Newsroom

Pandora Newsroom

Διαβάζοντας το "Κιβώτιο" του Άρη Αλεξάνδρου

Ο Άρης Αλεξάνδρου ήταν Έλληνας αντιστασιακός, ποιητής, πεζογράφος, και μεταφραστής έργων κυρίως της ρωσικής λογοτεχνίας.

5b3a52e61dc524ce608b4597

To μοναδικό μυθιστόρημά του, Το Κιβώτιο (1975), αποτιμάται ως “ένα πραγματικά σημαντικό έργο” της νεοελληνικής πεζογραφίας.

Εφυγε από τη ζωή σαν σήμερα στις 2 Ιουλίου του 1978.

Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 1949

Σύντροφε ανακριτά, σπεύδω πρώτα απ’ όλα να σας εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου για το χαρτί, το μελάνι και την πένα που μου στείλατε με τον δεσμοφύλακα. Συμφωνώ απολύτως με τη διαδικασία που διαλέξατε, γιατί έτσι θα μπορέσω να καταγράψω τα γεγονότα με την ησυχία μου, χωρίς να φοβάμαι πως θα με διακόψετε, πως θα μου υποβάλετε ερωτήσεις, χωρίς δηλαδή να έχω την αίσθηση ότι τελώ υπό κράτησιν και δίνω λόγο των πράξεων μου. Διότι είναι βέβαια ολοφάνερο ότι πρόκειται για παρεξήγηση.

Απ’ τη στιγμή που με προφυλακίσατε τόσο αναπάντεχα, στα καλά καθούμενα, επιτρέψτε μου να πω, όταν είχα κάθε λόγο να πιστεύω ότι θα έπαιρνα το τρίτο μου παράσημο, απ’ τη στιγμή που βρέθηκα σε τούτο το κελί, η μόνη μου ελπίδα ήταν πως θα μου δοθεί η ευκαιρία να εξηγηθώ, ή έστω να απολογηθώ, αν φυσικά βρισκότανε κανείς να μου απαγγείλει μια συγκεκριμένη κατηγορία.

Κάθε φορά που με πιάνανε (και θα ξέρετε βέβαια ότι έχω συλληφθεί δυο φορές, μια στην Κατοχή, οπότε και δραπέτευσα, και μια το ‘47, οπότε πήγα εξορία στην Ικαριά) το πρώτο πράμα πού σκεφτόμουνα, ήταν, τι θα απαντήσω στους χαφιέδες και προσπαθούσα να φανταστώ όλες τις τυχόν ερωτήσεις τους και είχα έτοιμες τις απαντήσεις, πριν φτάσουμε στο Τμήμα ή στην Ασφάλεια. Τώρα όμως, το πρόβλημα μου δεν είναι τι θα απαντήσω στις τυχόν ερωτήσεις (γιατί έχω καθαρή τη συνείδηση μου και καμιά ανάκριση δε με φοβίζει, με την έννοια ότι μπορώ να απαντάω χωρίς να κρύβω τίποτα) το πρόβλημα μου είναι, ή μάλλον ήταν ως τα σήμερα, όσο δεν είχα ακόμα τη γραφική μου όλη – ήταν λοιπόν, πώς θα μπορέσω να μιλήσω, ν’ ακουστώ, να εισακουστώ.

Έτσι, όταν είδα σήμερα το χαρτί, το μελάνι και την πένα, αφημένα όλα αυτά δίπλα στη βούτα, ένιωσα ένα βάρος να πέφτει από πάνω μου, παρ’ όλο που έχω να αντιμετωπίσω τώρα ένα άλλο, αρκετά δύσκολο, αν και καθαρώς τεχνικής φύσεως πρόβλημα. Εξηγούμαι: Σκέφτηκα αν έπρεπε, να συνεχίσω, από κει που σταματήσαμε, κατά τη σύντομη προανάκριση, αν έπρεπε δηλαδή να αρχίσω κατά κάποιο τρόπο απ’ το τέλος, ή να αρχίσω, μια και καλή, απ’ την αρχή, ν’ αρχίσω θέλω να πω να διηγιέμαι τα γεγονότα όπως τα ξέρω και τα θυμάμαι (γιατί όταν με ρωτήσατε, «Πώς» και «Πότε» και «Ποιος» στην προανάκριση, εγώ απάντησα «Δεν ξέρω» και σεις μου είπατε, «Δεν ξέρεις, ή δεν θυμάσαι;»). Συνεπώς, αυτό που κυρίως σας ενδιαφέρει, θυμηθώ, και λοιπόν, όταν είδα το χαρτί (έστω και με κάποια οδυνηρή για μένα καθυστέρηση μιας ολόκληρης βδομάδας) χάρηκα που αποφασίσατε επιτέλους να μου ζητήσετε μια γραπτή κατάθεση.

Άρης Αλεξάνδρου, Το Κιβώτιο, 1998, Κέδρος, σ. 9-10

Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 1949

Σύντροφε ανακριτά, θεωρώ περιττό να σας κουράσω με τεχνικές λεπτομέρειες, δε χρειάζεται άλλωστε να σας περιγράψω τη ζημιά που έπαθε το ρολόι, μια και το είχα πάρει απόφαση να μην το διορθώσω. Σημασία έχει ότι ανέβηκα στο καμπαναριό απ’ τη στριφογυριστή σκάλα, εξέτασα τον μηχανισμό και διεπίστωσα πως η βλάβη ήταν ασήμαντη. Με το σφυρί που είχα πάρει μαζί μου, χάλασα το ρολόι για καλά. Ήταν αδύνατο πια να διορθωθεί, έτσι που να δουλεύει μόνο τον. Ήταν όμως δυνατόν να μετακινεί κανείς τους δείχτες από μέσα. Τους μετακίνησα λοιπόν και από τις έντεκα παρά είκοσι που ήτανε σταματημένο, το ‘βαλα να δείχνει τη σωστή ώρα (σύμφωνα με το ρολόι του χεριού μου), δηλαδή εννέα παρά δέκα. Παρακολουθώντας το ρολόι μου, συνέχισα να μετακινώ τον λεπτοδείχτη, έτσι που το ρολόι της εκκλησιάς έδειχνε συνεχώς τη σωστή ώρα, μέχρι που έφτασα στις εννέα ακριβώς. Τότε ο μηχανισμός λειτούργησε κανονικά και το ρολόι χτύπησε εννέα φορές. Συνέχισα την μετακίνηση γι’ άλλα δεκαεννέα λεπτά και επέστρεφα στο πρώην Γυμνάσιο.

Όταν παρουσιάστηκα στον διοικητεύοντα, με συνεχάρη χαρούμενος – προφανώς τον είχαν πληροφορήσει πως το ρολόι δουλεύει, μπορεί μάλιστα να άκουσε και ο ίδιος τους χτύπους. Του εξήγησα τι είχε συμβεί. Του τόνισα ότι η βλάβη ήταν ανεπανόρθωτη και ο μόνος τρόπος να εφαρμοστεί η απόφαση του ακτίφ, ήταν να γυρίζουμε τους δείχτες από μέσα. Πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω πως οι εύκολες, οι πρόχειρες λύσεις, δεν είναι λύσεις. Σκέφτηκα λοιπόν να παρασύρω τον διοικητεύοντα σε μια πρόχειρη λύση.

– Μια και δούλεψε το ρολόι, δεν πρέπει να σταματήσει, είπε ο διοικητεύων σαν να μονολογούσε.

Με διέταξε να τρέξω και να κινήσω τους δείχτες. Υπάκουσα. Σε μισή ώρα, μου έστειλε τέσσερις φαντάρους να τους εκπαιδεύσω στην μετακίνηση του λεπτοδείχτη. Τους είχε εφοδιάσει με ένα χρονόμετρο, επιταγμένο απ’ τον πρώην .Αθλητικό Σύλλογο της πόλεως Ν. Τους υπέδειξα να μετακινούν τον λεπτοδείχτη κάθε τριάντα δευτερόλεπτα. Οι τέσσερις φαντάροι κάνανε έξι ώρες βάρδια ο καθένας τους και το σύστημα λειτούργησε ικανοποιητικά δυο μέρες περίπου, ύστερα όμως βαρέθηκαν να μετακινούν τον λεπτοδείχτη τόσο συχνά κι έτσι τον έβλεπες να πηδάει ξαφνικά απ’ τις εννιάμισι στις δέκα παρά είκοσι έξι, λόγου χάρη, και ο διοικητεύων τιμώρησε αυστηρά τον φαντάρο που εξετέλεσε πλημμελώς τα καθήκοντα του. Για περισσότερη σιγουριά, τοποθέτησε τέσσερις ελεγκτές, που παρακολουθούσαν τη μετακίνηση του λεπτοδείχτη, καθισμένοι στο παράθυρο του Δημαρχείου, στην απέναντι μεριά της πλατείας. Έτσι, το ρολόι «λειτούργησε» κανονικά, μέχρι την ημέρα που ο Νικόλαος Εσκιτζόπουλος – αλλά ας μην προτρέχω. Το παν είναι να αφηγηθώ τα γεγονότα με την σειρά τους.

Άρης Αλεξάνδρου, Το Κιβώτιο, 1998, Κέδρος, σ. 32-33

Κωνσταντοπούλου για Γεωργιάδη: «Ψέματα από τον Γκέμπελς της κυβέρνησης, πήγαν την προϊσταμένη στο νοσοκομείο που υπηρετεί η Παγώνη»

konstantopoulou

Κωνσταντοπούλου για Γεωργιάδη: «Ψέματα από τον Γκέμπελς της κυβέρνησης, πήγαν την προϊσταμένη στο νοσοκομείο που υπηρετεί η Παγώνη»

Για «αισχρά ψέμματα» έκανε λόγο η Ζωή Κωνσταντοπούλου στην ομιλία της στη Βουλή, αναφορικά με…

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ: Ο Μαουρίτσιο Ποτσετίνο είναι ο νέος προπονητής των κόκκινων διαβόλων μετά την απόλυση Κάρικ

AP26188079299259

Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ: Ο Μαουρίτσιο Ποτσετίνο είναι ο νέος προπονητής των κόκκινων διαβόλων μετά την απόλυση Κάρικ

O Αργεντίνος κόουτς βρισκόταν στην τεχνική ηγεσία των ΗΠΑ, τις οποίες και καθοδήγησε στο Παγκόσμιο…

Ιράν: Απειλές για στρατιωτικά πλήγματα εκτός Μέσης Ανατολής – «Δεν υπάρχουν γεωγραφικοί περιορισμοί»

AP26313689871599

Ιράν: Απειλές για στρατιωτικά πλήγματα εκτός Μέσης Ανατολής – «Δεν υπάρχουν γεωγραφικοί περιορισμοί»

Ο υπαρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης, Μοσταφά Ιζαντί, προειδοποιεί ότι η Τεχεράνη διαθέτει πλέον την…

Ανάληψη ευθύνης για τα επεισόδια στο Μαθηματικό: «Ψέματα τα περί κοινών φοιτητών – Η ΑΡΑΣ πήρε την απάντηση που της άρμοζε»

Καταγραφή 1

Ανάληψη ευθύνης για τα επεισόδια στο Μαθηματικό: «Ψέματα τα περί κοινών φοιτητών – Η ΑΡΑΣ πήρε την απάντηση που της άρμοζε»

«Η ΑΡΑΣ δεν έχει καμία σχέση με τις διεκδικήσεις της εργατικής τάξης και ευρύτερα των…

Οι Προτάσεις μας

Μονή Δαφνίου: Το βυζαντινό αριστούργημα στο Χαϊδάρι με τα μοναδικά ψηφιδωτά που όμως πολλοί δεν γνωρίζουν

Μονή Δαφνίου

Μονή Δαφνίου: Το βυζαντινό αριστούργημα στο Χαϊδάρι με τα μοναδικά ψηφιδωτά που όμως πολλοί δεν γνωρίζουν

Παρά τη μεγάλη ιστορική και καλλιτεχνική της αξία, δεν είναι από τα μνημεία που βρίσκονται…

ΠΟΕΔΗΝ: 56 κακοποιημένα παιδιά παραμένουν σε «Αγία Σοφία» και «Αγλαΐα Κυριακού» – «Μη διαχειρίσιμη κατάσταση»

ad748ba3 78b7 499b af50 bf7a64943d89

ΠΟΕΔΗΝ: 56 κακοποιημένα παιδιά παραμένουν σε «Αγία Σοφία» και «Αγλαΐα Κυριακού» – «Μη διαχειρίσιμη κατάσταση»

Σύμφωνα με την Ομοσπονδία τα παιδιά παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε νοσοκομειακούς θαλάμους, αν…

Post-apocalyptic: Ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την πολιτική (video)

tsiotsopoulos1

Post-apocalyptic: Ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την πολιτική (video)

Το koutipandoras.gr συναντά τον Αντώνη Τσιοτσιόπουλο σε μια post-apocalyptic κουβέντα για την τέχνη του σήμερα,…

Το Κουτί της Πανδώρας του Κ. Βαξεβάνη επέστρεψε: Σκοτεινές επιχειρήσεις από βρετανικές υπηρεσίες στην Ελλάδα

snapshot2

Το Κουτί της Πανδώρας του Κ. Βαξεβάνη επέστρεψε: Σκοτεινές επιχειρήσεις από βρετανικές υπηρεσίες στην Ελλάδα

Εμπλέκονται κορυφαίοι πανεπιστημιακοί, σύμβουλοι πολιτικών και δημοσιογράφοι.