Financial Times: Οι Έλληνες εφοπλιστές που αποκόμισαν 3,8 δισ. από το ρωσικό πετρέλαιο την τελευταία τριετία

Σημαντικά οικονομικά οφέλη, που προσεγγίζουν τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια, κατέγραψε η ελληνική ναυτιλία κατά την τελευταία τριετία μέσω της μεταφοράς ρωσικών καυσίμων, σύμφωνα με εκτενή έρευνα των Financial Times. Ενώ οι χώρες της G7 και η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέτειναν τις προσπάθειές τους για τον περιορισμό των εσόδων του Κρεμλίνου, κορυφαίοι Έλληνες πλοιοκτήτες αξιοποίησαν πλήρως τα νόμιμα «παράθυρα» του διεθνούς καθεστώτος κυρώσεων, επιβεβαιώνοντας τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην παγκόσμια ενεργειακή εφοδιαστική αλυσίδα.

Η γεωγραφία των κερδών και οι πρωταγωνιστές των θαλασσών

Η ερευνητική ομάδα των Financial Times επεξεργάστηκε εκτενή δεδομένα, από τα οποία προκύπτει ότι οι εγχώριοι ναυτιλιακοί όμιλοι αποκόμισαν τουλάχιστον 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια από αυτό το ιδιαιτέρως προσοδοφόρο εμπόριο. Στην εμπροσθοφυλακή της συγκεκριμένης δραστηριότητας βρέθηκε η Dynacom Tankers, συμφερόντων του εφοπλιστή Γιώργου Προκοπίου, η οποία κατέγραψε έσοδα της τάξης των 915 εκατομμυρίων δολαρίων από τη διακίνηση ρωσικού αργού. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τέταρτο των συνολικών κερδών του ελληνικού εφοπλισμού από τη συγκεκριμένη αγορά για το διάστημα μετά τον Ιούλιο του 2023.

Εξίσου ισχυρή παρουσία εμφάνισε η Olympic Shipping and Management του Ομίλου Ωνάση, με τα έσοδά της από το εν λόγω εμπόριο να διαμορφώνονται στα 404 εκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, δύο ακόμη παραδοσιακές δυνάμεις με έδρα την Αθήνα, η Stealth Maritime και η Polembros Shipping, ξεπέρασαν τα 200 εκατομμύρια δολάρια η καθεμία. Η κυριαρχία του ελληνικού εφοπλισμού αποτυπώνεται ανάγλυφα στο γεγονός ότι, ανάμεσα στις είκοσι κορυφαίες ναυτιλιακές παγκοσμίως με τα υψηλότερα έσοδα από τις ρωσικές μεταφορές, οι οκτώ είναι ελληνικών συμφερόντων. Οι υπόλοιπες ελέγχονται σχεδόν αποκλειστικά από το ρωσικό κράτος, όπως η Sovcomflot και η Rosnefteflot, ή από εικονικές θυγατρικές τους, με εξαίρεση την εταιρεία διαχείρισης Prominent που εδρεύει στο Χονγκ Κονγκ.

Η μεθοδολογία της έρευνας και τα οικονομικά κίνητρα

Για τη θεμελίωση της ανάλυσης, οι Financial Times βασίστηκαν σε εκτιμήσεις του κόστους των ναύλων για τις κύριες ρωσικές θαλάσσιες διαδρομές, τις οποίες συγκεντρώνει ο οίκος τιμολόγησης Argus Media. Τα στοιχεία αυτά διασταυρώθηκαν με δεδομένα διαχείρισης πλοίων του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας (IMO) καθώς και με την κίνηση των δεξαμενόπλοιων από την πλατφόρμα αναλύσεων Kpler. Η μελέτη θεωρείται μάλλον συντηρητική, καθώς εστιάζει σε 389 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, αφήνοντας εκτός υπολογισμού επιπλέον 153 εκατομμύρια βαρέλια, για τα οποία δεν υπήρχαν διαθέσιμες τιμολογήσεις.

Η ελκυστικότητα αυτών των δρομολογίων εδράζεται σε ισχυρά οικονομικά κίνητρα, καθώς οι έμποροι καταβάλλουν πριμ ύψους 30% έως 40% για δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό αργό σε σύγκριση με εκείνα που δραστηριοποιούνται σε μη ελεγχόμενες αγορές. Η Michelle Wiese Bockmann, αναλύτρια ναυτιλιακών πληροφοριών, σχολίασε χαρακτηριστικά στους Financial Times ότι η ύπαρξη αυτών των κερδών δημιουργεί ένα κενό που καμία άλλη δύναμη δεν θα άφηνε ανεκμετάλλευτο, υπογραμμίζοντας ότι ελληνικός εφοπλισμός είναι ανοιχτός στο επιχειρηματικό ρίσκο. Ενδεικτικά, η Dynacom παρέμεινε εξαιρετικά δραστήρια στα Στενά του Ορμούζ μετά το ξέσπασμα της κρίσης στον Κόλπο στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ τον περασμένο Μάιο, οι ελληνικές εταιρείες μετέφεραν σχεδόν το 15% των συνολικών εξαγωγών ρωσικού αργού, σύμφωνα με στοιχεία των εταιρειών Windward και Vortexa.

Η αρχιτεκτονική των κυρώσεων και οι προκλήσεις στην επιτήρηση

Το θεσμικό πλαίσιο του ανώτατου ορίου τιμών, το οποίο θεσπίστηκε από την G7 τον Δεκέμβριο του 2022, σχεδιάστηκε με τη διπλή επιδίωξη να συμπιεστεί η χρηματοδότηση της Μόσχας χωρίς όμως να προκληθεί σοκ στην παγκόσμια οικονομία μέσω της διακοπής της ροής πετρελαίου. Σήμερα, το όριο αυτό διαμορφώνεται στα 44,10 δολάρια ανά βαρέλι, και οι δυτικές εταιρείες δικαιούνται να παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς μόνο υπό την προϋπόθεση ότι το φορτίο κινείται κάτω από αυτό το επίπεδο. Ωστόσο, πρώην αξιωματούχοι και νομικοί κύκλοι επισημαίνουν στην έρευνα των Financial Times ότι η επιβολή του μέτρου υπήρξε στην καλύτερη περίπτωση ελλιπής.

Η διαδικασία βασίζεται στην προσκόμιση μιας έγγραφης βεβαίωσης συμμόρφωσης. Όπως εξηγεί ο Στέφανος Ρουλάκης στους Financial Times, νομικός σύμβουλος ελληνικών ναυτιλιακών επιχειρήσεων, οι διαχειριστές των πλοίων συχνά δεν γνωρίζουν την πραγματική τιμή του φορτίου και βασίζονται στη διαβεβαίωση του ναυλωτή ή του Ρώσου προμηθευτή. Ο ίδιος επισημαίνει ότι, ενώ θεωρητικά το σύστημα αυτό λειτουργεί, στην πράξη οι αρχές αναμένουν από τους εφοπλιστές να αξιολογούν αν η αναμενόμενη τιμή είναι κάτω από το όριο και αν εμπλέκεται κάποιο πρόσωπο ή οντότητα υπό καθεστώς κυρώσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού. Στο διπλωματικό πεδίο, η Αθήνα και η Λευκωσία εξέφραζαν σταθερά τις αντιρρήσεις τους για το ανώτατο όριο τιμών κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών συναντήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γεωπολιτικές ισορροπίες και η στρατηγική αναδίπλωση της αγοράς

Η δραστηριότητα αυτή έχει προκαλέσει σοβαρές τριβές στις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ουκρανίας. Το 2023, το Κίεβο είχε συμπεριλάβει αρκετές ελληνικές ναυτιλιακές στη λίστα των διεθνών υποστηρικτών του πολέμου, από την οποία τελικά αφαιρέθηκαν μετά από πιέσεις της ελληνικής κυβέρνησης. Η Σβιτλάνα Ρομάνκο, διευθύντρια της ουκρανικής οργάνωσης Razom We Stand, επικρίνει δριμύτατα αυτή τη στάση, δηλώνοντας στους Financial Times ότι το ρωσικό πετρέλαιο εξακολουθεί να αποφέρει δισεκατομμύρια στο Κρεμλίνο επειδή οι κυβερνήσεις απέτυχαν να κλείσουν προφανή κενά στο σύστημα, ενώ κατηγορεί την ελληνική πλευρά ότι προτάσσει τα συμφέροντα της ναυτιλιακής της βιομηχανίας έναντι της ειρήνης.

Παρά τα υψηλά κέρδη, το τοπίο άρχισε να μεταβάλλεται καθώς οι ΗΠΑ και η ΕΕ επιδιώκουν να εξασθενήσουν τη διαπραγματευτική ισχύ της Μόσχας ενόψει πιθανών ειρηνευτικών συνομιλιών. Η προσπάθεια αυτή διευκολύνεται από τη γενικότερη υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, η οποία απέτρεψε τις αρχικές ανησυχίες για ενεργειακή κρίση λόγω των συγκρούσεων στο Ιράν, ενώ η Μόσχα αντιμετωπίζει πλέον και εσωτερικά προβλήματα τροφοδοσίας εξαιτίας των πληγμάτων που δέχεται το διυλιστικό της σύστημα από ουκρανικά drones μακράς εμβέλειας.

Υπό το βάρος των αμερικανικών κυρώσεων στα τέλη του 2023 κατά εταιρειών σε Τουρκία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ορισμένοι ελληνικοί όμιλοι αποχώρησαν ή περιόρισαν τη δραστηριότητά τους. Η TMS Tankers και η Thenamaris μείωσαν δραστικά τις μεταφορές τους εκείνη την περίοδο, έχοντας αποκομίσει έως τότε τουλάχιστον 150 εκατομμύρια και 30 εκατομμύρια δολάρια αντίστοιχα. Η τάση απομάκρυνσης ενισχύθηκε περαιτέρω μετά τις νέες κυρώσεις της Ουάσιγκτον κατά των κολοσσών Rosneft και Lukoil τον Οκτώβριο του 2025.

Οι επίσημες θέσεις και η υπερασπιστική γραμμή των ομίλων

Απαντώντας στα ευρήματα της έρευνας, οι εμπλεκόμενες εταιρείες ξεκαθάρισαν τη νομική τους θέση στους Financial Times. Η Dynacom υπογράμμισε ότι όλες οι προσεγγίσεις της σε ρωσικούς λιμένες πραγματοποιήθηκαν σε πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον δίκαιο, σημειώνοντας μάλιστα ότι η διατήρηση της ροής των καυσίμων συγκράτησε τις παγκόσμιες πληθωριστικές πιέσεις, μετριάζοντας το κόστος της ενέργειας για τους καταναλωτές διεθνώς.

Από την πλευρά της, η Olympic Shipping δήλωσε ότι ακολουθεί αυστηρά τις κυρώσεις της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αποτελεί πάγια πολιτική της να μην σχολιάζει μεμονωμένες εμπορικές πράξεις. Η Stealth Maritime ανέφερε ότι όλα τα φορτία της είχαν ελεγχθεί από Αμερικανούς και Βρετανούς νομικούς, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχίες για την ασφάλεια των ναυτικών της, καθώς ένα από τα δεξαμενόπλοιά της που μετέφερε ρωσική αμμωνία είχε γίνει στόχος πιθανής ουκρανικής επίθεσης κατά το προηγούμενο έτος.

Τέλος, η TMS Tankers επανέλαβε τη δέσμευσή της για αυστηρή τήρηση των διεθνών περιορισμών, σημειώνοντας ότι αποτελεί πολιτική της να μην τοποθετείται επί εμπορικών θεμάτων, ενώ οι εταιρείες Polembros και Thenamaris επέλεξαν να μην ανταποκριθούν σε σχετικά αιτήματα για σχολιασμό.

Διαβάστε επίσης:

Financial Times: Ο « Έλληνας κουρσάρος» εφοπλιστής των Στενών του Ορμούζ

Αποκάλυψη Guardian: «Xρυσά deal» Ελλήνων εφοπλιστών με τη Ρωσία – Πουλήθηκαν 127 τάνκερ

Ασφαλιστικά μέτρα κατά της απεργίας της ΠΕΝΕΝ στη Ραφήνα από τον Σύνδεσμο Εφοπλιστών Ταχυπλόων και Κρουαζιέρας

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr