Το ιατρικό προσωπικό στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό διαθέτει μακρά εμπειρία στη διαχείριση επιδημιών Έμπολα, έχοντας αντιμετωπίσει συνολικά 17 επεισόδια της νόσου κατά τα τελευταία πενήντα χρόνια.
Ωστόσο, σύμφωνα με υγειονομικούς παράγοντες και οργανώσεις αρωγής που δραστηριοποιούνται στη χώρα, η παρούσα επιδημία εξελίσσεται υπό συνθήκες σημαντικά μειωμένων δυνατοτήτων ανταπόκρισης, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Washington Post.
Όπως υποστηρίζουν, οι εκτεταμένες περικοπές στην εξωτερική βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυτικές χώρες προς το Κονγκό και προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή το προηγούμενο έτος, άφησαν τις υγειονομικές δομές πρώτης γραμμής με ανεπαρκείς πόρους ακριβώς τη στιγμή που εκδηλώθηκε η νέα επιδημία και άρχισε να εξαπλώνεται με αυξανόμενη ταχύτητα.
Οργανώσεις αρωγής και αξιωματούχοι του τομέα της υγείας αναφέρουν ότι η έλλειψη προσωπικού, συστημάτων επιδημιολογικής επιτήρησης και αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης περιόρισε σημαντικά την ικανότητα έγκαιρου εντοπισμού των πρώτων λοιμώξεων και του περιορισμού της μετάδοσης, ενώ τα κρούσματα αυξάνονταν τις τελευταίες ημέρες.
Ο Μανέντζι Μανγκούντου, διευθυντής της Oxfam στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό με έδρα τη Γκόμα, πρωτεύουσα της επαρχίας Βόρειο Κίβου, κοντά στα σύνορα με τη Ρουάντα, δήλωσε ότι σε προηγούμενες κρίσεις υπήρχε μεγαλύτερη διεθνής κινητοποίηση και διαθεσιμότητα πόρων.
Η Γκόμα, πόλη περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων, εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τον έλεγχο της αντάρτικης οργάνωσης M-23, η οποία σύμφωνα με το δημοσίευμα υποστηρίζεται από τη Ρουάντα.
«Παλαιότερα υπήρχαν διαθέσιμοι πόροι και διεθνείς οργανισμοί που ανταποκρίνονταν», ανέφερε ο Μανγκούντου. «Τώρα δεν βλέπουμε τους πόρους να φτάνουν στον βαθμό που θα θέλαμε. Και παρακολουθούμε την αύξηση των κρουσμάτων. Ανησυχούμε ιδιαίτερα».
Τα κρούσματα αυξάνονται καθώς ενισχύονται οι φόβοι για ευρύτερη εξάπλωση
Οι αρχές του Κονγκό επιχειρούν πλέον να οργανώσουν επείγουσα απόκριση καθώς η επιδημία επιταχύνεται.
Μέχρι την Τετάρτη, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, είχαν καταγραφεί σχεδόν 600 ύποπτα κρούσματα, αριθμός σχεδόν διπλάσιος σε σύγκριση με τρεις ημέρες νωρίτερα, όταν ο οργανισμός κήρυξε διεθνή κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία.
Παράλληλα, οι καταγεγραμμένοι θάνατοι ανήλθαν στους 139, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 60% σε σχέση με τους 88 θανάτους που είχαν αναφερθεί την Κυριακή.
Η αντιμετώπιση της κατάστασης δυσχεραίνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια ή θεραπευτικές παρεμβάσεις για το στέλεχος Bundibugyo του ιού Έμπολα, το οποίο θεωρείται υπεύθυνο για την τρέχουσα επιδημία.
Σύμφωνα με τον Μανγκούντου, στο αντίστοιχο στάδιο προηγούμενων επιδημιών λειτουργούσαν περισσότερα κέντρα συντονισμού υπό τον ΠΟΥ, είχαν αποσταλεί μεγαλύτερες ποσότητες ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού και είχαν δημιουργηθεί περισσότερες μονάδες απομόνωσης και διαλογής ασθενών.
Ο ίδιος ανέφερε ότι κατά τις καθημερινές συναντήσεις συντονισμού μεταξύ εκπροσώπων του ΠΟΥ, των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), των Ηνωμένων Εθνών, μη κυβερνητικών οργανώσεων και Κονγκολέζων αξιωματούχων, τα αιτήματα για χρηματοδότηση συχνά δεν λαμβάνουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
«Κανείς δεν εμφανίζεται πρόθυμος να διαθέσει πόρους. Όλοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες», δήλωσε.
Απότομη μείωση της αμερικανικής χρηματοδότησης
Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής κυβέρνησης που επικαλείται το δημοσίευμα, η συνολική εξωτερική βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών προς το Κονγκό μειώθηκε σε περίπου 21 εκατομμύρια δολάρια για το οικονομικό έτος 2026.
Το ποσό αυτό συγκρίνεται με 430 εκατομμύρια δολάρια το 2025 και 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024.
Οι περικοπές συνέπεσαν χρονικά με την επέκταση του ελέγχου της M-23 σε εκτεταμένες περιοχές της ανατολικής Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, περιοχής πλούσιας σε ορυκτό πλούτο αλλά επιβαρυμένης από δεκαετίες συγκρούσεων και αστάθειας.
Ταυτόχρονα, άλλες ένοπλες οργανώσεις συνέχισαν τις συγκρούσεις τόσο μεταξύ τους όσο και με τον στρατό του Κονγκό στην επαρχία Ιτούρι, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της επιδημίας, δημιουργώντας πρόσθετα εμπόδια στη μεταφορά και ανάπτυξη ιατρικής βοήθειας.
Ο Ατούλ Γκαουάντε, πρώην ανώτερος αξιωματούχος της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID), υποστήριξε ότι πόροι που είχαν εγκριθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο για προληπτικές δράσεις, όπως η επιδημιολογική επιτήρηση και η ιχνηλάτηση επαφών, περικόπηκαν από την κυβέρνηση Τραμπ, παρά τις προειδοποιήσεις στελεχών του συστήματος ότι τα συγκεκριμένα μέτρα αποτελούσαν κρίσιμο μηχανισμό αποτροπής μιας ευρύτερης κρίσης.
Ο ίδιος δήλωσε ότι οι προηγούμενες επενδύσεις είχαν αποδώσει επιχειρησιακά αποτελέσματα και επικαλέστηκε ως παράδειγμα επιδημία του 2022, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, εντοπίστηκε σε λιγότερο από 48 ώρες και είχε ως αποτέλεσμα μόλις έναν θάνατο.
«Κανείς δεν είναι τέλειος, αλλά οι επενδύσεις μας λειτουργούσαν», δήλωσε. «Τώρα έχουμε μείνει πολύ πίσω — ο ιός κυκλοφορούσε επί μήνες ή και περισσότερο, και θα χρειαστεί αντίστοιχα μεγάλο χρονικό διάστημα για να ανταποκριθούμε».
Εκτιμήσεις ότι ο ιός κυκλοφορούσε για εβδομάδες πριν εντοπιστεί
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αξιωματούχων, στην τρέχουσα επιδημία ο ιός είχε ήδη εξαπλωθεί επί αρκετές εβδομάδες πριν καταγραφεί επίσημα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε ότι η καθυστέρηση αποδόθηκε στο γεγονός ότι το υγειονομικό προσωπικό στην επαρχία Ιτούρι, την περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο της επιδημίας, δεν αναγνώρισε εγκαίρως τη νόσο και δεν ενεργοποίησε τους προβλεπόμενους μηχανισμούς ειδοποίησης.
Ειδικοί εκτιμούν ότι η καθυστερημένη ανίχνευση ενδέχεται να καταστήσει το συγκεκριμένο ξέσπασμα μία από τις σοβαρότερες επιδημίες Έμπολα των τελευταίων δέκα και πλέον ετών.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απορρίπτει τις κατηγορίες για επίπτωση των περικοπών
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε κατηγορηματικά τις εκτιμήσεις οργανώσεων αρωγής ότι οι περικοπές στην USAID επηρέασαν την ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να ανταποκριθούν στην κρίση του Έμπολα.
Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τόμι Πίγκοτ, ανέφερε σε ανακοίνωση ότι οι αμερικανικές ενέργειες είναι πλέον «περισσότερο ευθυγραμμισμένες και αποτελεσματικές», καθώς η χρηματοδότηση διοχετεύεται μέσω υπηρεσίας εντός του υπουργείου Εξωτερικών και όχι μέσω ξεχωριστού οργανισμού όπως η USAID.
Παράλληλα ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρηματοδοτήσουν τη λειτουργία 50 κέντρων θεραπείας και ότι τις τελευταίες ημέρες κινητοποιήθηκαν 23 εκατομμύρια δολάρια διμερούς βοήθειας προς το Κονγκό για την υποστήριξη των προσπαθειών περιορισμού της επιδημίας.
Ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μιλώντας σε δημοσιογράφους υπό καθεστώς ανωνυμίας σύμφωνα με τους κανόνες της ενημέρωσης, επέκρινε επίσης την αντίδραση του ΠΟΥ, χαρακτηρίζοντάς την «κάπως καθυστερημένη».
Η θέση αυτή επανέλαβε δημόσιες τοποθετήσεις του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Ο Γκαουάντε απέρριψε την κριτική προς τον ΠΟΥ και χαρακτήρισε τη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης «την κορύφωση της υποκρισίας».
Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση Τραμπ είχε ανακοινώσει την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον ΠΟΥ κατά το προηγούμενο έτος και είχε διακόψει χρηματοδοτήσεις στο Κονγκό και σε γειτονικές χώρες για κρίσιμες λειτουργίες όπως:
- επιδημιολογική επιτήρηση,
- εκπαίδευση προσωπικού,
- ταχεία επιχειρησιακή ανταπόκριση σε κρούσματα Έμπολα.
Κατά τον ίδιο, οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν στη χρηματοδότηση αλλά επηρέασαν και την επιχειρησιακή ετοιμότητα, με αποτέλεσμα ακόμη και βασικά εφόδια, όπως μέσα ατομικής προστασίας, να παραμείνουν για μήνες αποθηκευμένα χωρίς να διανεμηθούν.
Μη κυβερνητικές οργανώσεις: Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές
Ο Αμαντού Μποκούμ, διευθυντής της CARE στο Κονγκό και επίσης εγκατεστημένος στη Γκόμα, δήλωσε στην Washington Post ότι μετά τις περικοπές της χρηματοδότησης από την USAID η οργάνωσή του έχασε σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της.
Ως αποτέλεσμα, απολύθηκαν 36 εργαζόμενοι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για ανθρώπους που υπό διαφορετικές συνθήκες θα είχαν επιστρατευθεί σήμερα ως κοινοτικοί υγειονομικοί για την αντιμετώπιση της επιδημίας.
Η CARE συνεχίζει πλέον τη δράση της με 89 εργαζόμενους, οι οποίοι διανέμουν απολυμαντικά τζελ, μάσκες και ενημερωτικό υλικό για μέτρα προστασίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μποκούμ, οι ομάδες πεδίου έρχονται αντιμέτωπες όχι μόνο με δυσπιστία αλλά και με έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια που συνδέεται με τη μείωση των διαθέσιμων πόρων.
Ορισμένοι κάτοικοι, όπως ανέφερε, εξέφρασαν ακόμη και την πεποίθηση ότι οι οργανώσεις αρωγής μπορεί να έφεραν τον Έμπολα στην περιοχή με στόχο να εξασφαλίσουν νέα χρηματοδότηση.
«Ο μόνος τρόπος να σπάσει η αλυσίδα μετάδοσης είναι τα προληπτικά μέτρα, και όλοι γνωρίζουμε ότι στο τέλος πρόκειται για θέμα πόρων», δήλωσε.
Η Ρόμπιν Σάβατζ, παγκόσμια διευθύντρια ανθρωπιστικών επιχειρήσεων της CARE, δήλωσε ότι σε αντίθεση με προηγούμενες επιδημικές εξάρσεις, και ειδικότερα εκείνη του 2020, σημαντικό μέρος του προσωπικού σε υγειονομικές εγκαταστάσεις δεν έχει λάβει την απαραίτητη εκπαίδευση για τη διαχείριση περιστατικών Έμπολα.
Σύμφωνα με την ίδια, η έλλειψη κατάρτισης αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης εντός των ίδιων των μονάδων υγείας, δημιουργώντας μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης λοιμώξεων που σχετίζονται με την παροχή φροντίδας.
«Το σύστημα υγείας είναι πλέον πολύ πιο εύθραυστο», δήλωσε. «Αντιμετωπίζουμε μια κρίση μέσα σε μια κρίση μέσα σε μια κρίση».
Διακοπή προγραμμάτων πρόληψης και ετοιμότητας
Η International Rescue Committee (IRC) ανέφερε ότι κατά το 2025 οι Ηνωμένες Πολιτείες χρηματοδοτούσαν ένα ευρύ φάσμα δράσεων πρώτης γραμμής στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, οι οποίες περιλάμβαναν:
- θεραπεία μεταδοτικών και μη μεταδοτικών ασθενειών,
- επιδημιολογική επιτήρηση,
- προετοιμασία για επιδημικές εξάρσεις,
- κατασκευή και αποκατάσταση υποδομών ύδρευσης,
- έργα υγιεινής,
- υποδομές πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων.
Ωστόσο, σύμφωνα με την οργάνωση, μεγάλο μέρος αυτής της χρηματοδότησης τερματίστηκε τον Μάρτιο του 2025.
Η IRC ανέφερε επίσης ότι σχεδόν το 60% των υγειονομικών εγκαταστάσεων που διατηρούσε στην περιοχή όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη ένταση της επιδημίας αναγκάστηκε να κλείσει το προηγούμενο έτος λόγω περικοπών χρηματοδότησης.
Όπως επισημαίνεται, οι περικοπές προήλθαν κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία.
Η Μέγκαν Κόφι, σύμβουλος λοιμωδών νοσημάτων της IRC, δήλωσε ότι η κατάσταση αποτελεί αποτέλεσμα πολλαπλών παραγόντων που λειτουργούν σωρευτικά.
«Έχεις όλους αυτούς τους παράγοντες να συνδυάζονται και να κάνουν ένα ήδη ευάλωτο σύστημα υγείας ακόμη πιο ευάλωτο», ανέφερε.
Η ίδια πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση του Κονγκό έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι διαθέτει την τεχνογνωσία για να περιορίζει επιδημίες, αλλά αυτό, όπως υποστήριξε, ήταν εφικτό μόνο όταν υπήρχε η αναγκαία επιχειρησιακή και οικονομική υποστήριξη.
Ασφάλεια, ένοπλες συγκρούσεις και μειωμένοι πόροι δημιουργούν «τέλεια καταιγίδα»
Η Κόφι εκτίμησε ότι η τρέχουσα κατάσταση διαμορφώνεται από τον συνδυασμό δύο βασικών παραγόντων:
- της ανασφάλειας στις περιοχές με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση από την επιδημία,
- και της απότομης μείωσης της χρηματοδότησης.
Όπως σημείωσε, οι περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο βρίσκονται υπό τον έλεγχο της οργάνωσης M-23.
Κατά την ίδια, η συνύπαρξη αυτών των συνθηκών δημιούργησε «την τέλεια καταιγίδα».
Διακοπή έργων ύδρευσης και κίνδυνος για 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους
Η ανθρωπιστική οργάνωση Mercy Corps ανακοίνωσε ότι η χρηματοδότηση από την USAID για πρόγραμμα βελτίωσης των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης στις επαρχίες Βόρειο και Νότιο Κίβου διακόπηκε.
Το πρόγραμμα κάλυπτε περιοχές όπως η Γκόμα και οι γύρω περιοχές του Μπουκάβου.
Η Γκρέις Ουαϊρίμα Νντούνγκου, ανώτερη υπεύθυνη επικοινωνίας της Mercy Corps για την Αφρική με έδρα το Ναϊρόμπι, δήλωσε ότι η διακοπή της χρηματοδότησης οδήγησε στην αναστολή σειράς προγραμματισμένων έργων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν:
- εγκατάσταση και αναβάθμιση σημείων παροχής νερού,
- κατασκευή και συντήρηση σωληνώσεων,
- δημιουργία δεξαμενών,
- λειτουργία αντλητικών εγκαταστάσεων,
- υποστήριξη τοπικών διανομέων νερού.
Σύμφωνα με την ίδια, η διακοπή αυτών των έργων περιόρισε την πρόσβαση των κοινοτήτων σε καθαρό, ασφαλές και αξιόπιστο πόσιμο νερό.
Η οργάνωση εκτίμησε ότι περίπου 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι τέθηκαν σε κίνδυνο απώλειας πρόσβασης σε ασφαλές νερό.
Παράλληλα ανεστάλησαν σχέδια που στόχευαν στην ενίσχυση της διαχειριστικής ικανότητας 20 τοπικών παρόχων νερού.
Η Νντούνγκου τόνισε ότι σε συνθήκες επιδημίας η υγιεινή αποκτά κρίσιμη σημασία.
«Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας επιδημίας η υγιεινή είναι εξαιρετικά σημαντική», δήλωσε. «Χρειαζόμαστε επαρκές νερό, ασφαλές πόσιμο νερό, νερό για πλύσιμο χεριών και για όλες τις βασικές ανάγκες».
Ερυθρός Σταυρός: Οι περιορισμένοι πόροι θα οδηγήσουν σε δύσκολες επιλογές
Ο Άλφρεντ Ουάντι, αναπληρωτής επικεφαλής γραφείου της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού στην πόλη Μπουνία, πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι, δήλωσε ότι η κρίση βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Παρότι, όπως είπε, έχει ήδη κινητοποιηθεί σημαντικός αριθμός φορέων για την αντιμετώπιση της επιδημίας, η κινητοποίηση εξελίσσεται με σαφώς βραδύτερους ρυθμούς σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση οδηγεί τις οργανώσεις να επανακαθορίζουν προτεραιότητες και να επικεντρώνουν τις παρεμβάσεις τους μόνο σε περιοχές όπου οι ανάγκες θεωρούνται πιο επείγουσες.
Τελικό αποτέλεσμα, όπως προειδοποίησε, ενδέχεται να είναι ότι ορισμένες περιοχές δεν θα λάβουν την απαιτούμενη υποστήριξη.
«Οι οργανώσεις αναγκάζονται να δώσουν προτεραιότητα σε ορισμένες περιοχές όπου η ευαλωτότητα είναι μεγαλύτερη», δήλωσε.
Και κατέληξε ότι «η έλλειψη πόρων θα επιβάλει δύσκολες αποφάσεις και μπορεί να οδηγήσει στο να μη φτάσει η απαραίτητη βοήθεια σε ορισμένες περιοχές, απλώς επειδή δεν υπάρχει αρκετή».
Διαβάστε επίσης:
Βουλή: Live η συζήτηση για την προανακριτική ΟΠΕΚΕΠΕ για Λιβανό και Αραμπατζή
Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr
Facebook
Twitter
Tα σχόλια στο site έχουν απενεργοποιηθεί. Μπορείτε να σχολιάζετε μέσα από την επίσημη σελίδα στο Facebook
Σχόλια
Επικοινωνία
