Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά των Δημοσιογράφων

Η 2 Νοεμβρίου έχει ανακηρυχθεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά Δημοσιογράφων. Η συγκεκριμένη Ημέρα μας υπενθυμίζει κάθε χρόνο τα εγκλήματα κατά των ατόμων που υπηρετούν τη δημοσιογραφία, ως μία πράξη ύψιστης προσβολής της δημοκρατίας και της ελευθερίας λόγου. Παράλληλα, η Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά Δημοσιογράφων έρχεται να αναδείξει για ακόμα μια φορά πως η δημοσιογραφία αποτελεί ένα αναγκαίο επάγγελμα, αλλά επικίνδυνο γι’ αυτούς που το τελούν.

Ιστορική Αναδρομή της Διεθνούς Ημέρας για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά Δημοσιογράφων

Σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο του ΟΗΕ, η Γενική Συνέλευση ανακήρυξε την 2 Νοεμβρίου ως «Διεθνή Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά Δημοσιογράφων» στο ψήφισμα A/RES/68/163 της Γενικής Συνέλευσης.

Το ψήφισμα προέτρεψε τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν στοχευμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της ατιμωρησίας για τα εγκλήματα κατά των δημοσιογράφων. Η ημερομηνία αυτή θεσπίστηκε σε ανάμνηση της δολοφονίας δύο Γάλλων δημοσιογράφων στο Μάλι στις 2 Νοεμβρίου 2013.

Περιεχόμενο και Συμβολισμοί της Ημέρας

Το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης καταδικάζει κάθε μορφή επίθεσης και βίας κατά των εργαζομένων δημοσιογράφων στα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, καλεί τα κράτη-μέλη να καταβάλουν προσπάθεια για πρόληψη των φαινομένων βίας κατά των δημοσιογράφων και εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης. Ειδικότερα, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν περιλαμβάνουν λογοδοσία και τιμωρία των δραστών για εγκλήματα κατά των δημοσιογράφων/εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης και εξασφάλιση ενδεδειγμένων τρόπων αντιμετώπισης της κατάστασης για τα θύματα. Παράλληλα, το συγκεκριμένο ψήφισμα προτρέπει τα κράτη να προωθήσουν ένα ασφαλές και ευνοϊκό περιβάλλον για εκτέλεση των καθηκόντων των δημοσιογράφων χωρίς κωλύματα και παρεμβατισμό.

Παρόλο που το συγκεκριμένο ψήφισμα προέρχεται από το 2013, παραμένει το περιεχόμενό του επίκαιρο μέχρι και σήμερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το υψηλό ποσοστό δολοφονημένων δημοσιογράφων στη Γάζα. Για να αντιληφθούμε το μέγεθος των εγκλημάτων κατά των δημοσιογράφων, όπως επισημαίνει η Guardian, τα καταγεγραμμένα στοιχεία θανάτων από την Διεθνή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων δεν έχουν προηγούμενο. Να σημειωθεί πως η Ομοσπονδία έχει 99 χρόνια ζωής και οι συγκρίσεις αυτές γίνονται με πολέμους μεγαλύτερης κλίμακας, όπως ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, του Βιετνάμ, της Κορέας, της Συρίας, του Ιράκ και του Αφγανιστάν. Η Γάζα, όπως υπογραμμίστηκε, έχει γίνει το χειρότερο νεκροταφείο για δημοσιογράφους στη σύγχρονη ιστορία, επισημαίνοντας περισσότερο από ποτέ τα παραπάνω μηνύματα του ψηφίσματος.

Εκδηλώσεις Κινητοποίησης και Ευαισθητοποίησης για τη Διεθνή Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά Δημοσιογράφων

Η φετινή επέτειος της Διεθνούς Ημέρας έχει ως θεματική τις γυναίκες δημοσιογράφους, υπογραμμίζοντας τις απειλές που αντιμετωπίζουν στον ψηφιακό κόσμο και την αποθαρρυντική επίδραση που μπορεί να έχει αυτό στην ελευθερία της έκφρασης στο γενικότερο πλαίσιο. Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στο Παρίσι στις 2 Νοεμβρίου 2025 ως ψηφιακό event.

Παράλληλα, ο ΟΗΕ έχει καταρτίσει το Σχέδιο Δράσης των Ηνωμένων Εθνών για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων και το Ζήτημα της Ατιμωρησίας, που αποτελεί την πρώτη συντονισμένη προσπάθεια εντός του οργανισμού για την αντιμετώπιση των επιθέσεων και έλλειψης απόδοσης δικαιοσύνης για τα εγκλήματα κατά δημοσιογράφων. Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, φορείς του ΟΗΕ, εθνικές αρχές, μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έρχονται σε επαφή, εξυπηρετώντας τον σκοπό της προστασίας των δημοσιογράφων από κάθε μορφή βίας.

Τρόποι Συμμετοχής για το Κοινό

Η UNESCO υποστηρίζει εκδηλώσεις και δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο, δίνοντας το βήμα στους τοπικούς φορείς να επικοινωνήσουν το ζήτημα των εγκλημάτων κατά των δημοσιογράφων στο δικό τους περιβάλλον. Ως εκ τούτου, έχει σχεδιαστεί ειδική πλατφόρμα από τον Οργανισμό, όπου μπορεί να πραγματοποιηθεί εγγραφή σε εκδηλώσεις μνήμης από όλο τον κόσμο, όπου μπορεί να γίνει διαμοιρασμός των εκάστοτε τοπικών, περιφερειακών και εθνικών εκδηλώσεων.

Τι λένε οι Αριθμοί για τα Εγκλήματα κατά των Δημοσιογράφων

Ο Διεθνής Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα» παραθέτει στατιστικά στοιχεία (10/2025), αναφορικά με περιπτώσεις δολοφονιών και κακομεταχείρισης των δημοσιογράφων. Ειδικότερα:

• 38 δημοσιογράφοι έχουν χάσει τη ζωή τους μέχρι και τον Οκτώβριο του 2025, ενώ ολόκληρο το διάστημα του 2024, ο συγκεκριμένος αριθμός ήταν 23 άτομα.
• Σύμφωνα με τα στοιχεία μέχρι και τον Οκτώβριο του 2025, έχουν συλληφθεί συνολικά 514 δημοσιογράφοι και 39 εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης.
• Αναφορικά με την Ελλάδα, στον Δείκτη Ελευθερίας Τύπου για το 2025, μέχρι στιγμής, βρίσκεται στην 89η θέση μεταξύ 180 χωρών.

Παράλληλα, τα ανησυχητικά νούμερα από τους Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα, έρχεται να ενισχύσουν δεδομένα από τον ΟΗΕ:

• 162 δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν εν ώρα καθήκοντος την περίοδο 2023-2024.
• Το 85% των υποθέσεων δολοφονιών δημοσιογράφων από το 2006 εξακολουθούν να μην έχουν διερευνηθεί ή να έχουν εγκαταλειφθεί.
• Ο αριθμός των δολοφονημένων γυναικών δημοσιογράφων το 2022 ανήλθε στις 10, αποτελώντας το υψηλότερο νούμερο από το 2017.
• Σχεδόν 50% θανάτων δημοσιογράφων προήλθαν από χώρες με ένοπλες συγκρούσεις. Το ποσοστό αυτό έρχεται σε σημαντική αντίθεση με το 38% των δύο προηγούμενων ετών.

Ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα: Η Δημοσιογραφία σε Κρίση

Όπως αναφέρει ο ιστότοπος των Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα, η εμπιστοσύνη των Ελλήνων στα Μέσα Ενημέρωσης λαμβάνει από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Παράλληλα, γεγονότα, όπως η δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ και το σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών δημοσιογράφων από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (EYΠ), τα οποία δεν έχουν διαλευκανθεί μέχρι στιγμής, αποτελούν βασικά πλήγματα για τον δημοσιογραφικό κλάδο.

Ως προς το νομικό πλαίσιο, παρά τις συνταγματικές εγγυήσεις, η ελευθερία του Τύπου συνεχίσει να αμφισβητείται. Η ψήφιση των νόμων, αναφορικά με το σκάνδαλο υποκλοπών Predatorgate, αποσκοπούν στην καλύτερη προστασία των πολιτών από την αυθαίρετη παρακολούθηση, ωστόσο, όπως σημειώνει ο ιστότοπος, δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Ως εκ τούτου, το Ανώτατο Δικαστήριο απάλλαξε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (EYP) από την εμπλοκή της στο σκάνδαλο.

Παράλληλα, νομοσχέδιο για τα μέσα ενημέρωσης, οδήγησε στη δημιουργία μιας αμφιλεγόμενης επιτροπής δεοντολογίας, με έναν δημοσιογράφο να καταδικάζεται βάσει του ποινικού κώδικα (Άρθρο 191 του ΠΚ) για διάδοση ψευδών πληροφοριών χωρίς αδιάσειστα στοιχεία. Ειδικότερα, ο Γαλλοκαναδός δημοσιογράφος Romain Chauvet, στις 12 Οκτωβρίου 2023, κατηγορήθηκε για ψευδή προειδοποίηση για βόμβα και καταδικάστηκε από δικαστήριο των Αθηνών σε εξάμηνη ποινή φυλάκισης με αναστολή για διάδοση ψευδών πληροφοριών.

Αναφορικά με την ασφάλεια των δημοσιογράφων στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι εξίσου έκρυθμη τα τελευταία χρόνια. Η αστυνομική βία και παρεμβατισμός μέσω αυθαιρέτων απαγορεύσεων δημοσιογραφικής κάλυψης διαδηλώσεων και της προσφυγικής κρίσης στα νησιά, αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα που παραθέτει ο ιστότοπος. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί και περιστατικά σωματικής βίας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια αθλητικών διοργανώσεων.

Συμπεράσματα

Η Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για Εγκλήματα κατά Δημοσιογράφων έρχεται να μας υπενθυμίσει πως ο κλάδος της δημοσιογραφίας αποτελεί έναν ευάλωτο κλάδο, ο οποίος μάλιστα φέρεται να είναι πιο ευάλωτος από ποτέ.

Σε σχέση με την Ελλάδα, η διαρκώς πληττόμενη ελευθερία του Τύπου, εδώ και μερικά χρόνια, βρίσκεται σε συστημική κρίση. Η σωρεία από σκάνδαλα πάσης φύσεως και η αδιάκοπη παρεμβατικότητα στο έργο του δημοσιογράφου, προκαλούν «αιμορραγία» στη δημοσιογραφία και αποδυναμώνουν τη δημοκρατία.

Διαβάστε επίσης:

Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα: Η ελευθερία Τύπου στην Ελλάδα «συγκρίσιμη» με αυτή της Ουγγαρίας

Όταν οι ταγοί της δημοσιογραφίας κλείνουν τα μάτια και βραβεύουν

Παγκόσμια Ημέρα Οστεοπόρωσης: Ιστορία, πως τιμάται και η συμβολή της διατροφής

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr