Η συγκυρία της δημοσιοποίησης του προγραμματικού «μανιφέστου» του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα (ΙΝΑΤ) ανήμερα την Πρωτομαγιά, σε απόσταση αναπνοής από τη σημερινή ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Βουλή (5 Μαΐου 2026), δημιουργεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο συγκριτικής ανάλυσης. Παρά τη θεωρητική απόσταση μεταξύ ενός σύγχρονου πολιτικού ινστιτούτου και ενός θρησκευτικού υπερεθνικού θεσμού, που έχει αρκετές μελανές σελίδες στην ιστορία του, η ουσία του δημόσιου λόγου τους αποκαλύπτει μια «παραδοξότητα». Ο πατριαρχικός λόγος, παρότι κακώς «παραβιάζει» για άλλη μία φορά την παρότρυνση του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου πως «ἀπόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ», εμφανίζεται να τέμνει το πρόβλημα της παγκόσμιας κρίσης σε πιο δομικά και αξιακά επίπεδα, εκεί όπου η προσέγγιση του ΙΝΑΤ δείχνει να εγκλωβίζεται σε μια κατά βάση τεχνοκρατική διαχείριση της υφιστάμενης πραγματικότητας.
Από την πράσινη ανάπτυξη στην «οικοανομία»
Η βασική διαφοροποίηση εντοπίζεται στον πυρήνα της ανάλυσης για την περιβαλλοντική κρίση, όπου ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος προχωρά σε μια ουσιαστική αμφισβήτηση του καπιταλιστικού συστήματος. Το ΙΝΑΤ, στο κείμενο που παρουσίασε την 1η Μαΐου, αντιμετωπίζει την πράσινη μετάβαση ως εργαλείο «μείωσης του κόστους ζωής» και «δημιουργίας θέσεων εργασίας», παραμένοντας προσδεδεμένο στη λογική μιας «υγιούς» καπιταλιστικής μεγέθυνσης που απλώς θα «ρυθμίζεται». Αντιθέτως, ο Πατριάρχης, από το βήμα της Βουλής, προχώρησε σε μια οντολογική αποδόμηση του οικονομικού μοντέλου. Εισάγοντας τον όρο «οικοανομία», υποστήριξε ότι η οικονομική δραστηριότητα που δεν σέβεται το φυσικό περιβάλλον δεν αποτελεί απλώς κακή διαχείριση, αλλά μια μορφή δομικής παρανομίας απέναντι στη ζωή.
Ενώ το Ινστιτούτο Τσίπρα αναζητά τρόπους «δίκαιης κατανομής της υπεραξίας» εντός του υφιστάμενου παραγωγικού πλαισίου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κατονόμασε το ίδιο το «κυρίαρχο πρότυπο οικονομικής αναπτύξεως» ως την κύρια αιτία της οικολογικής κρίσης. Η θέση του κ. Βαρθολομαίου, προσεγγίζοντας το ζήτημα ως κοινωνικό πρόβλημα με πνευματικές και ηθικές ρίζες, υπερβαίνει τον εργαλειακό λόγο του ΙΝΑΤ, ο οποίος δείχνει να αποδέχεται τη μετάβαση κυρίως ως ένα «σχέδιο ζωής» συμβατό με τις ανάγκες της αγοράς, αποφεύγοντας τη σύγκρουση με τις γενεσιουργούς αιτίες της περιβαλλοντικής λεηλασίας.
Η οντολογία του Προσώπου έναντι της θεσμικής τεχνικής
Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα στο πεδίο της δημοκρατίας. Το μανιφέστο του ΙΝΑΤ εστιάζει στην «αποκατάσταση της εμπιστοσύνης» στο σύστημα μέσω τεχνικών και θεσμικών παρεμβάσεων, όπως οι ανεξάρτητες αρχές και η διαφάνεια της εκτελεστικής εξουσίας. Πρόκειται για μια ανάλυση που αντιμετωπίζει την κρίση του αστικού πολιτεύματος ως πρόβλημα διαδικασιών και κανόνων. Αντίθετα, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έθεσε το ζήτημα σε διαφορετική βάση: η δημοκρατία και η ελευθερία δεν είναι απλώς θεσμικά αιτήματα, αλλά απορρέουν από την αναγνώριση του ανθρώπου ως προσώπου με απόλυτη αξιοπρέπεια και όχι ως «μηχανής» ή «απλής βιολογικής οντότητας».
Αυτή η προσέγγιση προσδίδει στον λόγο της Εκκλησίας μια ριζοσπαστικότητα που λείπει από το ΙΝΑΤ. Το Πατριαρχείο προτάσσει μια «οφειλετική παρέμβαση» που αρνείται το «τέλος της ιστορίας», οπότε τελικά και τον εγκλεισμό στην καπιταλιστική TINA. Η θέση του ότι η υποτίμηση των πνευματικών αξιών υπονομεύει τελικά την ίδια την κοινωνική δικαιοσύνη, αναδεικνύει μια ολιστική αντίληψη για την κρίση του σύγχρονου πολιτισμού.
Διαβάστε επίσης:
Αλέξης Τσίπρας: Νέος πατριωτισμός, δημοκρατικός καπιταλισμός και πολλή ψυχεδέλεια
Δημοσιεύτηκε το μανιφέστο της επιτροπής «σοφών» του Τσίπρα
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
