Διεθνής Αμνηστία: Καταγγέλλει συστηματική αστυνομική βία σε διαδηλώσεις και ελλείμματα λογοδοσίας στην Ελλάδα

Σοβαρές ανησυχίες για τον τρόπο αστυνόμευσης των διαδηλώσεων στην Ελλάδα εκφράζει η Διεθνής Αμνηστία σε νέα έκθεσή της, υποστηρίζοντας ότι καταγράφεται επαναλαμβανόμενη χρήση μη αναγκαίας ή δυσανάλογης βίας από αστυνομικές δυνάμεις εις βάρος ειρηνικών διαδηλωτών, φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφων.

Η οργάνωση κάνει λόγο για πρακτικές που έχουν οδηγήσει σε σοβαρούς τραυματισμούς και ψυχολογικές επιπτώσεις, ενώ ζητά την πλήρη απαγόρευση των χειροβομβίδων κρότου-λάμψης κατά τη διαχείριση δημόσιων συναθροίσεων.

Η έκθεση με τίτλο «Η διαμαρτυρία δεν είναι πεδίο μάχης: Μοτίβα παράνομης χρήσης αστυνομικής βίας και ατιμωρησίας» υποστηρίζει ότι τα περιστατικά αυτά συνδέονται τόσο με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τις διαδηλώσεις όσο και με τη διαχρονική απουσία αποτελεσματικής λογοδοσίας σε περιπτώσεις παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από στελέχη των σωμάτων ασφαλείας.

Η Περιφερειακή Ερευνήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη, Κονδύλια Γώγου, δήλωσε ότι «το δικαίωμα στην ελευθερία στο ειρηνικώς συνέρχεσθαι στην Ελλάδα παραβιάζεται κατάφωρα τόσο στη νομοθεσία όσο και στην πράξη, με ειρηνικούς διαδηλωτές και διαδηλώτριες να υφίστανται αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας τους, να ποινικοποιούνται και να υφίστανται παράνομη χρήση βίας στα χέρια της αστυνομίας».

Παράλληλα, σημείωσε ότι «το οπτικοακουστικό υλικό και οι μαρτυρίες που έχουμε καταγράψει αποκαλύπτουν ένα μοτίβο επικίνδυνης χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης και κακής χρήσης γκλομπ και άλλων λιγότερο θανατηφόρων όπλων, που έχουν προκαλέσει μια σειρά τραυματισμών, ενώ και δημοσιογράφοι βρίσκονται στο στόχαστρο. Οι τακτικές αυτές, σε συνδυασμό με τη διάχυτη ατιμωρησία για αστυνομικές παραβιάσεις, έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα στην άσκηση του δικαιώματος στο ειρηνικώς συνέρχεσθαι».

Καταγραφή περιστατικών βίας σε διαδηλώσεις

Η έρευνα βασίστηκε σε διετή συλλογή στοιχείων και περιλαμβάνει περισσότερες από εκατό συνεντεύξεις με διαδηλωτές, δημοσιογράφους, δικηγόρους και άλλους εμπλεκόμενους, καθώς και αξιολόγηση οπτικοακουστικού υλικού από σειρά κινητοποιήσεων.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, από τα 67 άτομα που κατέθεσαν εμπειρίες σχετικές με χρήση βίας κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, τα 30 ανέφεραν περιστατικά κατά τα οποία χειροβομβίδες κρότου-λάμψης εκτοξεύθηκαν απευθείας προς διαδηλωτές, δημοσιογράφους και φωτορεπόρτερ ή χρησιμοποιήθηκαν μέσα σε πυκνά συγκεντρωμένα πλήθη.

Μεταξύ των περιπτώσεων που αναφέρονται είναι εκείνη του φωτορεπόρτερ Μάριου Λώλου, ο οποίος τραυματίστηκε στις 26 Ιανουαρίου 2025 κατά την κάλυψη κινητοποίησης για την τραγωδία των Τεμπών. Σύμφωνα με την έκθεση, υπέστη τραύμα στο κεφάλι και απώλεια ακοής έπειτα από έκρηξη χειροβομβίδας κρότου-λάμψης.

Ο ίδιος ανέφερε στη Διεθνή Αμνηστία ότι «κρατούσα τη φωτογραφική μηχανή μου και ήταν ολοφάνερο πως ήμουνα φωτορεπόρτερ. Πιστεύω πως ο αστυνομικός των ΜΑΤ πέταξε σκοπίμως πάνω μου τη χειροβομβίδα κρότου-λάμψης… Με πέτυχε στην αριστερή πλευρά (του κεφαλιού μου) κι έσκασε δίπλα μου. Αν είχε σκάσει στο κεφάλι μου και όχι λίγο μετά, δεν θα μιλούσαμε μαζί αυτή τη στιγμή».

Η οργάνωση αναφέρει ότι βίντεο που εξέτασε επιβεβαιώνει τη μαρτυρία του φωτορεπόρτερ και ενισχύει την εκτίμηση περί στοχευμένης ρίψης.

Ανάλογη αναφορά γίνεται και στην περίπτωση του φοιτητή Γιώργου Μαύρου, ο οποίος τραυματίστηκε σε φοιτητική κινητοποίηση στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 2022. Σύμφωνα με την έκθεση, υπέστη ρήξη τυμπάνου, απώλεια ακοής και εγκαύματα.

Ο ίδιος περιέγραψε την εμπειρία του λέγοντας ότι «ήταν σαν να είχα χτυπηθεί από μεγάλο σιδηρολοστό».

Η έκθεση καταγράφει ακόμη περιστατικά χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης σε περιοχές όπου βρίσκονταν πολίτες μετά τη λήξη διαδηλώσεων, καθώς και επανειλημμένες καταγγελίες για χτυπήματα με γκλομπ, καταδιώξεις διαδηλωτών και άσκηση βίας σε άτομα που βρίσκονταν ήδη υπό αστυνομικό έλεγχο.

Καταγγελίες για συλλήψεις και προσαγωγές

Στο κείμενο της Διεθνούς Αμνηστίας περιλαμβάνονται επίσης αναφορές σε περιστατικά χρήσης χημικών, επέμβασης οχημάτων εκτόξευσης νερού, αλλά και βίας κατά τη διάρκεια συλλήψεων ή κράτησης.

Μεταξύ άλλων, η ηθοποιός και σκηνοθέτις Αναστασία Πολίτη περιέγραψε περιστατικό που σημειώθηκε σε διαδήλωση αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό τον Οκτώβριο του 2025.

Όπως ανέφερε ότι «πρόλαβα κι ανέβηκα τελευταία στιγμή στο πεζοδρόμιο για να μην με παρασύρει το μηχανάκι… και ένιωσα ωστόσο την μηχανή να περνά ξυστά πίσω μου και ταυτόχρονα ένα πολύ δυνατό χτύπημα στην πλάτη».

Σύμφωνα με την κατάθεσή της, η πτώση που ακολούθησε της προκάλεσε πολλαπλά τραύματα, μεταξύ των οποίων κάταγμα στο χέρι και στα πλευρά.

Η έκθεση επισημαίνει ότι θύματα αστυνομικής βίας συναντούν συχνά σημαντικά εμπόδια στην αναζήτηση δικαιοσύνης. Γίνεται αναφορά σε ελλιπείς πειθαρχικές διαδικασίες, δυσκολίες ταυτοποίησης των εμπλεκόμενων αστυνομικών και περιορισμένες δυνατότητες του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας λόγω έλλειψης προσωπικού και πόρων.

Κριτική στο νομοθετικό πλαίσιο

Η Διεθνής Αμνηστία υποστηρίζει επίσης ότι οι ευρείες εξουσίες που διαθέτει η αστυνομία για προσαγωγές και εξακρίβωση στοιχείων έχουν οδηγήσει σε περιπτώσεις παρεμπόδισης συμμετοχής πολιτών σε διαδηλώσεις χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.

Μαρτυρίες που συγκέντρωσε η οργάνωση περιγράφουν αυθαίρετες προσαγωγές, εξευτελιστικές σωματικές έρευνες, άρνηση παροχής ιατρικής βοήθειας και περιορισμούς στην επικοινωνία με συγγενείς ή δικηγόρους.

Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε περιπτώσεις ποινικής δίωξης ειρηνικών διαδηλωτών, καθώς και στη σύλληψη δύο ακτιβιστριών της ίδιας της Διεθνούς Αμνηστίας μετά από κινητοποίηση στην Αθήνα το 2022.

Παράλληλα, η οργάνωση υποστηρίζει ότι η ελληνική νομοθεσία για τις δημόσιες συναθροίσεις δεν συνάδει πλήρως με τα διεθνή πρότυπα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εκφράζει ανησυχία για πρόσφατες ρυθμίσεις που περιορίζουν τη δυνατότητα πραγματοποίησης συγκεντρώσεων σε τμήματα της πλατείας Συντάγματος.

Η Κονδύλια Γώγου τόνισε ότι «η συμμετοχή σε ειρηνικές διαδηλώσεις ή η κάλυψή τους δεν θα πρέπει να αναγκάζει τους ανθρώπους να περνούν μέσα από ένα επικίνδυνο “διάδρομο” ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και την σωματική τους ακεραιότητα. Οι ελληνικές αρχές πρέπει επειγόντως να μεταρρυθμίσουν τη νομοθεσία για τις διαδηλώσεις, να θέσουν τέλος στις καταχρηστικές αστυνομικές πρακτικές, να προστατεύσουν όσες και όσους ασκούν τα δικαιώματά τους και να σπάσουν τον κύκλο ατιμωρησίας που έχει επιτρέψει τη συνέχιση αυτών των παραβιάσεων».

Πρόσθεσε ακόμη ότι «οι ελληνικές αρχές πρέπει επίσης να θέσουν τέλος στο ανησυχητικό μοτίβο παράνομης χρήσης βίας από την αστυνομία σε βάρος διαδηλωτών/τριων και δημοσιογράφων και να απαγορεύσουν τη χρήση χειροβομβίδων κρότου-λάμψης στην αστυνόμευση συναθροίσεων. Συσκευές στρατιωτικού τύπου δεν έχουν θέση στην αστυνόμευση διαδηλώσεων, ούτε στην Ελλάδα ούτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο».

Στην έκθεση παρατίθενται επίσης στοιχεία της ΜΚΟ Greek Helsinki Monitor, σύμφωνα με τα οποία από το 2019 έως τον Νοέμβριο του 2025 διερευνήθηκαν 181 υποθέσεις που αφορούσαν καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από όργανα επιβολής του νόμου, με επτά καταδίκες να έχουν εκδοθεί. Για τις 60 υποθέσεις που σχετίζονταν με καταγγελίες βασανιστηρίων, τέσσερις οδηγήθηκαν σε δίκη και μία κατέληξε σε καταδίκη.

Η Διεθνής Αμνηστία καλεί, τέλος, τις κυβερνήσεις να προωθήσουν σε επίπεδο ΟΗΕ τη δημιουργία διεθνούς συνθήκης για τη ρύθμιση του εμπορίου εξοπλισμού αστυνόμευσης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για «Εμπόριο Χωρίς Βασανιστήρια».

Διαβάστε επίσης:

Ιρλανδία: Καταγγελίες για ρατσισμό μετά τον θάνατο του «Ιρλανδού Τζορτζ Φλόιντ» – Αντιδράσεις και έρευνες σε εξέλιξη

Οικονομική «χασούρα» για το Ισραήλ: Πολεμικά αεροσκάφη των ΗΠΑ έχουν πιάσει τους αεροδιαδρόμους του Μπεν Γκουριόν

Σουδάν, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και Κολομβία οι πιο παραμελημένες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr