Γαλλία και Γερμανία διαφωνούν για το μέλλον της ευρωπαϊκής διπλωματίας

Οι δύο ισχυρότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφωνούν ότι η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική χρειάζεται αλλαγές, διαφωνούν όμως για το πώς αυτές θα πρέπει να υλοποιηθούν.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, η Γαλλία τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας, Κάγια Κάλλας. Αντίθετα, στη Γερμανία εξετάζονται και διαφορετικά σενάρια, μεταξύ των οποίων η μεταφορά μέρους των εξουσιών της στην Κομισιόν.

Η συζήτηση αντικατοπτρίζει τον ευρύτερο προβληματισμό που επικρατεί για το μέλλον της European External Action Service (EEAS), η οποία ιδρύθηκε το 2011 με στόχο τον συντονισμό της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης. Παρότι υπάρχει κοινή πεποίθηση ότι απαιτούνται μεταρρυθμίσεις, δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη συναίνεση ως προς την κατεύθυνσή τους.

Ο πρώην Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, Josep Borrell, υποστήριξε ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει ο σαφής καθορισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών. Όπως σημείωσε, η ΕΕ δεν μπορεί να αποκτήσει ισχυρότερη διεθνή παρουσία εάν δεν είναι ξεκάθαρο ποιος είναι υπεύθυνος για κάθε τομέα της εξωτερικής πολιτικής.

Η ανάγκη για αλλαγές θεωρείται επιτακτική, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα αξιοποιούν ολοένα και περισσότερο όλα τα διαθέσιμα εργαλεία – από το εμπόριο και τη βιομηχανική πολιτική έως την τεχνολογία – για την προώθηση των γεωπολιτικών τους συμφερόντων. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό, καθώς η EEAS είναι υπεύθυνη για την εξωτερική και αμυντική πολιτική, ενώ οι βασικοί οικονομικοί πόροι και τα χρηματοδοτικά μέσα παραμένουν υπό τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η γαλλική πρόταση

Το Παρίσι έχει ήδη διαμορφώσει τη θέση του, επιδιώκοντας την ενίσχυση του ρόλου της Ύπατης Εκπροσώπου. Η γαλλική κυβέρνηση είχε στηρίξει ενεργά τον διορισμό της Κάγια Κάλας το 2024 και εξακολουθεί να θεωρεί ότι η EEAS πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη θεσμική ισχύ.

Στο πλαίσιο αυτό, η Γαλλία προχώρησε πρόσφατα στον διορισμό του έμπειρου διπλωμάτη David Cvach στη θέση του αναπληρωτή γενικού γραμματέα της υπηρεσίας με αρμοδιότητα την άμυνα, επιδιώκοντας παράλληλα στενότερη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του NATO.

Η γαλλική πρόταση προβλέπει τρία πιθανά μοντέλα αναδιοργάνωσης της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής: την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τη στενότερη σύνδεση της EEAS με το Συμβούλιο της ΕΕ ή την ταυτόχρονη ενδυνάμωση και των δύο θεσμών. Η τελευταία επιλογή αποτελεί και την προτιμώμενη λύση του Παρισιού.

Στο συγκεκριμένο μοντέλο, η Κάγια Κάλας θα αποκτούσε σημαντικά διευρυμένες εξουσίες ως πρώτη εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχοντας την εποπτεία επιτρόπων και γενικών διευθύνσεων που σχετίζονται με την εξωτερική πολιτική, το εμπόριο και την αναπτυξιακή συνεργασία.

Επιφυλάξεις από το Βερολίνο

Η στάση της Γερμανίας παραμένει λιγότερο ξεκάθαρη, γεγονός που αποδίδεται και στη σύνθεση της κυβέρνησης συνεργασίας μεταξύ των Χριστιανοδημοκρατών του καγκελαρίου Friedrich Merz και των Σοσιαλδημοκρατών.

Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, το Βερολίνο θεωρεί επίσης αναγκαίες τις θεσμικές αλλαγές, χωρίς όμως να αποκλείει ένα μοντέλο που θα ενίσχυε περισσότερο τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Johann Wadephul, έχει δηλώσει ότι οι αρμοδιότητες στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της ασφάλειας πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένες, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η EEAS οφείλει να συνεργάζεται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της λήψης αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική με ειδική πλειοψηφία αντί της ομοφωνίας, αν και αναγνώρισε ότι αρκετά κράτη-μέλη εξακολουθούν να διαφωνούν.

Το μέλλον της ευρωπαϊκής διπλωματίας

Οι επίσημες διαβουλεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν στις αρχές Σεπτεμβρίου, κατά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας.

Οποιαδήποτε μεταρρύθμιση θα απαιτήσει τελικά την έγκριση των ηγετών των κρατών-μελών, ενώ εκτιμάται ότι η σχετική διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027.

Παράλληλα, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η αποτελεσματικότητα της EEAS επηρεάζεται και από τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων της σημερινής ηγεσίας. Ορισμένοι θεωρούν ότι η Κάγια Κάλας εξακολουθεί να λειτουργεί περισσότερο με τη λογική εθνικού πρωθυπουργού παρά ενός αξιωματούχου που καλείται να ισορροπήσει μεταξύ των διαφορετικών θεσμών και συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που τροφοδοτεί τη συζήτηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής διπλωματίας.

Με πληροφορίες από Politico

Διαβάστε επίσης:

Politico για Τσίπρα: Επιστρέφει σε μια περίοδο έντονης πολιτικής φθοράς

Politico: Το καλό, το κακό και το χειρότερο σενάριο για το καλοκαίρι στην Ευρώπη

Politico: Μετωπική κυβέρνησης με Κοβέσι για το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr