Χορεύοντας τον χορό της βροχής

Το σλόγκαν «προσέχουμε για να έχουμε» υποθέτω ότι το έχετε ακουστά και το χρησιμοποιείτε συχνά, αλλά αμφιβάλλω αν γνωρίζετε από πού προέρχεται. Θυμάμαι τη λειψυδρία του 1989-92 (με κορύφωση το 1990) σαν να έγινε προχθές.

Η εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού έπιασε τον νεοέλληνα πάνω που έπλενε την αυτοκινητάρα του, μέρα μεσημέρι με θερμοκρασία 40 βαθμούς στη μεγαλούπολη. Άλλοι έβγαιναν με το λάστιχο για να βρέξουν το πεζοδρόμιο, διότι αυτό τους έκανε να αισθάνονται πιο καθαροί και πιο δροσεροί.

Στο μεταξύ, ο ουρανός είχε κηρύξει απεργίας δίψας. «Θα πίνουμε το νερό με δελτίο, 3 κυβικά το άτομο», προειδοποιούσαν οι τρομολάγνοι.

«Η Αθήνα έχει νερό για 62 μέρες», παιάνισαν «Τα Νέα» σε ένα αλησμόνητο πρωτοσέλιδο. Οι πονηροί μας παρότρυναν να αγνοήσουμε τους ψέκες, διότι κλιματική αλλαγή, έλεγαν, δεν υπάρχει.

Έντρομη στο μεταξύ η κυβέρνηση, αναζητούσε λύσεις σε συνεργασία με τους επιστήμονες, αλλά και με τα πρακτικά μυαλά της εποχής.

«Να βομβαρδίσουμε τα σύννεφα για να ρίξει καμιά νεροποντή», πρότειναν ορισμένοι μέσα από την ΕΥΔΑΠ.

«Ας βάλουμε τούβλο στο καζανάκι και βλέπουμε», σκέφτηκε κάποιος φαεινός εγκέφαλος. Η άσκοπη χρήση του πολύτιμου και αίφνης δυσεύρετου αγαθού απαγορεύτηκε διά νόμου: να μη γεμίζουμε τις πισίνες, να μη πλένουμε τα γιώτα-χι, να μη ρίχνουμε νερά στις αυλές, να μη το παρακάνουμε με το πότισμα των κήπων.

Στο σλόγκαν που κάποτε είδα σε τουαλέτα κάποιου άνυδρου νησιού στην Καραϊβική, ευτυχώς δεν χρειάστηκε να φτάσουμε:

«If it’s yellow, let it mellow. If it’s brown, flush it down». Πάει να πει, τραβήξτε το καζανάκι μόνο αν το αποτέλεσμα των κόπων σας είναι καφετί.

Η κατανάλωση νερού στην Αθήνα του ’90 μειώθηκε κατά 25 τοις εκατό, ενώ επιδιορθώθηκαν και κάμποσες βλάβες που προκαλούσαν διαρροές στη διαδρομή των πόσιμων υδάτων από τον Εύηνο και Μόρνο προς την υδροκέφαλη πρωτεύουσα.

«Προσέχουμε για να έχουμε», πρόσταζαν τα διαφημιστικά σποτ μέσα από το γυαλί της τηλεόρασης.

«Δεν συντρέχει πάντως λόγος ανησυχίας», διαβεβαίωναν αρμόδιοι υπουργοί και υπηρεσίες, με βλέμμα γεμάτο ανησυχία.

Το 1989-90 ήταν το ξηρότερο έτος που καταγράφηκε ποτέ στην Ελλάδα, ενώ το 1991-92 αναρριχήθηκε στη δεύτερη θέση της ίδιας λίστας. Ευτυχώς για το λαρύγγι μας, οι ισχυρές βροχές που κατέφτασαν έγκαιρα απομάκρυναν τον κίνδυνο.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το φλέγον πρόβλημα της υδροδότησης της Αττικής λύθηκε «οριστικά» με την εκτροπή του ποταμού Εύηνου προς τον ταμιευτήρα του Μόρνου. Η κατασκευή της σήραγγας και του φράγματος, ένα έργο φαραωνικών διαστάσεων, ολοκληρώθηκε το 2001.

Οι λιτανείες και οι χοροί της βροχής ξεκίνησαν εκ νέου στα τέλη του 2008, όταν τα αποθέματα νερού μειώθηκαν προσωρινά σε οριακό επίπεδο και επαρκούσαν για δώδεκα περίπου μήνες. Κατόπιν άνοιξαν και σωθήκαμε. Ο πανάγαθος γενειοφόρος κυριούλης που ζει στα σύννεφα μας λυπήθηκε.

Ώσπου, φτάσαμε να μιλάμε ξανά για λειψυδρία στο διόλου σωτήριον έτος 2025, με τους ψέκες του 1989-92 να στρογγυλοκάθονται σε κυβερνητικές θέσεις και να κουτσοπίνουν τα κοκτέιλ τους εις υγείαν των κορόιδων σε ολόδροσες πισίνες.

Το πρόβλημα της ξηρασίας τείνει να γενικευτεί, ιδίως στη νότια και κεντρική Ευρώπη, και ασφαλώς δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο.

Για τον αραβικό κόσμο και την Αφρική δεν συζητάμε καν. «Ο επόμενος παγκόσμιος πόλεμος θα γίνει για το νερό», ακούς δεξιά κι αριστερά.

Ορισμένα νησιά όπως η Πάτμος, η Λέρος και το Μεγανήσι έχουν ήδη κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ενώ και στην Αττική η πτώση των αποθεμάτων είναι καταιγιστική, καθώς τα νερά στον Μόρνο έχουν περιοριστεί στα 159 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, από 463 εκ. κ.μ. το 2023: μείωση κατά τα δύο τρίτα σε μία διετία.

Προς το παρόν δεν δρομολογούνται διοικητικά μέτρα για τους πολίτες, αλλά επιταχύνεται η εκτέλεση δραστικών έργων για αντιστροφή του ρεύματος.

Ανάμεσα σε αυτά είναι η κατασκευή νέων μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά, ο εκσυγχρονισμός των δικτύων και η δημιουργία πρόσθετων υποστηρικτικών εγκαταστάσεων, για τον εμπλουτισμό των υδάτων του Μόρνου από τον οποίο υδρεύεται το 40% του πληθυσμού της χώρας.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ξηρασία είναι η χειρότερη των τελευταίων 30 ετών.

Η ΕΥΔΑΠ εισηγήθηκε κήρυξη εκτάκτου ανάγκης στην Αττική προκειμένου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υλοποίησης τόσο των μεσοπρόθεσμων έργων θωράκισης της υδροδότησης της Αττικής όσο και του προγράμματος «Εύρυτος» (όπως έχει ονομαστεί η εκτροπή των ποταμών Καρπενησιώτη και Κρικελιώτη στον Εύηνο), που θεωρείται ότι θα λύσει το θέμα της υδροδότησης της Αττικής για τα επόμενα 30 χρόνια.

Η δημοπράτηση των δύο σηράγγων που απαιτούνται στην Ευρυτανία προγραμματίζεται για το καλοκαίρι του 2026 και η αποπεράτωσή του για το 2029.

Η αφαλάτωση, με τη δημιουργία τριών μονάδων στη Θίσβη, τη Νέα Πέραμο και το Λαύριο, είναι ένα κάποιο Σχέδιο Β, αφού μπορεί να παραγάγει 140 εκ κυβικά νερού ετησίως, αλλά θεωρείται πανάκριβη και ασύμφορη, αφού θα οδηγήσει σε μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές.

«Τα αποθέματα μειώνονται κατά 768.500 κυβικά ημερησίως», τονίζει η ΕΥΔΑΠ σε επιστολή της προς την αρμόδια ρυθμιστική αρχή (ΡΑΑΕΥ). Και υπενθυμίζει, ότι η ευθύνη για την παροχή πόσιμου νερού ανήκει όχι στην ίδια, αλλά στο δημόσιο.

Σε απλά ελληνικά: «Κάντε κάτι και κάντε το γρήγορα, αλλιώς θα διψάσουμε». Η νέα καμπάνια ευαισθητοποίησης του κοινού, που ίσως να ξεκίνησε και ίσως όχι, ελπίζεται ότι θα οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης κατά 5 τοις εκατό. Δεν αδειάζουν έτσι εύκολα οι πισίνες, κύριοι.

Μισό λεπτό, όμως. Το 83% του διαθέσιμου νερού πηγαίνει στην άρδευση και μόνο το υπόλοιπο καταλήγει στην υδροδότηση.

Αυτό σημαίνει ότι «ακόμη και μια περιορισμένη επίταξη αρδευτικών γεωτρήσεων για λίγες ώρες την ημέρα μπορεί να καλύψει πλήρως τις ανάγκες ύδρευσης χωρίς σοβαρή επίπτωση στην αγροτική παραγωγή», επισημαίνει (μιλώντας στο Ποντίκι) ο υδρογεωλόγος Παναγιώτης Σαμπατακάκης.

Και τονίζει κάτι που, στην Ελλάδα της απέραντης διαφθοράς και κυβερνητικής ανικανότητας, είναι πιο ανησυχητικό και από την ίδια την ξηρασία:

«Το πρόβλημα έγκειται στην κακή διαχείριση των καταναλώσεων, της άρδευσης και των υφιστάμενων δικτύων.

Στην απουσία αποκεντρωμένων, στελεχωμένων υπηρεσιών, την έλλειψη ελέγχου στην αγροτική χρήση νερού, στα έργα που σχεδιάζονται με λάθος προτεραιότητες. Η Ελλάδα διαθέτει τους πόρους, της λείπει όμως το σύστημα».

Συμπληρώνει ο ίδιος επιστήμονας, δίχως μαλλιά στη γλώσσα:

«Ένα μεγάλο υδροδοτικό έργο στην Ελλάδα μπορεί να χρειαστεί πάνω από δέκα χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί.

Ο Εύηνος, ένα από τα εμβληματικότερα έργα, χρειάστηκε περίπου 12 χρόνια, και αυτό θεωρείται “γρήγορο”.

Την ίδια στιγμή, υπάρχουν έργα που ολοκληρώθηκαν αλλά δεν λειτούργησαν ποτέ, όπως φράγματα στη Χίο, οδηγώντας σε μια σκανδαλώδη σπατάλη πόρων.

Αυτό το χρόνιο παθογενές πλαίσιο επιμένει, γιατί κάθε πολιτική αλλαγή συχνά σημαίνει και μηδενισμό του μετρητή, χωρίς συνέχεια ή συνέπεια».

Καταπώς φαίνεται, όλα τα μεγαλεπήβολα έργα υδροδότησης της Αττικής έχουν ορίζοντα και διάρκεια δύο ή τριών δεκαετιών.

Το 1926 επί Βενιζέλου έγινε ο Μαραθώνας, το 1956 η Υλίκη, το 1979 ο Μόρνος, ενώ το 1991 η μελέτη για τον Εύηνο.

Χθες εκδόθηκε και αναλυτικό ενημερωτικό δελτίο από την ΕΥΔΑΠ, όπου τονίζεται ότι «ο κίνδυνος λειψυδρίας σε χρονικό ορίζοντα έτους αλλά και για τα επόμενα 2-5 χρόνια είναι ορατός» και ότι απαιτούνται έργα που θα λύσουν το πρόβλημα «μεσομακροπρόθεσμα», δηλαδή μέχρι το 2050 περίπου.

Και …μετά; Πού θα βρουν νεράκι τα παιδιά μας και ποιο ποτάμι απέμεινε στα πέριξ για να στραγγίξουμε;

Ιδρώνει κανενός το αυτί όταν ακούει ότι ο τόπος όπου ζει κηρύσσεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης;

Το γνωρίζουν οι πολίτες ότι πάμε σούμπιτοι για τα ξερά βράχια ή παραείμαστε απασχολημένοι με τα ριάλιτι και με τη μπάλα;

Ξέρω, ξέρω. Έχουμε εμπιστοσύνη στην κυβερνησάρα μας (που μιλάει για «μέγα υδροδοτικό σχέδιο αξίας 2,5 δις.»), αλλά και στο Θεό της Ελλάδας, ος τα πανθ’ ορά. Και άλλωστε, μέχρι το 2055 ποιος ζει, ποιος πεθαίνει.

Νομίζω ότι το ίδιο ακριβώς λέγαμε το 1990. Με πρωθυπουργό τότε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, πατέρα του Κυριάκου, και αναπληρωτή υπουργό Πε.Χω.Δε τον Αχιλλέα Καραμανλή, ο οποίος χάρισε στη χώρα τον Κώστα των Τεμπών.

Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν.

Διαβάστε επίσης:

«Καμπανάκι» Λέκκα για τη λειψυδρία: Η αφαλάτωση δεν είναι εύκολη λύση

Μέγα σκάνδαλο στις Βρυξέλλες: Συνελήφθη η πρώην αντιπρόεδρος της Κομισιόν

Έρχεται Δεκέμβρης από τα παλιά με μπόλικο χιόνι – Ποια μέρα αλλάζει ο καιρός

Φωταγωγήθηκε το ψηλότερο χριστουγεννιάτικο δέντρο στην χώρα: Σε ποια πόλη βρίσκεται

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr