Δέκα χρόνια χωρίς τον Θάνο Ανεστόπουλο: Ονειροπόλος ως το τέλος

Αλεξανδρούπολη, χειμώνας του 1967. Στις 3 Φεβρουαρίου γεννιέται ο Θάνος Ανεστόπουλος, το μεγαλύτερο από τα δύο παιδιά της οικογένειας. Λίγο αργότερα οι γονείς του αφήνουν τον Έβρο και μετακομίζουν στην Αθήνα. Ο πατέρας του είναι ένας από τους χιλιάδες ανθρώπους που εγκατέλειψαν εκείνα τα χρόνια την επαρχία αναζητώντας δουλειά στην πρωτεύουσα, ενώ η μητέρα του έχει αφήσει τις σπουδές της στη Νομική για να ακολουθήσει τον σύζυγό της.

Εγκαθίστανται στη Νέα Ζωή Περιστερίου, μια συνοικία χτισμένη κυρίως από εσωτερικούς μετανάστες. Ακόμη και το όνομά της φανερώνει την ελπίδα εκείνων των ανθρώπων να αρχίσουν ξανά από την αρχή. Όπως έλεγε ο ίδιος, έδιναν στις νέες τους γειτονιές ονόματα στα οποία είχαν κρύψει «τα μύχια όνειρά τους και τις ελπίδες τους για καινούργια ξεκινήματα».

Ο «Κλουζώ» της Νέας Ζωής

Από τα παιδικά του χρόνια ο Θάνος θυμόταν πάντα τον ήχο που έβγαζε η κορδέλα του γειτονικού ξυλουργείου. Αυτό ήταν το καθημερινό του ξυπνητήρι. Μαζί με εκείνον τον ήχο θυμόταν τον Θέμη, τον διασκεδαστή της γειτονιάς, που έκανε τα παιδιά να πιστεύουν στη μαγεία με τα ταχυδακτυλουργικά του. Στις καρδιές τους μπήκε για πάντα όταν μια μέρα άνοιξε το φορτηγάκι του μπόγια, του ανθρώπου που μάζευε τα αδέσποτα, και άφησε τα ζώα να ξεχυθούν στον δρόμο.

Στο σπίτι τα βιβλία φτάνουν από πλανόδιους πωλητές και κάθε χτύπημα στο κουδούνι γεννά την προσμονή μιας καινούργιας ιστορίας. Μπορεί να είναι ο Ντοστογιέφσκι ή ο Μαρξ, ο Ιούλιος Βερν, ο Βάρναλης ή ο Ρίτσος. Μέσα σε αυτό το σπίτι μεγαλώνει ένα ζωηρό παιδί που έχει διαλέξει για τον εαυτό του το παρατσούκλι «Κλουζώ», από τον αδέξιο επιθεωρητή του Ροζ Πάνθηρα, επειδή συχνά αφήνει πίσω του μικρές καταστροφές. Όταν δεν διαβάζει, ζωγραφίζει, σκαρώνει στίχους, ακούει δίσκους και αναζητά στην κιθάρα τις συγχορδίες των αγαπημένων του τραγουδιών.

Όταν γεννήθηκαν τα Διάφανα Κρίνα

Το 1984 δημιουργεί τους Crazy Pattapoef. Έξι χρόνια αργότερα, ένα καλοκαιρινό βράδυ στο μπαλκόνι του σπιτιού του, η κουβέντα με τον παιδικό του φίλο Τάσο Μαχά καταλήγει στην απόφαση να φτιάξουν μια νέα μπάντα. Οι Πατατούφ θα εξελιχθούν το 1991 στα Διάφανα Κρίνα. Έναν χρόνο αργότερα θα προστεθεί ο Παντελής Ροδοστόγλου, μπασίστας και βασικός στιχουργός του συγκροτήματος. Η σχέση του με τον Θάνο θα είναι βαθιά και δημιουργική, αλλά όχι πάντα εύκολη. Θα γνωρίσει εντάσεις και αποστάσεις, χωρίς ωστόσο να σπάσει ο δεσμός που τους ένωνε μέχρι το τέλος.

Το πρώτο σινγκλ, «Λιώνοντας μόνος / Κάτω απ’ το ηφαίστειο», κυκλοφορεί το 1994. Ακολουθούν οι δίσκοι «Έγινε η απώλεια συνήθειά μας», «Κάτι σαράβαλες καρδιές», «Ευωδιάζουν αγριοκέρασα οι σιωπές», «Ό,τι απόμεινε απ’ την ευτυχία», « Ο γύρος της μέρας σε 80 κόσμους» και το «Κι η αγάπη πάλι θα καλεί». Στο μεταξύ, τα Κρίνα γεμίζουν το Ρόδον, παίζουν στη Ριζούπολη μαζί με τους The Sisters of Mercy και διασχίζουν την Ελλάδα μέσα σε ένα βαν φορτωμένο όργανα, με ενισχυτές και ζωές που έχουν αρχίσει να μπλέκονται η μία με την άλλη. Την 1η Ιουνίου 2009 ανακοινώνουν τη διάλυσή τους.

Φωνή σαν παράξενο βελούδο

Ο Θάνος ήταν από τους ανθρώπους που γέμιζαν τον χώρο πριν ακόμη μιλήσουν. Εξωστρεφής, ορμητικός και συχνά δύσκολος, μπορούσε να περνά από το χιούμορ στη μελαγχολία και από τη σιωπή σε μια έκρηξη ενέργειας. Η προσωπικότητά του ήταν γοητευτική, αλλά η έντασή της συχνά προκαλούσε συγκρούσεις. Το μόνο σίγουρο ήταν πως δεν περνούσε ποτέ απαρατήρητος.

Η φωνή του ήταν δυνατή και βαθιά, με ένα παράξενο βελούδο που δεν χανόταν ακόμη κι όταν τραγουδούσε με όλη του την ένταση. Η σύνθεση τού ερχόταν με περισσή ευκολία: αρκούσε να διαβάσει έναν στίχο και μέσα σε λίγα λεπτά είχε βρει τη μελωδία. «Αν δεν υπήρχε η μουσική στη ζωή μου, θα δυσκολευόμουν να αναπνεύσω φυσιολογικά», έλεγε.

Δεν εκφραζόταν, ωστόσο, μόνο με τη φωνή. Η ζωγραφική ήταν ακόμη ένας τρόπος να εξωτερικεύει όσα σκεφτόταν. Το 2000, σε μια συνέντευξη των Διάφανων Κρίνων στον δημοσιογράφο Σπήλιο Λαμπρόπουλο, άφησε τα υπόλοιπα μέλη να μιλούν και ο ίδιος έμεινε σιωπηλός, γεμίζοντας τις χαρτοπετσέτες του τραπεζιού με σχέδια.

Μετά τη διάλυση των Κρίνων, ο Θάνος συνέχισε να παίζει ζωντανά, συνήθως μόνος με την ακουστική του κιθάρα. Το 2012 κυκλοφόρησε από την Inner Ear, τον πρώτο προσωπικό του δίσκο «Ως το τέλος», ενώ παράλληλα παρουσίαζε έργα του σε εκθέσεις ζωγραφικής. Το 2015, στην έκδοση «Αρχίζω με το «σ’ αγαπώ», τα ποιήματά του συνυπήρχαν με δικά του σχέδια.

Στη μουσική παράσταση «Από τις ρίζες ως τα άνθη του καλού» έφερνε στο ίδιο φανταστικό τραπέζι όλους τους δημιουργούς που τον είχαν σημαδέψει: ο Αρθούρος Ρεμπό περπατούσε στην Πρέβεζα με τον Κώστα Καρυωτάκη, ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, ο Σαρλ Μποντλέρ και ο Τσαρλς Μπουκόφσκι φλέρταραν με τη Μαρία Πολυδούρη, ο Νικ Κέιβ συναντούσε την Κατερίνα Γώγου, η Σίλβια Πλαθ συνομιλούσε με τη Νίνα Σιμόν, ο Νίκος Καββαδίας άκουγε τον Ίαν Κέρτις καταμεσής του πελάγους και ο Τομ Γουέιτς χόρευε με τα Διάφανα Κρίνα. Για εκείνον, η μουσική, η ποίηση και η ζωγραφική δεν ήταν διαφορετικοί δρόμοι, αλλά τρόποι να επιστρέφει ξανά και ξανά στη ζωή.

«Η ουτοπία είναι, για μένα, συγγενής έννοια με το χάος», είχε πει. «Είναι απ’ τα πιο γλυκά ναρκωτικά, αλλά σε κολλάνε. Εγώ προτιμώ να είμαι στο όνειρο. Ονειροπόλος». Αυτή η αντίφαση τον ακολουθούσε παντού. Έβλεπε καθαρά τη σκοτεινή πλευρά της ζωής, αλλά αρνιόταν να της παραδοθεί. Μέσα στη μελαγχολία επέμενε να αναζητά χώρο για τη δημιουργία, τον έρωτα και την επιθυμία.

«Ζούμε όση ζωή θελήσουμε να ζήσουμε»

Τον Μάιο του 2015 η είδηση της ασθένειας ήρθε από τον ίδιο. «Επιθυμώ να αρθρώσω αυτήν την ασθένεια και να το μοιραστώ μαζί σας, παρά να συνεχίσω να αποφεύγω την αλήθεια», έγραψε. Έπασχε από επιθετικό μεταστατικό καρκίνο των οστών. Δήλωνε δυνατός και μαχητής, δίχως να ωραιοποιεί τη μάχη που είχε μπροστά του. «Ζήστε την κάθε σας μέρα με αλήθεια, έρωτα, αγώνα και δημιουργία. Ζήστε την κάθε ημέρα σας σαν να ήταν η τελευταία σας».

Τον Σεπτέμβριο του 2015 τα Διάφανα Κρίνα ανέβηκαν ξανά μαζί στη σκηνή της Τεχνόπολης για δύο βραδιές. Ήταν οι τελευταίες συναυλίες τους με τον Θάνο. Την επόμενη χρονιά ακολούθησαν οι δικές του αποχαιρετιστήριες εμφανίσεις, πρώτα στο Παλλάς και ύστερα στη Μονή Λαζαριστών της Θεσσαλονίκης.

Στη δεύτερη εμφανίστηκε στη σκηνή με αναπηρικό αμαξίδιο. Η αρρώστια είχε εξαντλήσει το σώμα του. Έμεινε για λίγο μπροστά στο μικρόφωνο και ύστερα πήρε ανάσα. Από τα ηχεία ακούστηκε η γνώριμη φωνή του, βαθιά και δυνατή, σχεδόν ανέγγιχτη από όσα περνούσε. Στα παρασκήνια οι μουσικοί αντάλλαξαν απορημένα βλέμματα. Κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει πώς ένα τόσο καταπονημένο σώμα έκρυβε ακόμη μέσα του τέτοια δύναμη. Στη Θεσσαλονίκη, στις 29 Ιουνίου 2016, ο Θάνος τραγούδησε για τελευταία φορά μπροστά στο κοινό.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 2016 ο Θάνος Ανεστόπουλος έφυγε από τη ζωή. Δέκα χρόνια αργότερα, η φωνή του εξακολουθεί να περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο, μέσα από τραγούδια που μιλούν για την απώλεια χωρίς να παραδίδονται σε αυτήν. Οι λόγοι που τα Διάφανα Κρίνα παραμένουν σημαντικά είναι διαφορετικοί για τον καθένα μας.

Για όλους εμάς, όμως, που μοιραζόμαστε αυτή την αγάπη, τα Κρίνα δεν υπήρξαν μόνο καταφύγιο, αλλά και η μπάντα που απενοχοποίησε την ευαλωτότητα και την ευαισθησία, μετέτρεψε τα υπαρξιακά μας αδιέξοδα σε τραγούδια και μας έμαθε να καθόμαστε απέναντι στους χειρότερους δαίμονές μας και να τους κερνάμε ένα ποτηράκι ακόμη. Και τους ευχαριστούμε γι’ αυτό. Πίσω από τη μελαγχολία των τραγουδιών τους υπήρχε πάντοτε ένα πείσμα για ζωή. Ο Θάνος το είχε χωρέσει σε μία φράση: «Ζούμε όση ζωή θελήσουμε να ζήσουμε».

* Το κείμενο βασίστηκε στο βιβλίο του Θάνου Σαρρή «Διάφανα Κρίνα: Έγινε η απώλεια συνήθειά μας» (εκδόσεις Οξύ, 2024).

Πηγή: Documentonews.gr

Διαβάστε επίσης:

Χρήστος Μαρκίδης: Βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του στα Εξάρχεια ο ζωγράφος και ποιητής

Πέθανε ο Δημήτρης Κόκοτας σε ηλικία 57 ετών

Βασίλης Παπακωνσταντίνου: Ακυρώνει την περιοδεία του λόγω προβλήματος υγείας – Η ανάρτησή του