Φεβρουάριος 1821: Η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη

Ο Έλληνας πρίγκιπας είχε συγκροτήσει μια ομάδα ανδρών, με τους οποίους έφτασε στο Ιάσιο στις 22 Φεβρουαρίου 1821

Newsroom

22/02/2026 | 07:30

Ο Φεβρουάριος του 1821 ήταν καθοριστικής σημασίας για την Ελληνική Επανάσταση, καθώς οι Έλληνες, με επικεφαλής του «Ιερού Λόχου» τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, κήρυξαν την επανάσταση στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και τον απελευθερωτικό αγώνα ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ποια ήταν όμως τα πρώτα αποτελέσματα αυτής της επαναστατικής προσπάθειας;

Η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο μεγαλύτερος από τους πέντε γιους του Κωνσταντίνου Υψηλάντη, ήταν υπασπιστής του τσάρου Αλεξάνδρου Α΄. Ο Υψηλάντης ανέλαβε την προετοιμασία της επανάστασης, πείσθηκε ότι έπρεπε να επισπεύσει και τον Ιούνιο του 1820 εγκαταστάθηκε στην Οδησσό.

Παράλληλα, οι καθυστερήσεις στην οργάνωση του αγώνα σε Πελοπόννησο και Κωνσταντινούπολη ήταν ο λόγος που με παρότρυνση του φιλικού Ιωάννη Παπαρρηγόπουλου (όπως αναφέρει ο Σπύρος Μελάς στο «Ελεύθερον Βήμα», 6 & 8.5.1930) ο Υψηλάντης να ξεκινήσει την επανάσταση στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες της Μολδαβίας και της Βλαχίας.

Ο Έλληνας πρίγκιπας είχε συγκροτήσει μια ομάδα ανδρών, με τους οποίους έφτασε στο Ιάσιο στις 22 Φεβρουαρίου 1821. Ο Υψηλάντης συνοδευόταν και από τους δύο αδερφούς του, Νικόλαο και Γεώργιο.

Χωρίς να χάνει χρόνο, δημοσίευσε την επαναστατική προκήρυξη προς το ελληνικό έθνος, με την οποία υπαινισσόταν ότι η ομόδοξη Ρωσία θα επισπεύσει να στηρίξει τον αγώνα που ξεκινούσε. Στο διάστημα της παραμονής του στο Ιάσιο ο Υψηλάντης περιορίστηκε στη χειροτόνηση στρατηγών και αξιωματικών του επιτελείου. Παράλληλα, στη Φωξάνη της Ρουμανίας συγκρότησε με 500 σπουδαστές τον Ιερό Λόχο, με τον οποίο εισήλθε στο Βουκουρέστι στις 28 Μαρτίου 1821.

Στο όλο αυτό το διάστημα, ο Υψηλάντης υπολόγιζε στη βοήθεια του τσάρου της Ρωσίας Αλεξάνδρου Α΄, θεωρώντας ότι δεν θα επιτρέψει την είσοδο των Οθωμανών στις Ηγεμονίες και η επανάσταση θα αναπτυσσόταν. Οι προσδοκίες του υπασπιστή όμως διαψεύστηκαν, καθώς ο τσάρος ήταν υπέρμαχος των αρχών της Ιεράς Συμμαχίας. Ως αποτέλεσμα αυτού, επέτρεψε την είσοδο των οθωμανικών στρατευμάτων στη Μολδοβλαχία. Την ίδια στιγμή, ο αφορισμός του κινήματος από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ δημιουργούσε συνεχόμενα εμπόδια στο επαναστατικό κίνημα.

Παράλληλα, ο κακός συντονισμός μεταξύ των οπλαρχηγών, η ρήξη στις σχέσεις Υψηλάντη – Βλαντιμιρέσκου (ηγέτης εξέγερσης αγροτικών στρωμάτων των ηγεμονιών) και η απειρία των εθελοντών, αποτέλεσαν σημαντικές αιτίες στην αποτυχία της επαναστατικής προσπάθειας. Χωρίς αξιόλογες κινήσεις από τον Υψηλάντη, το επαναστατικό κίνημα συνέχισε την πτωτική του πορεία και την 1η Απριλίου, ο Έλληνας πρίγκιπας άρχισε να υποχωρεί προς τα Καρπάθια, αφήνοντας τον Βλαντιμιρέσκου και τον Σάββα (έτερος οπλαρχηγός) να δρουν ελεύθερα.

Η αντίδραση των Οθωμανών δεν άργησε να έρθει και, στις αρχές Μαΐου, τρεις πασάδες της Βραΐλας, της Σιλιστρίας και του Βιδινίου, εισέβαλαν στις Ηγεμονίες της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Ο Υψηλάντης, χωρίς ουσιαστικές συμμαχίες, προδοσίες οπλαρχηγών και χωρίς ουσιαστική οργάνωση, δεν είχε άλλες λύσεις και η επανάσταση θα έσβηνε πολύ σύντομα.

Με τον αγώνα να έχει καταρρεύσει, ο Υψηλάντης δραπέτευσε στο Ρίμνικο, πλησιάζοντας τα αυστριακά σύνορα, ενώ οι Οθωμανοί κατέλαβαν το στραταρχείο του δίχως αντίσταση.
Η αποτύπωση της αποτυχίας του επαναστατικού κινήματος έγινε στη μάχη του Δραγατσανίου στη Βλαχία από τον Ιερό Λόχο στις 7 Ιουνίου 1821. Εκεί είχαν οχυρωθεί τα ελληνικά στρατεύματα υπό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Μαζί του ήταν ο Γεωργάκης Ολύμπιος, ενώ επικεφαλής του Ιερού Λόχου είχε οριστεί ο Νικόλαος Υψηλάντης.

Ο οπλαρχηγός Βασίλειος Καραβιάς, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις εντολές του Υψηλάντη, προκάλεσε σε μάχη τους Τούρκους. Στη μάχη που ακολούθησε, παρά την ηρωική αντίσταση των Ιερολοχιτών, επικράτησαν οι Οθωμανοί και περισσότεροι από 200 στρατιώτες του Ιερού Λόχου σκοτώθηκαν. Παρά τη φυγή του, ο Υψηλάντης συνελήφθη στη Βιέννη και φυλακίστηκε για εφτά χρόνια.

Ο άμεσος αντίκτυπος της επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες

Παρόλο που η κήρυξη της επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες δεν ήταν επιτυχής, κατάφερε να ανάψει τη σπίθα για τον απελευθερωτικό αγώνα σε Πελοπόννησο και μετέπειτα σε άλλες περιοχές της ελληνικής επικράτειας.

Ήδη, με την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης στη Μολδοβλαχία, ο αδερφός του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ο Δημήτριος, έφτασε στην Πελοπόννησο τον Ιούνιο, φέροντας τον τίτλο του πληρεξούσιου του αδερφού του, ο οποίος θεωρείτο γενικός επίτροπος της Φιλικής Εταιρίας. Παρά την έλευσή του, οι πρόκριτοι είχαν σχηματίσει ήδη εξουσιαστικές δομές τοπικού χαρακτήρα, φανερώνοντας ότι η προετοιμασία του αγώνα είχε ξεκινήσει.

Εν των μεταξύ, από τους πρώτους μήνες του 1821, οι Έλληνες σημείωσαν σημαντικές νίκες στο πεδίο της μάχης. Την 21η Μαρτίου ο Παναγιώτης Καρατζάς ηγήθηκε της εξέγερσης στην Πάτρα, στις 23 Μαρτίου απελευθερωνόταν η Καλαμάτα, με τους επαναστάτες να συγκροτούν συντονισμένες κινήσεις στις μεγάλες πόλεις της Πελοποννήσου.

Θα μπορούσε να γίνει αντιληπτό πως ο αποτυχημένος – και αιματηρός κατά περίπτωση – αγώνας στη Μολδοβλαχία είχε δώσει την απαραίτητη ώθηση, ώστε να ξεκινήσουν οι εστίες του απελευθερωτικού αγώνα στον ελλαδικό χώρο.

Πηγές: tovima.gr, Θ. Βερέμης, Α. Κλάψης, 1821: Η Επανάσταση των Ελλήνων, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2021, Κ. Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ.9, Εκδ. Αγγελάκη

Διαβάστε επίσης: