Εγκύκλιος του Πάπα για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εποχή της «Ειδωλολατρίας του Κέρδους»

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε το αντικείμενο της πρώτης εγκυκλίου που εξέδωσε, λίγο πάνω από ένα χρόνο αφότου τοποθετήθηκε ως προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας, ο Πάπας Λέων.

Ο Πάπας ζήτησε τη θέσπιση και εφαρμογή αυστηρών κανονισμών καθώς και τον περιορισμό της χρήσης της ΤΝ σε πολεμικές επιχειρήσεις. Επεσήμανε, δε, τους κινδύνους που εγκυμονεί η νέα τεχνολογία εφόσον καθοδηγείται από «την ειδωλολατρία του κέρδους».

«Δεν επιτρέπεται να αναθέτουμε θανατηφόρες ή με άλλο τρόπο μη αναστρέψιμες αποφάσεις σε τεχνητά συστήματα», δήλωσε ο ο πρώτος γεννημένος στη Βόρεια Αμερική προκαθήμενος της καθολικής εκκλησίας στην εγκύκλιο που απευθύνεται στους 1,4 δισεκατομμύρια Καθολικούς του κόσμου. Τόνισε ότι πρέπει να διατηρηθεί μια «ταυτοποιήσιμη και επαληθεύσιμη» αλυσίδα ευθύνης καθώς και «αποτελεσματικός, φέρων αυτογνωσία και υπεύθυνος ανθρώπινος έλεγχος» επί των στόχων βομβαρδισμού.

Η εγκύκλιος εκδόθηκε μετά τη δημόσια κριτική που άσκησε ο Πάπας στην αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία εναντίον του Ιράν, κατά την οποία μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς για τον καθορισμό στόχων.

«Όταν μια απόφαση για επίθεση γίνεται αυτοματοποιημένη ή αδιαφανής, αυξάνεται ο κίνδυνος αποποίησης της ευθύνης», έγραψε ο Πάπας στην εγκύκλιο Magnifica Humanitas.

«Όλα τα συστήματα που χρησιμοποιούνται σε πολεμικό περιβάλλον πρέπει να εγγυώνται τη δυνατότητα αναδρομής και ανασύστασης των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, έτσι ώστε η λογοδοσία και η ευθύνη να μην χάνονται στο βάραθρο της “μηχανής”»

Ο κατά κόσμον Ρόμπερτ Φράνσις Πρίβοστ ήρθε σε περίπου ανοιχτή σύγκρουση με τον επικεφαλής του Πενταγώνου, Πιτ Χέγκσεθ, του οποίου η παραίνεση «όχι αιχμάλωτοι» έχει επισύρει δριμεία κριτική. Κατά τις ημέρες της κορύφωσης της  αντιπαράθεσης του Βατικανού με την αμερικανική διοίκηση, ο Ντόναλντ Τραμπ ανήρτησε και μια αμφιλεγόμενη απεικόνιση του ιδίου, παραπέμποντας ευθέως στην παρομοίωση του εαυτού του με τον Ιησού Χριστό.

Αναφερόμενος εμμέσως αλλά σαφώς στην αμερικανική διοίκηση, ο Πάπας υποστήριξε πως η θεωρία του «δίκαιου πολέμου» πρέπει να ξεπεραστεί και αντ’ αυτού πρέπει να προωθηθούν ο διάλογος, η διπλωματία και η συγχώρεση. Σημείωσε πως πρέπει να προφυλαχθεί το δικαίωμα στην νόμιμη άμυνα μόνο με την αυστηρότερη έννοια.

Η επιδίωξη της τεχνολογικής καινοτομίας εις βάρος της εξάλειψης των ανθρώπινων περιορισμών, θα προκαλούσε οπισθοδρόμηση, κήρυξε επιπλέον ο Πάπας. «Η ανθρωπότητα -σε όλο της το μεγαλείο και την πληγή της- δεν πρέπει ποτέ να αντικατασταθεί ή να ξεπεραστεί», λέει.

Στο τέταρτο κεφάλαιο —Προστατεύοντας την Ανθρωπότητα σε μια Εποχή Μεταμόρφωσης. Αλήθεια, Εργασία, Ελευθερία— ο Πάπας εισηγήθηκε μια «οικολογία επικοινωνίας» βασισμένη στην αλήθεια.  Προέτρεψε για διαφάνεια στον τρόπο επιλογής περιεχομένου, προστασία των προσωπικών δεδομένων, σοβαρή δημοσιογραφία βασισμένη στην επιχειρηματολογία και την επαλήθευση των γεγονότων, καθώς και για την ανάπτυξη μιας νέας επίγνωσης σε ό,τι αφορά την «σωστή και κριτική» χρήση των ψηφιακών εργαλείων και την ενσωμάτωση διαφορετικών μορφών γνώσης.

Υπεράσπιση της εργασίας

Ο Πάπας τόνισε επιπλέον τη σημασία της προστασίας της αξιοπρέπειας της εργασίας μέσω του σχεδιασμού συστημάτων που επικεντρώνονται στο άτομο και όχι μόνο στην απόδοση. «Οι “νέοι τρόποι” εργασίας δεν είναι απαραίτητα καλύτεροι», σημείωσε.

«Ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη υπόσχεται να ενισχύσει την παραγωγικότητα αναλαμβάνοντας καθημερινές εργασίες, συχνά αναγκάζει τους εργαζόμενους να προσαρμοστούν στην ταχύτητα και τις απαιτήσεις των μηχανών, αντί να σχεδιάζονται οι μηχανές για να υποστηρίζουν όσους εργάζονται».

Η τεχνολογία μπορεί σίγουρα να απελευθερώσει τους ανθρώπους από επαχθείς ή επαναλαμβανόμενες εργασίες, αλλά δεν πρέπει να οδηγήσει σε αυξημένη ανεργία στο όνομα της μείωσης του κόστους και της αύξησης του κέρδους, σημείωσε ο Πάπας εκφράζοντας μάλιστα και τις ελπίδες του για την ανανέωση των εργατικών οργανώσεων.

Η πρόκριση της «ορατότητας» και ο κίνδυνος για την ελευθερία

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ άγγιξε επιπλέον το θέμα της ανθρώπινης ελευθερίας σε μια εποχή που οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν σχεδιαστεί για να αιχμαλωτίζουν τον χρόνο των χρηστών και να εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες τους.

Ο Πάπας τόνισε ως προς αυτό την ανάγκη ενίσχυσης της εσωτερικής ελευθερίας κάθε ατόμου, ενάντια στον κίνδυνο κοινωνικού ελέγχου που προκύπτει από τη μαζική συλλογή δεδομένων και τη χρήση αλγοριθμικών συστημάτων.

Η συγκρότηση προφίλ, η πρόβλεψη και η κατεύθυνση της συμπεριφοράς, λέει, είναι «μια νέα μορφή εξουσίας» που τείνει να παράξει διακρίσεις εις βάρος των ασθενέστερων. Ο Πάπας επέκρινε ιδιαίτερα αυτό που χαρακτήρισε ως «αρχιτεκτονική της ορατότητας», η οποία ενισχύει μόνο ό,τι είναι ορατό, διαμορφώνοντας απόψεις αναλόγως.

Νέες μορφές δουλείας και αποικιοκρατίας

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί επίσης νέες μορφές δουλείας, όπως αυτή των «σημαδεμένων, τραυματισμένων και φθαρμένων» σωμάτων όσων εργάζονται στην εξόρυξη των «σπάνιων γαιών» που απαιτούνται για την τεχνολογία, σημείωσε ο Πάπας, τονίζοντας τη σημασία της καταπολέμησης των νέων μορφών δουλείας ως μια ακόμη «αποφασιστική δοκιμασία».

«Η Εκκλησία», πρόσθεσε «ανανεώνει την κατηγορηματική της καταδίκη κάθε μορφής δουλείας, εμπορίας ανθρώπων και εμπορευματοποίησης προσώπων» και υπογράμμισε ότι το να μην αντιδρά ή να ανέχεται σοβαρές παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σημαίνει να γίνεται συνένοχη σε αυτές.

Μάλιστα, ο Πάπας δήλωσε πως «ζητά ειλικρινά συγχώρεση» για την καθυστέρηση με την οποία η Εκκλησία στο παρελθόν καταδίκασε «τη μάστιγα της δουλείας».

Η εγκύκλιος κάνει επίσης ειδική μνεία στις ζωτικές πληροφορίες – για παράδειγμα, για την υγεία και τα δημογραφικά στοιχεία – που χρησιμοποιούνται για την καθοδήγηση των οικονομικών στρατηγικών. Το αποκαλεί αυτό ένα νέο πρόσωπο του αποικιοκρατίας που μετατρέπει την προσωπική ζωή σε εκμεταλλεύσιμες πληροφορίες, καθιστώντας το ψηφιακό περιβάλλον έναν «χώρο εκμετάλλευσης».

Αξίζει, ως προς το τελευταίο, να σημειωθεί πως τους τελευταίους μήνες, αφρικανικές κυβερνήσεις, όπως εκείνες της Γκάνας, της Ζάμπιας και της Ζιμπάμπουε έχουν αποφασίσει να μην προβούν σε συμφωνίες για την παροχή αμερικανικής βοήθειας στο σύστημα Υγείας τους, ακριβώς λόγω των αμερικανικών απαιτήσεων για μαζική εκχώρηση ευαίσθητων δεδομένων των πολιτών τους.

Διαβάστε επίσης:

Πάπας Λέων: Ηχηρή παρέμβαση κατά του πολέμου και της εργαλειοποίησης των μεταναστών

Πάπας Λέων: Ιστορική στροφή της Καθολικής Εκκλησίας ως προς τη σεξουαλική ηθική

Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί να πολτοποιήσει τη σκέψη μας

Τεχνητή νοημοσύνη: Έδωσε σε επιστήμονες οδηγίες για την κατασκευή και χρήση βιολογικών όπλων

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr