ζητήματος παρουσιάζει επίσης δυσκολίες. Πρώτον, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η περιφερειακή οργάνωση έχει επαρκή αυτονομία από την ομοσπονδιακή οργάνωση. Στη συνέχεια, θα είναι απαραίτητο να αποδειχθεί ότι η δραστηριότητά της πληροί τις ίδιες συνταγματικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την απαγόρευση ενός ολόκληρου κόμματος.
Οι περιφερειακές κυβερνήσεις δεν θα μπορούσαν να υιοθετήσουν άμεσα την απόφαση. Το αίτημα θα πρέπει να υποβληθεί στο Συνταγματικό Δικαστήριο από την Bundestag, το Bundesrat ή την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Το δικαστήριο θα μπορούσε αργότερα να καθορίσει εάν η απόφασή του θα πρέπει να επηρεάσει ολόκληρο το AfD ή μόνο ένα μέρος της δομής του.
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία για την Προστασία του Συντάγματος χαρακτήρισε την AfD ως επιβεβαιωμένα ακροδεξιά οργάνωση, αλλά η δημόσια εφαρμογή αυτής της ταξινόμησης παραμένει σε αναστολή, ενώ τα δικαστήρια επιλύουν την έφεση που υπέβαλε το κόμμα.
Το Διοικητικό Δικαστήριο της Κολωνίας δεν έχει ακόμη αποφανθεί επί της ουσίας του θέματος. Η απόφασή του θα μπορούσε να έχει σημαντική πολιτική επιρροή, αν και δεν θα σήμαινε αυτόματα την παρανομοποίηση του AfD.
Ο χαρακτηρισμός από τις υπηρεσίες πληροφοριών και η κήρυξη αντισυνταγματικότητας είναι διαφορετικές διαδικασίες. Η πρώτη επιτρέπει την επέκταση της παρακολούθησης ενός οργανισμού όταν υπάρχουν ενδείξεις εξτρεμισμού. Η δεύτερη μπορεί να οδηγήσει στη διάλυσή του, στην απαγόρευση των διαδόχων οργανώσεων και στην απώλεια των περιουσιακών του στοιχείων.
Το μόνο όργανο που μπορεί να κηρύξει ένα κόμμα αντισυνταγματικό είναι το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο.
Η δυσκολία απαγόρευσης ενός κόμματος έγινε εμφανής το 2017, όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο απέρριψε την παρανομοποίηση του νεοναζιστικού Εθνικοδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (NPD), που αργότερα ονομάστηκε Die Heimat. Το δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο σχηματισμός επιδίωκε στόχους αντίθετους προς τη δημοκρατική τάξη, αλλά έκρινε ότι δεν είχε την πραγματική ικανότητα να τους εφαρμόσει λόγω της περιορισμένης πολιτικής και εκλογικής του επιρροής.
Το 2024, το Συνταγματικό Δικαστήριο απέκλεισε το Die Heimat από τη δημόσια χρηματοδότηση για έξι χρόνια. Αυτή η εναλλακτική λύση απαιτεί να αποδειχθεί η αντισυνταγματική φύση των στόχων του, αλλά όχι ότι το κόμμα έχει πραγματικές δυνατότητες να τους επιτύχει. Για το λόγο αυτό, ορισμένοι νομικοί θεωρούν ότι η απόσυρση της κρατικής χρηματοδότησης από το AfD θα μπορούσε να είναι προτιμότερη από την παρανομοποίησή του.
Η τρέχουσα συζήτηση έχει ένα πρόσφατο προηγούμενο. Στα τέλη του 2024, μια ομάδα 113 βουλευτών κάλεσε την Ομοσπονδιακή Βουλή να παραγγείλει από το Συνταγματικό Δικαστήριο έλεγχο της συνταγματικότητας του AfD.
Η πρόταση συζητήθηκε τον Ιανουάριο του 2025, αλλά δεν τέθηκε σε ψηφοφορία πριν από τη λήξη της νομοθετικής περιόδου. Ο φάκελος αρχειοθετήθηκε και οποιαδήποτε νέα προσπάθεια θα πρέπει να ξεκινήσει από το μηδέν στο τρέχον Κοινοβούλιο.
Δεν υπάρχει προθεσμία για την υποβολή του αιτήματος ούτε ειδικά καθορισμένη συνταγματική πλειοψηφία για την έγκρισή του στην Ομοσπονδιακή Βουλή. Ωστόσο, η πολιτική σημασία της διαδικασίας καθιστά δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα προχωρήσει χωρίς ευρεία υποστήριξη από τα δημοκρατικά κόμματα.
Η επανενεργοποίηση της συζήτησης συμπίπτει με τις περιφερειακές εκλογές που θα μπορούσαν να αλλάξουν την πολιτική ισορροπία της Γερμανίας. Το AfD αναμένεται να έρθει πρώτο στη Σαξονία-Άνχαλτ και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, αν και τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα αρνούνται να σχηματίσουν κυβερνήσεις συνασπισμού με το κόμμα.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ, ορισμένες δημοσκοπήσεις τοποθετούν το AfD μεταξύ 41% και 43%, με μεγάλο προβάδισμα έναντι του CDU. Η τελική κατανομή των εδρών θα εξαρτηθεί επίσης από το πόσα κόμματα θα ξεπεράσουν το εκλογικό φράγμα του 5%.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το AfD εμφανίζεται επίσης μεταξύ των κύριων δυνάμεων και ορισμένες δημοσκοπήσεις του αποδίδουν ποσοστό περίπου 36%.
Διαβάστε επίσης:
Γαλλία και Γερμανία διαφωνούν για το μέλλον της ευρωπαϊκής διπλωματίας
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
