Εγκέφαλος: Οι 5 κρίσιμες ηλικίες που αλλάζει δραστικά

Σύμφωνα με Nature Communications, ο ανθρώπινος εγκέφαλος περνάει από 5 διαφορετικές φάσεις που η δομή του αλλάζει, αποδεικνύοντας ότι η ανάπτυξη του δεν είναι όσο γραμμική πιστεύαμε.

«Είναι εύκολο να παρασυρθούμε στην πεποίθηση ότι υπάρχει ένας ‘καλός’ ή ‘κακός’ τρόπος να είναι δομημένος ο εγκέφαλος», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, Άλεξα Μούσλεϊ από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. «Αυτό όμως δεν ισχύει. Αυτό που τονίζει η μελέτη είναι ότι ο εγκέφαλος αναμένεται να κάνει διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικές ηλικίες».

Για τις ανάγκες της έρευνας εξετάστηκαν περίπου 4.000 τομογραφίες από υγιείς ανθρώπους ηλικίας 0 έως 90 ετών και ανάλυσαν τους εγκεφάλους τους.

Τα αποτελέσματα έδειξαν πως υπήρξαν τέσσερις στγιμές κατά τις οποίες ο εγκέφαλος υπέστη αναπτυξιακές αλλαγές, γύρω από τις ηλικίες 9, 32, 66 και 83, χωρίζοντας τη διάρκεια ζωής σε πέντε διακριτές φάσεις.

Η Μούσλεϊ και οι συνάδελφοί της αναγνώρισαν πέντε περιόδους κατά τις οποίες ο εγκέφαλος καλωδιώνεται με διαφορετικούς τρόπους.

Παιδική ηλικία

Από τη βρεφική ηλικία μέχρι και τα 9 έτη, υπάρχει έντονη εγκεφαλική δραστηριότητα.Συντελούνται πολλές συνδέσεις νευρώνων, με έντονη εξάλειψη συναπτικών επαφών και γρήγορη αύξηση της γκρίζας και λευκής ουσίας.

Σημειώνεται πως σε αυτή τη φάση ο εγκέφαλος χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να μεταφερθεί η πληροφορία από τη μια περιοχή του εγκεφάλου στην άλλη.

«Ξέρουμε ότι στην πολύ πρώιμη ζωή, ο εγκέφαλος δημιουργεί περισσότερες συνδέσεις από όσες χρειάζεται, και στη συνέχεια τις “κλαδεύει”», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, Άλεξα Μούσλεϊ από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.. «Δεν είναι σαφές αν αυτό είναι το φαινόμενο που παρατηρείται εδώ, αλλά είναι ενδεχομένως αυτό».

Όποιος και να είναι ο λόγος που ο εγκέφαλος γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός στην παιδική ηλικία, είναι μια περίοδος έντονης μάθησης —γλώσσα, κινητικές δεξιότητες, ομιλία— και υπάρχει πιθανώς λόγος για τον οποίο ο εγκέφαλος είναι δομημένος έτσι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Εφηβεία

Κατά την εφηβεία οι ερευνητές παρατήρησαν πως περίπου στην ηλικιά των 9 ετών κατά μέσο όρο, ο εγκέφαλος αλλάζει κατεύθυνση. Συγκεκριμένα αναδιοργανώνεται  και γίνεται αποτελεσματικότερος.

Η φάση της εφηβείας που προσδιόρισαν οι ερευνητές διαρκεί δύο δεκαετίες, μέχρι τα πρώτα 30 χρόνια. Αυτός είναι ο πιο ευάλωτος χρόνος για την ανάπτυξη ψυχικών διαταραχών, αλλά είναι επίσης κρίσιμη περίοδος για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.

«Είναι πολύ σημαντικό να σκεφτούμε την εφηβεία ως ένα εκτεταμένο παράθυρο», δήλωσε η Κέιτι Ινσέλ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Northwestern που μελετά πώς αλλάζει ο εγκέφαλος κατά τη διάρκεια της εφηβείας.

Η ίδια λέει ότι ενώ στην κοινωνία μας θεωρούμε τους 18χρονους ή 21χρονους ως ενήλικες, αυτή η έρευνα προσθέτει σε ένα αυξανόμενο σώμα εργασίας που δείχνει ότι ο εγκέφαλος δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένος ή σταθερός μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20 ή ακόμη και τα πρώτα 30.

«Αυτό που μας διαφοροποιεί ως ανθρώπους από τα άλλα ζώα είναι πόσο αργά αναπτυσσόμαστε», είπε η Μούσλεϊ. «Η καμηλοπάρδαλη μπορεί να σταθεί πολύ γρήγορα μετά τη γέννησή της, ενώ τα ανθρώπινα βρέφη χρειάζονται πολύ χρόνο για να μάθουν να περπατούν, να τρώνε».

Σύμφωνα με τους ειδικούς η αργή ανάπτυξη δίνει στους ανθρώπους την ευκαρία να αναπτύξουν  πιο σύνθετες συνδέσεις στον εγκέφαλο.

Ενηλικίωση

Η ενηλικίωση είναι η μεγαλύτερη φάση, διαρκεί περισσότερες από τρεις δεκαετίες, από την ηλικία των 32 μέχρι περίπου τα 66. «Φαίνεται να είναι μια περίοδος σχετικής σταθερότητας», λέει η Μούσλεϊ, «είναι σταθερό για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα».

Επισημαίνεται πως οι αλλαγές σε αυτή τη φάση είναι λιγότερο δραματικές σε σχέση με άλλες φάσεις. Είναι μια περίοδος σταθερότητας όσον αφορά την νοημοσύνη, τη συμπεριφορά και την προσωπικότητα.

Πρώιμη γήρανση

Γύρω από τα 66 χρόνια, οι ερευνητές παρατήρησαν έναν ακόμη σταθμό. Αυτή είναι μια περίοδος κατά την οποία ο εγκέφαλος φαίνεται να γίνεται πιο ευάλωτος στις ηλικιακές ασθένειες — αλλά τα νέα δεν είναι όλα αρνητικά για τον γερασμένο εγκέφαλο.

«Υπάρχει ένας αναμενόμενος και υγιής τρόπος για να αλλάξει ο εγκέφαλος», εξηγεί η Μούσλεϊ.

Η Ινσέλ σημείωσε ότι εκτός από μερικές από τις αρνητικές αλλαγές που συνδέονται με την γήρανση, όπως η απώλεια μνήμης, υπάρχουν και θετικές αλλαγές. Οι ηλικιωμένοι τείνουν να είναι πιο σοφοί και καλύτεροι στη συναισθηματική ρύθμιση.

Όψιμη γήρανση

Από τα 83 και μετά, οι ερευνητές προσδιόρισαν μια φάση «όψιμης γήρανσης».«Αυτό που βλέπουμε κατά την όψιμη γήρανση είναι κάτι που ονομάζεται ‘αύξηση της κεντρικότητας’», είπε η Μούσλεϊ. Ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου γίνονται πιο σημαντικές από άλλες κατά αυτή την περίοδο.

«Συχνά αποδίδουμε κάποιες εγκεφαλικές αλλαγές σε αρνητικά αποτελέσματα στην ενηλικίωση ή την τρίτη ηλικία», αναφέρει η Ινσέλ. «Αλλά στην πραγματικότητα, υπάρχουν ορισμένα γνωστικά χαρακτηριστικά που μπορεί να είναι πραγματικά χρήσιμα και ευεργετικά στη γήρανση», καταλήγει η ίδια.

Διαβάστε επίσης:

Ανατροπή σε νέα δημοσκόπηση: Τι ποσοστό θα έπιανε το ΠΑΣΟΚ αν δεν ήταν πρόεδρος ο Ανδρουλάκης

Ράπισμα από Νάσο Ηλιόπουλο στον Φραπέ: «Του φευγάτου η μάνα δεν έκλαψε ποτέ»

Δημοσκόπηση: Το ερώτημα που «καίει» την κυβέρνηση – Χάνει 18 μονάδες η Νέα Δημοκρατία

«Φραπές» στην Εξεταστική: «Έξι μήνες ξεφτιλίζομαι – Δεν θα απαντήσω σε καμία ερώτηση»