Θάνος Σαρρής
31/01/2020, 09:00

Αναζητώντας συλλογικότητα στην κερκίδα

Οι περισσότεροι από τους 16 του Champions League έχουν κλείσει τις θύρες τους στην εργατική τάξη, στους ανθρώπους που το στήριξαν τα χρόνια της ανάπτυξης

Θάνος Σαρρής 31/01/2020 | 09:00

Μπορεί να υπάρξει συλλογικότητα στις κερκίδες του σύγχρονου ποδοσφαίρου; Η δεκαετία που έρχεται μοιάζει καθοριστική για τον ρόλο εκείνων που δίνουν στο όμορφο παιχνίδι λόγο ύπαρξης.

Το τέλος της δεκαετίας συνέπεσε με μια πολύ χαρακτηριστική συγκυρία στο Champions League, τη διοργάνωση που φιλοξενεί κατά γενική ομολογία τα ποδοσφαιρικές «παραστάσεις» με το υψηλότερο επίπεδο στην Ευρώπη. Ολες οι ομάδες που κατάφεραν να προκριθούν στη φάση των 16 προέρχονται από τα πέντε «μεγάλα» πρωταθλήματα: Αγγλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Ισπανίας, Γαλλίας. Το τουρνουά που έχτισε κομμάτι του μύθου του στις εκπλήξεις και στα αουτσάιντερ αποχαιρετά τη δεκαετία με μια ξεκάθαρη δήλωση: ανήκει στην ελίτ. Κάνει τους πλούσιους ακόμη πλουσιότερους και μειώνει τις ελπίδες για εκείνους που πάντα δίνουν ξεχωριστή νότα. Θα περίμενε, ίσως, κανείς ότι οι πλούσιοι που γίνονται πλουσιότεροι θα έχουν βασικό μέλημα την επιστροφή μέρους αυτού του πλούτου στην κοινωνία που τους στηρίζει. Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι. «Η απληστία δεν έχει όρια» έγραφε χαρακτηριστικά το πανό των οπαδών της Μπάγερν Μονάχου στην εκτός έδρας αναμέτρηση με τη Λίβερπουλ τον Φεβρουάριο του 2019, με τους γηπεδούχους να χειροκροτούν.

ΔΕΣΜΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Στα εκτός έδρας ματς της Πρέμιερ Λιγκ μπήκε τελικά ανώτατη τιμή εισιτηρίου για τους φιλοξενούμενους, όμως στο Champions League αυτό ακόμη δεν ισχύει. Οσον αφορά τα εντός έδρας; Τα περισσότερα μεγάλα κλαμπ των πρωταθλημάτων που συμπληρώνουν τους 16 του φετινού Champions League έχουν κλείσει τις θύρες τους στην εργατική τάξη, στους ανθρώπους που το στήριξαν τα χρόνια της ανάπτυξης, προτού τα τηλεοπτικά δικαιώματα αρχίσουν να διατίθενται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Αποτελούν πλέον πόλο έλξης τουριστών που πληρώνουν μεγάλα ποσά για να ζήσουν την εμπειρία σε ένα γήπεδο του Λονδίνου, της Μαδρίτης, της Βαρκελώνης. Πακέτο ανταμοιβής σε στελέχη μεγάλων χορηγών, συνεργατών, ισχυρών παραγόντων που όμως δεν έχουν δεσμούς με την κοινότητα που εκπροσωπεί κάθε ομάδα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε κλαμπ όπως η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και η Λίβερπουλ οι οπαδοί δημιούργησαν τις δικές τους ομάδες, την AFC United of Manchester και την AFC Liverpool, ενάντια σε όλο αυτό το κατασκεύασμα που δεν έχει και πολλή σχέση με το παιχνίδι που αγάπησαν. Δεν τους επιτρέπεται πλέον καν να πανηγυρίσουν, αφού το γκολ πρέπει να περάσει από αναθεώρηση για να φανεί αν ο σκόρερ ήταν ένα χιλιοστό πιο μπροστά από τον αμυντικό.

Μια βασική λοιπόν πρόκληση για τους οπαδούς, ό,τι κι αν σημαίνει αυτή η λέξη για τον καθένα, είναι ο επανακαθορισμός της σχέσης τους με τον σύλλογο. Κι αν κάποιες ομάδες σε διεθνές επίπεδο, όπως η Λίβερπουλ ή η Μπάγερν Μονάχου, έχουν κατορθώσει να διατηρήσουν τον δεσμό, πάντα προσαρμοσμένο στην εποχή του σύγχρονου ποδοσφαίρου, υπάρχουν άλλες που τον έχουν χάσει τελείως. Το παιχνίδι της εργατικής τάξης δεν μπορεί να ανήκει ολοκληρωτικά αλλού. Μέσα σε όλα τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί σε αρκετές κερκίδες, ειδικότερα της ανατολικής Ευρώπης, έντονα φασιστικά στοιχεία. Οι ρατσιστικές εκδηλώσεις μίσους προς ποδοσφαιριστές αντίπαλης ομάδας έχουν αυξηθεί ακόμη και σε προηγμένες χώρες, όπως η Αγγλία ή η Ιταλία, όμως είναι άδικο αυτό να χρεωθεί αποκλειστικά στο ποδόσφαιρο. Είναι σημείο των καιρών, σημάδι των κοινωνιών.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΨΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙΔΑΣ

Στην Ελλάδα το οπαδικό κίνημα μοιάζει να μπαίνει στη νέα δεκαετία χέρι χέρι με το ίδιο προβληματικό προϊόν που καλείται να υποστηρίξει. Οι παθογένειες του ελληνικού ποδοσφαίρου και ο τρόπος που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται ως αντικείμενο προπαγάνδας και προσωπικών διεκδικήσεων για τους εκάστοτε ισχυρούς έχουν αφήσει ανεξίτηλο σημάδι στις κερκίδες. Μολονότι τα κοινωνικά αντανακλαστικά των οπαδών παραμένουν ζωντανά με δράσεις αλληλεγγύης, αρκετές εξέδρες περνούν βαθιά κρίση είτε λόγω εσωτερικών κρίσεων είτε λόγω αντιπαλότητας με τους ισχυρούς των ομάδων. Κάποιες φορές και λόγω της σχέσης εξάρτησης με τους τελευταίους. Η κατακόρυφη πτώση των εισιτηρίων και του επιπέδου οφείλεται εν πολλοίς στο ότι οι «μεγάλοι» δεν ενδιαφέρονται για το ίδιο το προϊόν, αλλά για το μαγαζάκι τους και όλα τα υπόλοιπα κέρδη που μπορούν να αποκομίσουν από αυτό. Η σύγκρουση σε κορυφαίο επίπεδο με τον παράλληλο έλεγχο των ΜΜΕ από ιδιοκτήτες ομάδων και την πολιτική ατζέντα έχουν δημιουργήσει μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση.

Η ΜΑΦΙΟΖΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ

Σε αυτό το περιβάλλον οι οπαδοί πασχίζουν να βρουν την ταυτότητα και τη θέση τους στη νέα εποχή των ομάδων και των ισορροπιών στο ίδιο το παιχνίδι, την ώρα που τα κρούσματα βίας εντείνονται. Η βία πάντα υπήρχε, όμως τα τελευταία χρόνια παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Οι συμπλοκές οπαδών αποκτούν χαρακτήρα ξεκαθαρίσματος λογαριασμών με κανόνες νύχτας, οι διαιτητές δέχονται δολοφονικές επιθέσεις, ενώ το κράτος και οι αρμόδιοι φορείς είναι ξεκάθαρο πως αδυνατούν να ελέγξουν την κατάσταση. Κάποιες φορές δείχνουν ότι ίσως δεν θέλουν κιόλας, ότι αδιαφορούν. Οι «ηθικοί κανόνες» που υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια αγνοούνται επιδεικτικά, τα όπλα έχουν μπει για τα καλά στο παιχνίδι, ενώ ο έλεγχος περιοχών από ομάδες οργανωμένων οπαδών έχει επεκταθεί και σε άλλες δραστηριότητες που θυμίζουν μαφίες.

Υπάρχει τρόπος να αλλάξει η κατάσταση; Οχι, αν δεν αλλάξει το ίδιο το ποδόσφαιρο και ο τρόπος που αντιμετωπίζεται από όλους τους εμπλεκόμενους, κάτι που δεν φαίνεται και πολύ πιθανό. Οσο εκείνοι που ελέγχουν πλέον το παιχνίδι συνεχίζουν να ασελγούν εις βάρος του θα βρίσκουν πάντα φανατικούς για να γίνουν πιόνια τους ή για να πάρουν μέρος σε μια μάχη που δεν είναι δική τους. Και η μυσταγωγία που τους έκανε από παιδιά να δεθούν με το παιχνίδι θα χάνεται όλο και περισσότερο. 

* Περιοδικό Hot Doc #196, Ανιχνεύοντας τη νέα δεκαετία, 12/1/2020

To koutipandoras.gr θεωρεί δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, τονίζουμε ρητά ότι δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν τον εκάστοτε χρήστη και μόνο αυτόν. Παρακαλούμε πολύ να είστε ευπρεπείς στις εκφράσεις σας. Τα σχόλια με ύβρεις θα διαγράφονται, ενώ οι χρήστες που προκαλούν ή υβρίζουν θα αποκλείονται.