Διεθνής Ημέρα Καθαρού Αέρα για Γαλάζιους Ουρανούς: Ιστορικό και μηνύματα

Η 7η Σεπτεμβρίου έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως διεθνής ημέρα καθαρού αέρα για γαλάζιους ουρανούς. Αποτελεί μια υπενθύμιση ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση σκοτώνει σιωπηλά εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο. Στην Ελλάδα, βέβαια, ο «καθαρός ουρανός» παραμένει ευχολόγιο, παγιδευμένο ανάμεσα σε ανεπαρκείς πολιτικές και συμφέροντα που εμποδίζουν τις αναγκαίες αλλαγές.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, 7 με 8 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως λόγω ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι αριθμοί αυτοί δεν μεταφράζονται σε πολιτική βούληση. Κυβερνήσεις και πολυεθνικές συνεχίζουν να επενδύουν σε ορυκτά καύσιμα, ενώ η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας καθυστερεί συστηματικά.

Ιστορικό της διεθνούς ημέρας καθαρού αέρα για γαλάζιους ουρανούς

Η διεθνής ημέρα καθαρού αέρα για γαλάζιους ουρανούς ξεκίνησε από το 2019 και τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, κατοχυρώνοντας μια παγκόσμια ημέρα η οποία θα δίνει βάρος στο ζήτημα του καθαρού αέρα και την ανάγκη της βελτίωσής του.

Περιεχόμενο και συμβολισμοί της ημέρας

Κατά τη διεθνή ημέρα καθαρού αέρα για γαλάζιους ουρανούς κάθε ενδιαφερόμενο μέρος καλείται να επιταχύνει τη δράση του για καθαρό αέρα. Αυτή η δέσμευση αφορά τον καθένα από εμάς, μέχρι επιχειρήσεις, κυβερνήσεις και διεθνείς φορείς.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η δράση για την κλιματική αλλαγή και την ατμοσφαιρική ρύπανση από κοινού μπορεί να αποφέρει οικονομικά οφέλη και να προστατεύσει τη δημόσια υγεία, εξασφαλίζοντας καθαρότερο αέρα για όλους.

Με ποιους τρόπους τιμάται η διεθνής ημέρα καθαρού αέρα για γαλάζιους ουρανούς

Η φετινή θεματική της διεθνούς ημέρας δίνει έμφαση στην οικονομική αξία της ολοκληρωμένης δράσης για το κλίμα και τον καθαρό αέρα, με στόχο την υποστήριξη υγιέστερων πληθυσμών και οικονομικής ευημερίας.

Στα πλαίσια της φετινής εκστρατείας, θα παρουσιαστούν τα νέα ευρήματα του UNEP και της Συγκαλεσμένης Συμμαχίας για το Κλίμα και τον Καθαρό Αέρα (CCAC). Η νέα έκθεση εξετάζει τα οικονομικά οφέλη του συνδυασμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της δράσης για το κλίμα, αξιολογεί το κόστος και τα οφέλη 25 ολοκληρωμένων μέτρων και προσδιορίζει μεταρρυθμίσεις πολιτικής και χρηματοδότησης που μπορούν να επιταχύνουν την εφαρμογή τους.

Ατμοσφαιρική ρύπανση: Στατιστικά στοιχεία που προκαλούν σοκ

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της παγκόσμιας υγείας, καθώς αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για θάνατο, προκαλώντας περίπου 8,1 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους ετησίως από παθήσεις όπως εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακές παθήσεις, καρκίνο του πνεύμονα και οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις.

Επιμέρους στοιχεία που υποδηλώνουν την τραγική κατάσταση που βρίσκεται το επίπεδο της ατμόσφαιρας αναφέρονται στη συνέχεια:

• Το 2020, το 93% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε μέρη όπου τα μέσα επίπεδα όζοντος 8 ωρών κατά τις περιόδους αιχμής υπερέβαιναν το αυστηρότερο επίπεδο κατευθυντήριων γραμμών για την ποιότητα του αέρα του 2021 του ΠΟΥ.
• Το 2023, το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε μέρη όπου δεν τηρούνταν τα αυστηρότερα επίπεδα ποιότητας του αέρα που ορίζει ο ΠΟΥ.
• Περίπου τέσσερα 4,7 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν το 2021 από έκθεση σε λεπτά σωματίδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας να σημειώνονται στη Δυτική Ασία και την Αφρική.
• Περίπου 2,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν ρυπογόνα καύσιμα για μαγείρεμα και θέρμανση και περίπου 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν πρόωρα κάθε χρόνο από την ατμοσφαιρική ρύπανση των νοικοκυριών.
• Η μακροχρόνια έκθεση στη ρύπανση του αέρα από το όζον εκτιμάται ότι προκαλεί περίπου 500.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο από αναπνευστικά νοσήματα.
• Λόγω των αυξανόμενων ανθρωπογενών εκπομπών των προδρόμων ουσιών του, οι παγκόσμιες συγκεντρώσεις τροποσφαιρικού όζοντος έχουν αυξηθεί κατά περίπου 40% από τη δεκαετία του 1990.
• Πάνω από τριακόσιες εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν το 2020 λόγω έκθεσης στο τροποσφαιρικό όζον, με τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας να σημειώνονται στη Νοτιοανατολική Ασία.

Τέλος, είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν έχει όρια. Τα μικροσωματίδια που ευθύνονται για την ατμοσφαιρική ρύπανση μπορούν να ταξιδέψουν σε εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα, προκαλώντας περιφερειακές και ηπειρωτικές επιπτώσεις. Συνεπώς, η προσωπική μας κινητοποίηση είναι απαραίτητη.

Τρόποι συμμετοχής

Μπορείτε να συνδράμετε στα μηνύματα της διεθνούς ημέρας με μικρές, απλές πράξεις, αλλά εξαιρετικά σημαντικές για τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και συγκεκριμένα της ποιότητας του αέρα. Τέτοιες ενέργειες μπορεί να αφορούν:

• μειώστε τα απορρίμματά σας
• μειώστε τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης
• ανακυκλώστε τα μη οργανικά σκουπίδια
• επαναχρησιμοποιήστε τις σακούλες των παντοπωλείων
• μην καίτε σκουπίδια

Μπορείτε να προωθήσετε τα μηνύματα της διεθνούς ημέρας για γαλάζιους ουρανούς κοινοποιώντας τις ενέργειές σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιώντας το hashtag #CleanAirDay.

Η ελληνική περίπτωση

Στη χώρα μας, οι κυβερνήσεις μιλούν για «πράσινες πολιτικές» την ώρα που η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη καταγράφουν συχνά επικίνδυνα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων. Τα τζάκια που άναψαν ξανά με την ενεργειακή κρίση, τα γερασμένα οχήματα χωρίς επαρκή ελέγχους, οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη μέσων μαζικής μεταφοράς χαμηλών εκπομπών, όλα συνθέτουν ένα εκρηκτικό μίγμα. Η υγεία των πολιτών μπαίνει σε δεύτερη μοίρα μπροστά στα «προγράμματα» και τις φωτογραφικές φιέστες.

Ο καθαρός αέρας δεν εξασφαλίζεται με ατομικές κινήσεις καλής θέλησης, αλλά με δομικές αλλαγές. Ωστόσο, ο κάθε πολίτης μπορεί να συμβάλει: λιγότερη χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων, στήριξη ανακύκλωσης, εξοικονόμηση ενέργειας. Αυτά όμως δεν αρκούν, όσο οι μεγάλες ρυπογόνες δραστηριότητες μένουν στο απυρόβλητο.

Στην Ελλάδα του 2026, με τις πυρκαγιές, την κλιματική κρίση και τις ασθένειες που σχετίζονται με την ποιότητα του αέρα, το δικαίωμα σε έναν καθαρό ουρανό είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Κι αυτό απαιτεί πολιτική βούληση, όχι απλώς επικοινωνιακές εξαγγελίες.

Πηγές: unep.org, cleanairblueskies.org

Διαβάστε επίσης:

3 Ιουλίου: Διεθνής Ημέρα Χωρίς Πλαστική Σακούλα

17 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας

5 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr