«Busification»: Η σκοτεινή πλευρά της επιστράτευσης στην Ουκρανία

Απαγωγές, τυχαίοι έλεγχοι και ξυλοδαρμοί φαίνεται πως έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι των διαδικασιών επιστράτευσης στην Ουκρανία, ζήτημα που έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο εκρηκτικά κοινωνικά θέματα του πολέμου, καθώς οι ανάγκες του στρατού αυξάνονται και η προθυμία των πολιτών να υπηρετήσουν έχει μειωθεί δραματικά, οι αρχές καταφεύγουν σε ολοένα πιο επιθετικές μεθόδους εντοπισμού και μεταφοράς ανδρών που θεωρούνται επιστρατεύσιμοι.

Για πολλούς Ουκρανούς, η έξοδος από το σπίτι έχει μετατραπεί σε μια διαρκή προσπάθεια αποφυγής των κλιμακίων στρατολόγησης, διότι, όπως οι ίδιοι αναφέρουν, το να σταλούν στο μέτωπο αποτελεί θανατική ποινή.

Στην Ουκρανία έχει επικρατήσει πλέον ο όρος «busification», λόγω των λεωφορείων στα οποία μεταφέρονται όσοι εντοπίζονται από τα κλιμάκια στρατολόγησης, και στη συνέχεια οδηγούνται απευθείας σε στρατόπεδα. Όπως περιγράφει το Al Jazeera, καταγγελίες και μαρτυρίες περιγράφουν άνδρες του στρατού να σταματούν και να απαγάγουν άτομα στη μέση του δρόμου, σε σταθμούς λεωφορείων, έξω από χώρους διασκέδασης, σε πάρκα και πλατείες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κλιμάκια στρατολόγησης φέρεται να στήνουν ενέδρες, να κυνηγούν άνδρες που προσπαθούν να διαφύγουν και να τους οδηγούν με τη βία σε οχήματα, προκειμένου να μεταφερθούν απευθείας σε κέντρα επιστράτευσης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρεται στο δημοσίευμα του Al Jazeera, ένας άνδρας στην πόλη Ούζχοροντ  προσήχθη ενώ επέστρεφε από τη εκκλησιαστική λειτουργία της Κυριακής, παρότι διέθετε έγγραφα που πιστοποιούσαν ότι ήταν ο αποκλειστικός φροντιστής της ανάπηρης μητέρας του. Σε άλλη περίπτωση, άνδρας απήχθη από τον δρόμο ενώ ετοιμαζόταν να μεταφέρει τη σύζυγό του στο νοσοκομείο για να γεννήσει το πρώτο τους παιδί.

Η πρακτική έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις εντός της ουκρανικής κοινωνίας, ιδιαίτερα μετά τις αλλαγές στη νομοθεσία του 2024, που μείωσαν την ηλικία στράτευσης από τα 27 στα 25 χρόνια και αύξησαν σημαντικά τις κυρώσεις για όσους αποφεύγουν την επιστράτευση.

Παράλληλα, πληθαίνουν οι καταγγελίες για παραβιάσεις δικαιωμάτων, όπως βίαιες προσαγωγές, σκληρές συνθήκες κράτησης, περιορισμός της επικοινωνίας με δικηγόρους και συγγενείς, αλλά και επιστράτευση ανθρώπων που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει εκφράσει ανησυχία για τις πρακτικές αυτές, επικαλούμενο τον Ουκρανό επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο οποίος έχει μιλήσει για παραβιάσεις «συστηματικές και μεγάλης κλίμακας».

Την ίδια στιγμή, η πίεση λειτουργεί και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η οργή απέναντι στα κλιμάκια στρατολόγησης έχει οδηγήσει σε ολοένα συχνότερες επιθέσεις εναντίον τους. Από την έναρξη του πολέμου έχουν καταγραφεί περισσότερες από 600 επιθέσεις κατά στελεχών των κέντρων στρατολόγησης, ενώ η συχνότητα αυξήθηκε δραματικά το 2025 και τους πρώτους μήνες του 2026. Οι επιθέσεις περιλαμβάνουν ξυλοδαρμούς και καταστροφές οχημάτων, ενώ έχουν σημειωθεί ακόμη και πυροβολισμοί ή βομβιστικές επιθέσεις σε κέντρα επιστράτευσης.

Όσο πιο επιθετικές γίνονται οι μέθοδοι επιστράτευσης, τόσο μεγαλύτερη είναι η κοινωνική αντίσταση· και όσο αυξάνονται οι επιθέσεις κατά των στελεχών των κέντρων στρατολόγησης, τόσο εντείνεται η πίεση των αρχών για αυστηρότερη εφαρμογή της επιστράτευσης, σύμφωνα με το ρεπορτάζ.

Διαφθορά και πλαστά πιστοποιητικά

Καταγγελίες για διαφθορά έχουν διατυπωθεί και σχετικά με τη διαδικασία επιστράτευσης στην Ουκρανία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, άνδρες φέρεται να εξασφάλισαν απαλλαγή από τη στρατιωτική υπηρεσία μέσω επί πληρωμή ιατρικών γνωματεύσεων.

Τον Οκτώβριο του 2024, ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας Αντρίι Κόστιν παραιτήθηκε, μετά από δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία δεκάδες εισαγγελείς στην περιφέρεια Χμελνίτσκι, στη δυτική Ουκρανία, είχαν αποκτήσει καθεστώς αναπηρίας προκειμένου να αποφύγουν την επιστράτευση.

Το σκάνδαλο αποδείχθηκε μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Η ουκρανική υπηρεσία ασφαλείας ανακοίνωσε ότι μέσα στο ίδιο έτος ακύρωσε 4.106 πλαστά πιστοποιητικά αναπηρίας, τα οποία είχαν εκδοθεί επί πληρωμή μέσω ιατρικών επιτροπών, των οποίων 64 μέλη αντιμετώπισαν κατηγορίες.

Τον Ιανουάριο του 2025 συνελήφθη επίσης ο επικεφαλής ψυχίατρος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, ανώτερο μέλος της κεντρικής στρατιωτικής ιατρικής επιτροπής που αποφασίζει ποιοι στρατεύσιμοι είναι κατάλληλοι για υπηρεσία. Κατηγορήθηκε για παράνομο πλουτισμό, καθώς φέρεται να είχε αποκτήσει, μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, ένα σπίτι, διαμερίσματα στο Κίεβο και την Οδησσό, γη και τέσσερα πολυτελή αυτοκίνητα συνολικής αξίας άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων.

Κατά την έρευνα στο σπίτι του, οι αρχές εντόπισαν 152.000 δολάρια και 34.000 ευρώ σε μετρητά, ενισχύοντας τις καταγγελίες για διαφθορά στο σύστημα των ιατρικών επιτροπών που κρίνουν την καταλληλότητα των ανδρών για στρατιωτική υπηρεσία.

Διαβάστε επίσης:

Ουκρανία: Νυχτερινό σφυροκόπημα από τη Ρωσία με πυραύλους και drones – Τουλάχιστον 13 νεκροί

Ουκρανία: Ολονύκτια επίθεση με drones στο έδαφος της Ρωσίας – Περισσότερες από 400 αναχαιτίσεις ανακοίνωσε η Μόσχα

Ουκρανία: Δήλωση-βόμβα από πρώην υπουργό του Ζελένσκι – Τον καλεί να προκηρύξει εκλογές

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr