Εάν θέλουμε να λεγόμαστε άνθρωποι

Έφτασε η στιγμή της αποφυλάκισης του καταδικασμένου νεοναζιστή Ηλία Κασιδιάρη και για τα θύματα των ταγμάτων εφόδου, ζώντων και τεθνεώτων, τους συγγενείς, τους φίλους και όλους τους δημοκρατικούς πολίτες αυτής της χώρας είναι μια αποφράδα μέρα. Όχι γιατί θα έπρεπε να συνεχιστεί η φυλάκισή του –ο ποινικός λαϊκισμός και οι φυλακιστικές λογικές είναι από ατελέσφορες έως και επικίνδυνες, κάτι διαπιστωμένο σε πλείστες όσες περιπτώσεις– ούτε επειδή φέρνει στη μνήμη τις πιο σκοτεινές στιγμές της μεταπολιτευτικής μας ιστορίας.

Για τους πιο υποψιασμένους πολίτες, ο φασισμός και η κουλτούρα που φέρει δεν ξεριζώθηκαν επειδή κάποιοι φορείς του μπήκαν στη φυλακή ή επειδή περιορίστηκαν εν μέρει από την κρατική καταστολή κάποιες από τις πιο εγκληματικές τους πράξεις. Η κουλτούρα του φασισμού έχει μπολιάσει κάθετα και οριζόντια ένα μέρος της ελληνικής κοινωνίας και πολλές φορές εκφάνσεις της εμφανίζονται σε υποκείμενα και χώρους που δεν το αναμένεις.

Η ανθρωπιά, η αλληλεγγύη, η ελευθερία, το να είμαστε πραγματικοί πολίτες και πολίτισσες που στοχάζονται πάνω στη ζωή και τις σχέσεις τους με τους άλλους, που πριν αποφανθούν για κάτι σοβαρό το εξετάζουν, χωρίς τη βιάση που γεννά η λειτουργία των social media –η οποία δεν είναι άλλη από αυτήν του νεοφιλελευθερισμού–, απαιτεί υπομονή, χρόνο και κόπο.

Η ευκολία είναι η λογική του φασισμού. Και ο τελευταίος δεν είναι απλώς μια πολιτική ιδεολογία, αλλά και μια πολιτισμική πρακτική· αυτό είναι κάτι που καλό θα ήταν να το κατανοήσουμε.

Ο Κώστας Παπαϊωάννου, που κατά την ποιητική περιγραφή του φίλου του Οκτάβιο Παζ σταματούσε και κοίταζε «σιωπηλός τους θεούς της ιστορίας», τόνιζε στο Τέχνη και πολιτισμός στην αρχαία Ελλάδα τα παρακάτω:

«Για να μπορέσει το πολιτικό να κατακτήσει την αυτονομία του, πρέπει ο λόγος να αποδεσμευτεί από τον μύθο και το δόγμα: η εκμάθηση του ελεύθερου διαλόγου, η έξις στην ανεκτικότητα, η πλήρης αυτονομία του πνεύματος που κάνει αντικείμενό του οτιδήποτε είναι ή μπορεί να γίνει αισθητό ή αντικείμενο σκέψης, αυτές είναι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη του πολίτη. Είναι χρήσιμο να υπενθυμίζει κανείς αυτά τα αυτονόητα, όταν έχουμε γνωρίσει τις απαγορεύσεις πάνω στην “εβραϊκή” επιστήμη, την “αστική” γενετική, την “κοσμοπολίτικη” τέχνη, τις διώξεις των “αιρετικών” και των “αναθεωρητών”.

Κάθε φορά που μια ιδιαίτερη ομάδα έκρινε ότι νομιμοποιούνταν να επιβάλει την αλήθεια και να αποκαθάρει την ανθρωπότητα από το σφάλμα, το ιδεολογικό μονοπώλιο δεν ήταν παρά το προανάκρουσμα και το επιστέγασμα της υποδούλωσης του συνόλου. Ταυτόχρονα όμως γνωρίζουμε πόσο δύσκολο είναι να ζει κανείς σε έναν κόσμο ανερμήνευτο, στερημένο από ένα συνολικό νόημα: ο φόβος της διανοητικής ανασφάλειας, με άλλα λόγια ο φόβος της μη-αλήθειας, είναι το ίδιο έντονος με τον φόβο μπροστά στην εχθρική φύση ή στον εχθρό απέναντι στον οποίο πρέπει να οπλιστούμε.

Στις περισσότερες κοινωνίες, η θρησκεία ήταν εκείνη που συγκροτούσε τον θεμελιακό κοινωνικό σύνδεσμο, ενώ μια μειοψηφία ιερέων κατείχε μια θέση ηγετική, μια θέση “μονοπωλίου”, πράγμα που είχε ως συνέπεια σχεδόν πάντα τη δοτή εξουσία, το προνόμιο και τη μισαλλοδοξία.

Είναι σπάνιες οι κοινωνίες που μπόρεσαν να ξεφύγουν ή να αντισταθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα στη γοητεία της ομοφωνίας και να αντέξουν στις επιμέρους αλήθειες και στις αβεβαιότητες του ελεύθερου διαλόγου. Και ακόμα πιο σπάνιες είναι οι εποχές κατά τις οποίες οι κάτοχοι της πνευματικής εξουσίας υποχρεώθηκαν να σχετικοποιήσουν την πίστη τους, να δεχθούν την κριτική και να υποκαταστήσουν τη βία και το ανάθεμα με την πειθώ: μονάχα όταν οι άνθρωποι ανησυχούν επειδή έπαψαν να ανησυχούν, μονάχα τότε οι ατομικές και συλλογικές ελευθερίες καθίστανται δυνατές.»

Ο αγώνας απέναντι στον φασισμό έχει καταστεί, δυστυχώς, ο πιο κρίσιμος αγώνας της εποχής μας και θα πρέπει να τον δώσουμε με όλο το είναι μας, εάν θέλουμε να λεγόμαστε άνθρωποι.

Διαβάστε επίσης:

Παπαδάκης στο Κουτί της Πανδώρας για την «κάθοδο» του Κασιδιάρη στις εκλογές – Τι λέει ο Νόμος και ποια τα «παράθυρα»

Η φυλακή τελείωσε. Ο φασισμός όχι

Αποφυλακίστηκε ο Ηλίας Κασιδιάρης: «Επιστρέφω στην πρώτη γραμμή της πολιτικής»

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr