Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού: Ιστορικό και μηνύματα

Στις 8 Σεπτεμβρίου κάθε έτους τιμάται η Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού. Η εν λόγω ημέρα μας υπενθυμίζει ότι η εκπαίδευση δεν είναι προνόμιο, αλλά δικαίωμα. Η ανάγνωση και η γραφή αποτελούν τα θεμέλια της γνώσης, της ελευθερίας της σκέψης και της συμμετοχής στη δημοκρατία.

Παρά την πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο εξακολουθούν να στερούνται αυτές τις βασικές δεξιότητες, γεγονός που δείχνει γιατί η ημέρα αυτή παραμένει τόσο επίκαιρη.

Ιστορικό της Διεθνούς Ημέρας Γραμματισμού

Η UNESCO καθιέρωσε τη Διεθνή Ημέρα Γραμματισμού το 1966, με στόχο να αναδείξει τον αναλφαβητισμό ως παγκόσμιο κοινωνικό ζήτημα. Οι πρώτες εκδηλώσεις της διεθνούς ημέρας πραγματοποιηθήκαν το 1967, σε μια περίοδο όπου μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, κυρίως σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής, δεν είχαν πρόσβαση σε βασική εκπαίδευση.

Από τότε, η ημέρα αυτή συνδέθηκε με διεθνείς πρωτοβουλίες για την ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση και σήμερα αποτελεί μέρος των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, που επιδιώκουν «ποιοτική εκπαίδευση για όλους».

Περιεχόμενο και συμβολισμοί της ημέρας

Η Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού έχει σκοπό να μας υπενθυμίσει ότι το δικαίωμα στη μάθηση είναι θεμελιώδες. Αφορά όλες τις ηλικιακές ομάδες, καθώς αρκετοί ενήλικες δεν είχαν την ευκαιρία να λάβουν την εκπαίδευση που επιθυμούσαν.

Ο γραμματισμός δίνει σε κάθε άτομο τη δυνατότητα να βρει δουλειά, να κατανοήσει τα δικαιώματά του, να συμμετάσχει στον δημόσιο διάλογο και να σταθεί ισότιμα στην κοινωνία. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα σε εκείνους που έχουν πρόσβαση στη γνώση και σε όσους μένουν πίσω, συχνά λόγω φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Με ποιους τρόπους τιμάται η Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού

Κάθε χρόνο, η UNESCO οργανώνει εκδηλώσεις και βραβεύσεις για χώρες και οργανισμούς που εφαρμόζουν πρωτοποριακά προγράμματα εκπαίδευσης. Παράλληλα, σχολεία, βιβλιοθήκες και μη κυβερνητικές οργανώσεις σε όλο τον κόσμο διοργανώνουν δράσεις που προάγουν τη φιλαναγνωσία. Στην Ελλάδα, η ημέρα συνήθως τιμάται με εκδηλώσεις σε βιβλιοθήκες, διαλέξεις, παρουσιάσεις βιβλίων και δράσεις για παιδιά και ενήλικες, με στόχο να τονιστεί η αξία της ανάγνωσης και της συνεχούς μάθησης.

Φέτος, η Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού συμπληρώνει την 60ή επέτειό της. Η φετινή θεματική φέρει τον τίτλο «Γραμματισμός για τους ανθρώπους, τον πλανήτη και την ευημερία», παρέχοντας την ευκαιρία να γίνει απολογισμός της προόδου, να εμβαθύνει η κατανόηση των επίμονων και αναδυόμενων προκλήσεων και να διαμορφωθούν οι μελλοντικές ατζέντες για τον γραμματισμό σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.

Οι επετειακές εκδηλώσεις του 2026 θα πραγματοποιηθούν κατά το διάστημα 8-9 Σεπτεμβρίου στο Μεξικό, σε συνεργασία με την κυβέρνηση της διοργανώτριας χώρας. Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει την τελετή απονομής των Διεθνών Βραβείων Γραμματισμού της UNESCO, τα οποία αναγνωρίζουν εξαιρετικά προγράμματα γραμματισμού από όλο τον κόσμο. Η εκδήλωση στο Μεξικό θα είναι προσβάσιμη διαδικτυακά στα αγγλικά, γαλλικά και ισπανικά.

Στοιχεία για τον γραμματισμό από την UNESCO

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, τα στοιχεία παραμένουν ανησυχητικά. Η UNESCO παραθέτει ορισμένα δεδομένα για τον γραμματισμό και αντίστοιχα τον αναλφαβητισμό που απαιτούν δράση:

• περίπου 770 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν βασικές δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης
• τα 2/3 αυτού του αριθμού αφορά γυναίκες, αναδεικνύοντας το σοβαρό ζήτημα των φυλετικών διακρίσεων και στον τομέα της εκπαίδευσης
• η πανδημία της COVID-19 δημιούργησε νέες ανισότητες, καθώς εκατομμύρια παιδιά στερήθηκαν για μήνες τη φυσική παρουσία στο σχολείο και δεν είχαν πάντα πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα

Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν την αναγκαιότητα για στοχευμένες επενδύσεις σε εκπαιδευτικές δομές και τεχνολογίες, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Τρόποι συμμετοχής

Η συμμετοχή δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Μπορεί να είναι τόσο απλή όσο το να δωρίσουμε βιβλία σε μια βιβλιοθήκη, να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να διαβάσουν ή να στηρίξουμε φορείς που υλοποιούν προγράμματα εκπαίδευσης για ευάλωτες ομάδες.

Όσον αφορά τα Social Media, η χρήση των hashtags #LiteracyDay και #WorldLiteracyDay ενισχύει την παγκόσμια καμπάνια. Ο καθένας μας μπορεί να συμβάλει, με μικρές ή μεγαλύτερες πράξεις, στη διάδοση του γραμματισμού.

Συμπέρασμα

Η Διεθνής Ημέρα Γραμματισμού είναι μια ευκαιρία να αναλογιστούμε τι σημαίνει πραγματικά η λέξη «γνώση». Για πολλούς ανθρώπους στον πλανήτη, το να κρατούν ένα βιβλίο και να το διαβάζουν παραμένει άπιαστο όνειρο. Η επένδυση στην εκπαίδευση δεν είναι φιλανθρωπία, είναι θεμέλιο για κοινωνίες δικαιότερες και πιο δημοκρατικές. Αξίζει να μιλήσουμε, να μοιραστούμε και να δράσουμε.

Διαβάστε επίσης:

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Εργασίας: Ιστορικό και Μηνύματα

18 Μαΐου: Διεθνής Ημέρα Μουσείων

23 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου και Πνευματικών Δικαιωμάτων

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr