Φατίχ Ακίν στην El País: «Η Γερμανία δεν ξεπέρασε ποτέ το ναζιστικό της τραύμα»

Ο Φατίχ Ακίν έχει διαμορφώσει μια από τις πιο συνεκτικές και αναγνωρίσιμες φωνές στον σύγχρονο ευρωπαϊκό κινηματογράφο, με μια φιλμογραφία που κινείται σταθερά γύρω από ζητήματα ταυτότητας, μετανάστευσης, μνήμης και πολιτικής σύγκρουσης. Από τις πρώτες του δουλειές, όπως το Head-On, μέχρι το διεθνώς βραβευμένο In the Fade και το πιο επικό The Cut, ο Ακίν εξερευνά συστηματικά τα τραύματα που αφήνουν η Ιστορία και η βία πάνω στα άτομα και τις κοινωνίες.

Ο κινηματογράφος του χαρακτηρίζεται από έντονο ρεαλισμό, συναισθηματική ένταση και μια διαρκή προσπάθεια να γεφυρώσει πολιτισμικά χάσματα, αντανακλώντας και τη δική του γερμανοτουρκική καταγωγή.

Ο φακός του Ακίν παρατηρεί με στοργή αλλά και νηφαλιότητα. Δεν δραματοποιεί τη μετανάστευση, την αναλύει ως παγκόσμια συνθήκη της μοντέρνας ταυτότητας: όλοι είμαστε, με κάποιον τρόπο, εκπατρισμένοι. Στην εποχή των κλειστών συνόρων και του ψηφιακού κατακερματισμού, η ταινία μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ.

Πολιτικά, δεν υιοθετεί έναν δογματικό λόγο, αλλά η στάση του είναι σαφώς παρεμβατική: ασκεί κριτική στον εθνικισμό, υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και συχνά τοποθετείται απέναντι σε αυταρχικές πολιτικές, τόσο στην Τουρκία όσο και στην Ευρώπη, διατηρώντας μια ταυτότητα δημιουργού που συνδέει το προσωπικό με το βαθιά πολιτικό.

Ο Φατίχ Ακίν δεν αντιμετωπίζει ποτέ την Ιστορία ως κάτι που έχει οριστικά παρέλθει. Στο κινηματογραφικό του βλέμμα, το παρελθόν δεν μένει πίσω, αλλά συνεχίζει να επηρεάζει το παρόν, να το βαραίνει και συχνά να το παραμορφώνει.

Αυτή τη θέση επαναφέρει και με αφορμή τη νέα του ταινία, Το νησί του Άμρουμ, υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία εξακολουθεί να ζει μέσα στη σκιά ενός τραύματος που ποτέ δεν επουλώθηκε πραγματικά: του ναζιστικού παρελθόντος.

Σε συνέντευξή του στην ισπανική El País, με αφορμή τη συμμετοχή της ταινίας στο BCN Film Fest και την κυκλοφορία της στην Ισπανία στις 30 Απριλίου, ο σκηνοθέτης περιγράφει μια ιστορία που εκτυλίσσεται την άνοιξη του 1945, σε ένα γερμανικό νησί, τη στιγμή που ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος φτάνει στο τέλος του, χωρίς όμως ο ναζισμός να έχει ακόμη αποχωρήσει από τη συνείδηση των ανθρώπων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα παιδί που παρακολουθεί τον κόσμο των ενηλίκων να καταρρέει, αδυνατώντας να κατανοήσει πλήρως τη βία, την ενοχή και τις σιωπές που διαμορφώνουν την πραγματικότητα γύρω του.

Ο Ακίν παραδέχεται ότι αρχικά δεν αισθανόταν πως η συγκεκριμένη ιστορία τον αφορούσε προσωπικά. Το σενάριο προερχόταν από τον στενό του συνεργάτη Χαρκ Μπομ, βασισμένο σε οικογενειακές μνήμες και εμπειρίες της παιδικής του ηλικίας. Εκείνος αρχικά το απέρριψε, επειδή δεν μπορούσε να βρει τη δική του σύνδεση με το υλικό.

Τελικά, αυτή η σύνδεση προέκυψε μέσα από τη σχέση με τον δικό του πατέρα, έναν άνθρωπο που αγαπούσε βαθιά, αλλά από τον οποίο τον χώριζε ένα έντονο πολιτικό χάσμα. Όπως εξηγεί, αυτή η προσωπική εμπειρία τον βοήθησε να προσεγγίσει τον πυρήνα της ταινίας: τη σύγκρουση ανάμεσα στην αγάπη προς έναν γονέα και στη συνειδητοποίηση του ιστορικού ή πολιτικού βάρους που εκείνος κουβαλά.

«Η χώρα παραμένει εγκλωβισμένη στο ναζιστικό της παρελθόν»

Από αυτή την προσωπική αφετηρία, ο σκηνοθέτης στρέφει το βλέμμα στη σημερινή Γερμανία. Εκτιμά ότι η χώρα παραμένει εγκλωβισμένη στο ναζιστικό της παρελθόν και ότι η αδυναμία της να μετατρέψει τη μνήμη σε ουσιαστική ιστορική αυτογνωσία επηρεάζει ακόμη και τη στάση της απέναντι στο Ισραήλ.

Κατά τον ίδιο, η γερμανική κοινωνία εξακολουθεί να κινείται υπό τον φόβο ότι δεν πρέπει ποτέ ξανά να αποτύχει απέναντι στους Εβραίους, όμως αυτή η διαρκής ενοχή δυσκολεύει την καθαρή ανάγνωση του παρόντος.

Ο Ακίν επιμένει ότι δεν αρκεί να στηρίζεται μια πολιτική μόνο με βάση το ποιος υπήρξε θύμα στο παρελθόν. Για τον ίδιο, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι κοινωνίες εξακολουθούν να πιστεύουν στο διεθνές δίκαιο και στους θεσμούς όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.

Στην ίδια συνέντευξη, αναφέρθηκε με θετικά λόγια και στον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, τον οποίο χαρακτήρισε ως έναν από τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που επιδεικνύουν πολιτικό θάρρος σε μια περίοδο διεθνούς αποσταθεροποίησης.

Έτσι, το Νησί του Άμρουμ δεν λειτουργεί μόνο ως μια ταινία για το τέλος του ναζισμού, αλλά και ως μια ακόμη κινηματογραφική παρέμβαση του Ακίν πάνω στις έννοιες της ταυτότητας, της ενοχής και της μνήμης, έννοιες που, όπως δείχνει, εξακολουθούν να καθορίζουν βαθιά τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Με πληροφορίες από El País

Διαβάστε επίσης:

Μητσοτάκης: Τα μέτρα που ανακοίνωσε την ώρα της συζήτησης στην Βουλή για το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ

Προκλητικός ο Καραμανλής: «Είμαι αποφασισμένος να καθαρίσω το όνομά μου μια και καλή – Κάποιοι αμφισβητούν την ηθική μου»

Ευγονική και «έξυπνα» μωρά στον Θαυμαστό Καινούργιο Κόσμο της Σίλικον Βάλεϊ

ΟΠΕΚΕΠΕ: Live η συζήτηση στη Βουλή για την άρση ασυλίας των 13 βουλευτών

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr