Αμερικανική Ανεξαρτησία, 4 Ιουλίου 1786: Επανάσταση εναντίον Βρετανών και «νομιμοφρόνων»

Η Αμερικανική Επανάσταση υπήρξε γεγονός κεφαλαιώδους σημασίας για τον κόσμο της νεωτερικότητας. Στο σημείωμα αυτό θα επιχειρήσουμε να συνοψίσουμε την πορεία της Επανάστασης, η οποία διήρκησε από το 1776 ως το 1783, και τελικό αποτέλεσμα της οποίας ήταν η δημιουργία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ).

Η περιοχή της Βόρειας Αμερικής κατοικούνταν επί μακρό χρονικό διάστημα από ιθαγενείς φυλές, που αργότερα ονομάστηκαν Ινδιάνοι. Μετά την ανακάλυψη της ηπείρου από τον Χριστόφορο Κολόμβο ξεκίνησε ένα ρεύμα μαζικής μετανάστευσης προς τον χώρο αυτό. Πρωταγωνιστές της μεταναστευτικής αυτής ροής ήταν, στα πρώτα κυρίως στάδια, Βρετανοί και άλλοι Ευρωπαίοι. Σταδιακά το ανατολικό τμήμα της περιφέρειας αυτής ενσωματώθηκε στη Βρετανική Αυτοκρατορία και όλο και μεγαλύτερος αριθμός αποίκων συνέρρεε στη χώρα, προσδοκώντας μια καλύτερη ζωή από αυτή της πατρίδας.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1760 λίγοι Αμερικανοί επιθυμούσαν διάρρηξη των σχέσεων με τη Βρετανία. Παρά τη διακηρυγμένη πρόθεσή τους οι καθημερινές δραστηριότητές τους και τα εμπορικά τους συμφέροντα οδηγούσαν προς τη σύγκρουση.

Η αποικιακή κυβέρνηση απέρριπτε τα αιτήματά τους για περισσότερη γη, ήταν διεφθαρμένη, ακολουθούσε μια προβληματική και ετεροβαρή νομοθεσία. Η κυκλοφορία των προϊόντων είχε καταστεί πολύ δύσκολη και με τον τρόπο αυτό ευνοούνταν το λαθρεμπόριο κάθε μορφής.

Η καταστολή του λεγόμενου ελεύθερου εμπορίου, προς όφελος των βρετανικών συμφερόντων, στάθηκε παράγοντας αποφασιστικής σημασίας για την αύξηση της δυσαρέσκειας απέναντι στην αποικιακή διοίκηση. Βασικό πολιτικό αίτημα των Αμερικανών ήταν την εποχή εκείνη η σύνδεση της φορολογίας με την αντιπροσώπευση. Η φράση: όχι φορολογία χωρίς αντιπροσώπευση (Νο taxation without representation) έγινε κεντρικό σύνθημα διεκδίκησης απέναντι στην κεντρική εξουσία του Λονδίνου.

Μασαχουσέτη, Νέα Υόρκη, Βόρεια Καρολίνα: Οι πρώτες εξεγέρσεις

Έτσι, τη δεκαετία μετά τη λήξη των πολέμων με τους Γάλλους και τους Ινδιάνους (1754-1763), η μέχρι τότε διαδεδομένη διαμάχη για φορολογικά και οικονομικά ζητήματα έδωσε τη θέση της στην ανοικτή εξέγερση. Σταδιακά ομάδες αποίκων άρχισαν να δημιουργούν προβλήματα στις βρετανικές αρχές με διάφορους τρόπους. Προχωρούσαν σε επιθέσεις σε φοροεισπράκτορες, προξενούσαν προβλήματα στη λειτουργία δικαστηρίων, έριχναν φορτία με τσάι στη θάλασσα κ.ά. Σύντομα η υπάρχουσα διοικητική δομή έπαψε να λειτουργεί και η σύγκρουση άλλαξε επίπεδο.

Επίκεντρο της όλης επαναστατικής δραστηριότητας ήταν η περιοχή της Μασαχουσέτης, ακόμη όμως και σε περιοχές όπως η Νέα Υόρκη και η Βόρεια Καρολίνα οι Βρετανοί δεν μπορούσαν πια να παρέμβουν αποτελεσματικά προς υπεράσπιση των συμφερόντων τους. Σημαντικό ρόλο στη συνειδητοποίηση πολλών Αμερικανών ότι ο αγώνας κατά των Βρετανών είχε περιθώρια επιτυχίας διαδραμάτισε και η καταστροφή που είχε γνωρίσει ο Βρετανός στρατηγός Μπράντοκ το 1755 από τους Γάλλους και τους Ινδιάνους, καθώς η συντριπτική αυτή ήττα έθετε το αήττητο του βρετανικού στρατού σε αμφισβήτηση.

Δυο μείζονες ενέργειες των Βρετανών οδήγησαν τα πράγματα στην οριστική ρήξη. Η πρώτη αφορούσε τον περιορισμό της επέκτασης προς την αχανή και ανεκμετάλλευτη Δύση, γεγονός που ήταν επιβεβλημένο για τους Βρετανούς λόγω του υψηλού κόστους που εμπεριείχαν οι αναπόφευκτες εκστρατείες εναντίον των Ινδιάνων και των Γάλλων συμμάχων τους. Η απόφαση αυτή φυσικά άφηνε απολύτως δυσαρεστημένους τους αποίκους εκείνους που έβλεπαν στη Δύση τη λύση των προβλημάτων τους και είχαν στρατηγικό στόχο τη χρησικτησία των εκτάσεων που θα καταλάμβαναν.

Η δεύτερη ενέργεια σχετιζόταν με το σύνολο των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων που χαρακτηρίστηκαν «ανεπιθύμητοι/μη ανεκτοί» και οι οποίοι απέβλεπαν στον πλήρη έλεγχο της εμπορικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας στις παράκτιες πόλεις, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση τη Βοστώνη. Με τον τρόπο αυτό όλο και περισσότερα κοινωνικά στρώματα της αμερικανικής κοινωνίας ένοιωθαν αποξενωμένα από τη βρετανική πολιτική διοίκηση. Στο τέλος του 1774 η πολιτική νομιμοποίηση των Βρετανών αμφισβητήθηκε έντονα και η κατάσταση στις σχέσεις τους με τους αποίκους επιδεινώθηκε.

Εξέγερση κατά των Άγγλων με χαρακτηριστικά εμφυλίου πολέμου: «Πίσσα και πούπουλα»

Η εξέγερση στρεφόταν νομοτελειακά όχι μόνο κατά των Βρετανών αλλά και κατά των Αμερικανών που παρέμεναν «νομιμόφρονες» (Loyalists). Οι τεράστιες εθνοτικές, θρησκευτικές, πολιτισμικές διαιρέσεις στο εσωτερικό της αμερικανικής κοινωνίας έκαναν απολύτως αναμενόμενη την εξέλιξη αυτή, καθώς πολλοί κάτοικοι της χώρας δεν θεωρούσαν ότι ο αγώνας για ανεξαρτησία συνιστούσε κάτι που τους αφορούσε άμεσα. Ο εμφύλιος χαρακτήρας της σύγκρουσης ήταν λοιπόν δεδομένος εξαρχής.

Καθώς η κατάσταση όδευε προς την ολοκληρωτική ρήξη με τους Βρετανούς, ήταν δεδομένο ότι ο πρωταρχικός εχθρός ήταν αυτά ακριβώς τα κοινωνικά στρώματα που παρέμεναν στο πλευρό της διοίκησης. Σώματα επαναστατών τρομοκρατούσαν, δολοφονούσαν και εξεδίωκαν τους νομιμόφρονες, και κατέστρεφαν τις καλλιέργειές τους. Ασκούσαν ταυτόχρονα και κάθε είδους πιέσεις σε αυτούς και στις οικογένειές τους.

Η διαβόητη πρακτική να διαπομπεύονται οι προδότες αυτοί με «πίσσα και πούπουλα» γνώρισε μεγάλη εξάπλωση τα χρόνια εκείνα. Μέχρι το τέλος του πολέμου δεκάδες χιλιάδες άτομα της κατηγορίας αυτής είχαν διαφύγει στον γειτονικό Καναδά για να αποφύγουν τα χειρότερα. Επρόκειτο αναμφίβολα για μεγάλη επιτυχία των επαναστατών, που στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν διακρίνονταν από ομοιογένεια ως προς τη γενικότερη ιδεολογική στόχευση τους, και δεν υπόκειντο σε κάποιας μορφής ξεκάθαρη οργανωτική ή/και πολιτική δομή. 

Από την άλλη πλευρά ο βρετανικός στρατός ήταν πιθανότατα ο καλύτερα εκπαιδευμένος στρατός του 18ου αιώνα. Παρά το μικρό του μέγεθος (διέθετε μόλις 48.000 άνδρες το 1775, αριθμός που αντιστοιχούσε στο ένα δέκατο του αντίστοιχου γαλλικού), είχε το τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα της ευελιξίας και της γρήγορης μεταφοράς στα θέατρα των επιχειρήσεων. Η ευελιξία αυτή ήταν φυσικά απότοκος της κυριαρχίας του βρετανικού ναυτικού στις θάλασσες. Σε περίπτωση που κρινόταν απαραίτητο, οι βρετανικές τακτικές δυνάμεις μπορούσαν να βασιστούν στην «εκμίσθωση» άλλων στρατών (κυρίως γερμανικών) και ντόπιων ενόπλων. Συνιστούσαν λοιπόν μια δύναμη πολυεθνική, παγκόσμιας εμβέλειας, αλλά με τακτικές που είχαν εξελιχθεί κυρίως σε ευρωπαϊκό έδαφος. Δεν ήταν προετοιμασμένοι για τον πόλεμο που θα συναντούσαν στο έδαφος της Βορείου Αμερικής.

Στις 19 Απριλίου 1775 Βρετανοί στρατιώτες και αμερικανική πολιτοφυλακή συγκρούστηκαν στο Λέξινγκτον και Κόνκορντ (Lexington and Concord). Οι βρετανικές απώλειες ήταν σημαντικές. Εξήντα πέντε νεκροί και διακόσιοι επτά τραυματίες και αγνοούμενοι συνιστούσαν ένα μεγάλο πλήγμα όχι μόνο σε στρατιωτικό επίπεδο αλλά και σε αυτό του ηθικού. Οι Βρετανοί έμειναν έκπληκτοι από τον τρόπο με τον οποίο μάχονταν οι πολιτοφύλακες. Ένας τραυματίας στρατιώτης έγραψε χαρακτηριστικά: «δεν μας πολέμησαν σαν τακτικός στρατός, αλλά σαν άγριοι πίσω από δέντρα και τοίχους».

Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, στη μάχη του Μπάνκερ Χιλ (Bunker Hill), οι Βρετανοί κατήγαγαν μια πύρρεια νίκη. Οι μάχες αυτές συνιστούσαν την απαρχή μιας ένοπλης σύγκρουσης που κράτησε μια οκταετία και ενέπλεξε τις δεκατρείς υφιστάμενες την περίοδο εκείνη Πολιτείες σε μια ολοκληρωτική αναμέτρηση με τη Βρετανία και τους νομιμόφρονες υποστηρικτές της.

Σύμμαχος των εξεγερμένων στάθηκε η Γαλλία, που διέθετε σημαντικά ερείσματα στον χώρο της Βόρειας Αμερικής και ήθελε να εκμεταλλευτεί προς όφελός της την όλη κατάσταση. Την ίδια κατεύθυνση ακολούθησε και η Ισπανία, η οποία συνέδραμε κυρίως οικονομικά τους εξεγερμένους. Άλλη μια ευρωπαϊκή δύναμη που συμμετείχε εμμέσως στον πόλεμο ήταν η Ολλανδία, η οποία, αν και ουδέτερη, επέτρεπε σε Ολλανδούς εμπόρους να ανεφοδιάζουν με οπλισμό και πυρομαχικά τους αποίκους.

Σε κάθε περίπτωση, και προκειμένου να αποκτήσουν οι εξεγερμένοι τη δυνατότητα να επιβάλουν ισχυρά πλήγματα στον αντίπαλο, επιλέχθηκε ο Τζορτζ Ουάσινγκτον (George Washington) προκειμένου να συγκροτήσει μια πειθαρχημένη και αξιόμαχη δύναμη. Ο Ουάσινγκτον είχε διατελέσει αξιωματικός στην πολιτοφυλακή της Βιρτζίνια κατά τη διάρκεια του πολέμου εναντίον των Γάλλων και των Ινδιάνων και θαύμαζε τον βρετανικό στρατό.

Παρά την προϋπηρεσία του ως πολιτοφύλακας επιθυμούσε ένα διαφορετικό είδος πολέμου από αυτό που κυριαρχούσε μέχρι τότε. Στόχος του ήταν η δημιουργία ενός τακτικού πειθαρχημένου στρατού που να μπορεί να αντιπαρατεθεί με τους Βρετανούς σε συμβατικό πόλεμο. Όπως έχει γραφεί: «επιθυμούσε ένα τυπικό τακτικό στράτευμα του δεκάτου ογδόου αιώνα που θα μπορούσε να υπερασπίσει την πρωτεύουσα, να συναντήσει τον εχθρό σε ανοικτό πεδίο, και να ανακαταλάβει τη Νέα Υόρκη μέσω πολιορκίας και επίθεσης».

Οι πρώτες του εντυπώσεις από τους στρατιώτες που είχε στη διάθεση του ήταν απογοητευτικές, καθώς τα πρωτόλεια αυτά ένοπλα σώματα συνιστούσαν ουσιαστικά μια συμπαράταξη πολιτοφυλακών, άσχημα εξοπλισμένων και εφοδιασμένων, που σε κάποιον βαθμό δεν διέθεταν ούτε τη στοιχειώδη υπόδηση. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου ο Ουάσινγκτον δεν μπορούσε να αποδεχθεί τον ρόλο των μικρών ευέλικτων μονάδων που δρούσαν με αντάρτικες τακτικές και δεν ήθελε να συνειδητοποιήσει την πολιτική και στρατιωτική δυναμική των τοπικών πολιτοφυλακών. Σε αντίθεση με τις ιδέες του αρχιστρατήγου των Αμερικανών, ο στρατηγός Τσαρλς Λι προέκρινε ακριβώς το είδος του πολέμου ατάκτων που, κατά τη γνώμη του, ταίριαζε καλύτερα στις ιδιαίτερες συνθήκες της αναμέτρησης.

Η λειτουργία των Επιτροπών Ασφαλείας στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας

Στα πρώτα πάντως χρόνια του πολέμου δεν υπήρχε, ειδικά στις Νότιες Πολιτείες, κάποιος τακτικός στρατός που να μάχεται τους Βρετανούς. Η πρώτη σημαντική μάχη στον Νότο ήταν αυτή της Γέφυρας του Μουρ Κρικ (Μοore Creek Bridge), στις 27 Φεβρουαρίου 1776, κατά την οποία ένα σώμα ένοπλων αγροτών απέκρουσε την απόπειρα 1.500 Σκωτσέζων νομιμοφρόνων να προσεγγίσουν τον βρετανικό στρατό.

Εκτός από τα γεγονότα στο καθαυτό στρατιωτικό πεδίο, υπήρξε και μια αξιοσημείωτη εξέλιξη στο ζήτημα της εμφύλιας διαμάχης. Επιτροπές Ασφαλείας άρχισαν να δρουν σε όλες τις περιοχές που είχαν επαναστατήσει. Κύριο έργο τους ήταν ο εντοπισμός, ο εκφοβισμός και η εξουδετέρωση όλων όσοι θεωρούνται ύποπτοι για συνεργασία με τους Βρετανούς. Η δράση των Επιτροπών αυτών ήταν μάλιστα τόσο επιτυχημένη που οι Βρετανοί συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούσαν να δημιουργήσουν συγκροτημένα ένοπλα σώματα υποστηρικτών τους.

Βρετανία: Υποτιμώντας τους «συμμορίτες»

Τα αυτοκρατορικά στρατεύματα δεν αντιμετώπιζαν πάντως με σεβασμό τους εξεγερμένους. Στις περισσότερες περιπτώσεις τούς θεωρούσαν «συμμορίτες» που μάχονταν με δόλια μέσα για την επίτευξη ενός σκοπού που στερούνταν ηθικής υπεροχής. Οι Βρετανοί δεν ήταν πεπεισμένοι ότι η αναταραχή αυτή είχε δομικά χαρακτηριστικά. Στις αρχές του πολέμου νόμιζαν ότι και η εμφάνιση απλώς του βρετανικού στρατού και στόλου θα επανέφερε τους επαναστάτες στην πρότερη κατάσταση. Οι προσδοκίες αυτές επρόκειτο να διαψευσθούν πολύ σύντομα.

Τον Μάρτιο του 1776 οι επαναστάτες κατήγαγαν μια σημαντική νίκη εναντίον των Βρετανών στη Βοστώνη, και τους εξεδίωξαν από το (εξέχουσας σημασίας) λιμάνι της. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς οι Βρετανοί κατόρθωσαν από τη μεριά τους να καταλάβουν τη Νέα Υόρκη. Ταυτόχρονα εγκαινίασαν και μια τακτική ναυτικού αποκλεισμού των άλλων αμερικανικών λιμανιών, χωρίς όμως να καταφέρουν να καταβάλουν τους εξεγερμένους.

Τον Ιούλιο του 1776, στη συνέλευση της Φιλαδέλφειας, το λεγόμενο Ηπειρωτικό Κογκρέσο (Continental Congress) και οι Ιδρυτές Πατέρες («Founding Fathers») διακήρυξαν την ανεξαρτησία του αμερικανικού έθνους από τη Βρετανία. Η πολιτική φιλοσοφία του νέου κράτους ήταν έντονα επηρεασμένη από τα φιλελεύθερα ρεύματα της περιόδου του Διαφωτισμού. Η βασική θέση που υποστήριζε η πρωτοβουλία αυτή ήταν η πίστη στην εκ γενετής ισότητα των ανθρώπων απέναντι στον νόμο και η απάρνηση των αριστοκρατικών και μοναρχικών προνομίων.

Ο σχηματισμός ενός τακτικού στρατού, που ήταν το μεγάλο ζητούμενο από πλευράς των Αμερικανών επαναστατών, άρχισε να επιταχύνεται τα χρόνια αυτά. Η συγκρότηση μιας τέτοιας δύναμης, που έλαβε το όνομα Hπειρωτικός Στρατός/Ηπειρωτική Γραμμή (Continental Line), έδινε την ευκαιρία στον Ουάσινγκτον να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά τους Βρετανούς. Παράλληλα με τις τακτικές δυνάμεις, συνέχισαν να δρουν ομάδες ανταρτών, που αποθάρρυναν τα κατά τόπους βρετανικά τμήματα (ειδικά στις πολιτείες της Καρολίνα και της Τζόρτζια).

Το 1777 έγινε η μεγάλη μάχη της Σαρατόγκα, που κατέληξε σε βαριά βρετανική ήττα και σηματοδότησε την αδυναμία τους να επιβληθούν στον Βορρά. Σταδιακά το επίκεντρο της αναμέτρησης μετακινήθηκε στον Νότο, όπου μια δύναμη Βρετανών υπό τον λόρδο Tσαρλς Κορνγουόλις (Charles Cornwallis) κατάφερε το 1780 να εξουδετερώσει μια αμερικανική στρατιά, χωρίς όμως να εμπεδώσει την πολιτική και στρατιωτική της κυριαρχία στο σύνολο της περιοχής.

Στις αρχές του 1781 ξεκίνησε η τελική φάση του πολέμου, όταν ο Κορνγουόλις αποφάσισε να εισβάλει για δεύτερη φορά στη Βόρεια Καρολίνα. Δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση, καθώς ο Βρετανός στρατηγός είχε να αντιμετωπίσει, εκτός από τους άτακτους πολιτοφύλακες, και τα εντελώς αρνητικά δεδομένα στο πεδίο της τροφοδοσίας του στρατού του. Οι συνθήκες ήταν τέτοιες που ουσιαστικά έπρεπε να τρέφεται από τις τοπικές σοδειές, γεγονός που επιβάρυνε απόλυτα τους αγρότες και οδηγούσε αναπόφευκτα σε άρνηση συνεργασίας ή/και αντιστασιακές ενέργειες εκ μέρους των τελευταίων.

Το κομβικό γεγονός που άρχισε να γέρνει την πλάστιγγα υπέρ της Επανάστασης ήταν η είσοδος της Γαλλίας στον πόλεμο. Είχε προηγηθεί η αποστολή, το 1777, του μαρκησίου Ντε Λαφαγέτ (Marquis de Lafayette). Ο νεαρός ενθουσιώδης Γάλλος αριστοκράτης, που είχε υπηρετήσει προηγουμένως στον γαλλικό στρατό, συναντήθηκε με τον Ουάσινγκτον τον Αύγουστο της χρονιάς αυτής και αποφάσισε να υποστηρίξει με όλες του τις δυνάμεις τον επαναστατικό αγώνα. Του αποδόθηκε ο τίτλος του στρατηγού, αν και αρχικά δεν διοίκησε στρατεύματα. Ο Λαφαγέτ επέστρεψε προσωρινά στη Γαλλία και επανήλθε στη Βόρεια Αμερική το 1780, σε μια φάση μείωσης της επαναστατικής ορμής.

Ο ίδιος επρόκειτο να λειτουργήσει ως ένα είδος διαμεσολαβητή ανάμεσα στις υπεύθυνες ηγεσίες των Γάλλων και των Αμερικανών, έχοντας εξασφαλίσει την αποστολή γαλλικού εκστρατευτικού σώματος. Σύντομα ανέλαβε ξανά δράση, αυτήν τη φορά εμπλεκόμενος πιο σοβαρά στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι η επέμβαση των Γάλλων έσωσε ουσιαστικά την επανάσταση. Οι Γάλλοι με την αποβίβαση τμήματος 6.000 ανδρών το 1780 και τον ναυτικό αποκλεισμό που επέβαλαν τοπικά σφυρηλατούσαν, μαζί με τους ντόπιους αντάρτες, τον δρόμο για την εκστρατεία που απέληξε στην καταδίωξη του στρατηγού Κορνγουόλις και στην τελική παράδοση των Βρετανών στη Γιορκτάουν (1781). Ο Κορνγουόλις κατηγορήθηκε μάλιστα για σωρεία λανθασμένων αποφάσεων που κατέληξαν σε απώλειες τριών χιλιάδων αντρών και σε απώλεια στρατηγικών θέσεων.

Η εξέλιξη αυτή σήμανε το ουσιαστικό τέλος του πολέμου, παρά τη συνέχιση των αψιμαχιών. Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι οι υπάρχουσες βρετανικές δυνάμεις εξακολουθούσαν να υπερτερούν των Γάλλων και των Αμερικανών και ότι η Βρετανία είχε τη δυνατότητα να επιστρατεύσει, περαιτέρω άνδρες ή/και να καταφύγει στη συνδρομή των γερμανικών κρατιδίων. Η πίεση όμως της βρετανικής κοινής γνώμης για τερματισμό της σύγκρουσης ήταν πια ανελέητη. Ήταν μια από τις πρώτες φορές που αυτή η εν πολλοίς νεωτερική εφεύρεση μιας υπερατομικής οντότητας που εκφραζόταν μέσω, π.χ., του ημερήσιου Τύπου αποδείχθηκε καθοριστικής σημασίας για τη λήξη ενός πολέμου. Με άλλα λόγια, η συνέχιση της αναμέτρησης εκ μέρους των Βρετανών θα οδηγούσε σε μεγάλη εσωτερική αναταραχή και το κόστος αυτό δεν ήταν διατεθειμένοι να το αποδεχθούν οι κυβερνώντες, ακόμη και με το τίμημα απώλειας της ηγεμονίας τους στο έδαφος των αμερικανικών Πολιτειών. Οι συνολικές απώλειες των αντιτιθέμενων δυνάμεων ήταν 26.000 νεκροί Αμερικανοί και 43.000 νεκροί εκ μέρους των βρετανικών δυνάμεων (συμπεριλαμβανομένων των μισθοφόρων που απασχολούσαν οι τελευταίοι). Αν αναλογιστεί κανείς ότι ο συνολικός πληθυσμός των ΗΠΑ την περίοδο εκείνη υπολογίζεται σε 2.500.000 κατοίκους, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι το ανθρώπινο κόστος ήταν υψηλό, καθώς το ένα τοις εκατό των κατοίκων είχε χάσει τη ζωή του.

Απέμενε κάποιου είδους πολιτική διευθέτηση, η οποία επισημοποιήθηκε με τη συμφωνία των Παρισίων (3 Σεπτεμβρίου 1783). Η συνθήκη προέβλεπε τη συγκρότηση ενός νέου κράτους, των ΗΠΑ, ανεξάρτητου από τη Βρετανική Αυτοκρατορία. Ο Καναδάς παρέμενε υπό βρετανικό έλεγχο και η Ισπανία κατοχύρωνε τη Φλόριντα. Αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν η δημιουργία του αμερικανικού Συντάγματος, βασικού καταστατικού κειμένου της νέας κρατικής οντότητας. Συγκροτήθηκε έτσι ένα ομοσπονδιακό κράτος που θα λειτουργούσε εφεξής ως ομοσπονδιακή προεδρική δημοκρατία, με ένα Ανώτατο Δικαστήριο πανεθνικής εμβέλειας και ένα Κογκρέσο αποτελούμενο από τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Πρώτος πρόεδρος εκλέχθηκε ο στρατηγός Ουάσινγκτον και το Σύνταγμα της χώρας απέκτησε κεντρικό ρόλο στο πολιτικό της σύστημα. Σύμφωνα με τη Χάνα Άρεντ: «Το θαύμα, αν ήταν τέτοιο, που έσωσε την Αμερικανική Επανάσταση, δεν ήταν ότι οι άποικοι είχαν αρκετή δύναμη και σθένος να κερδίσουν τον πόλεμο εναντίον της Αγγλίας, αλλά ότι αυτή η νίκη δεν κατέληξε “σε ένα πλήθος προτεκτοράτων, εγκλημάτων και συμφορών..έως ότου τελικά οι εξεγερμένες επαρχίες να βυθιστούν στη σκλαβιά κάτω από το ζυγό κάποιου τυχερού κατακτητή”, όπως δικαίως είχε φοβηθεί ο Τζον Ντίκινσον».

Η χώρα σταδιακά μεταβλήθηκε σε παγκόσμια υπερδύναμη και η εθνική της εορτή (4η Ιουλίου) παραπέμπει στον αγώνα για τη διεκδίκηση πολιτικής ελευθερίας.

* Ο Bαγγέλης Τζούκας είναι διδάκτορας Κοινωνιολογίας Παντείου, διδάσκων στο ΕΑΠ

** Αναδημοσιεύεται από το τεύχος #68 του Hot Doc History που κυκλοφόρησε στις 7 Ιουλίου 2019. Διατηρούνται οι ιδιότητες των προσώπων όπως είχαν την εποχή της δημοσίευσης

Διαβάστε επίσης:

22 Ιουνίου 1941: Η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

6 Ιουνίου 1944: Η απόβαση στη Νορμανδία

Η πορεία από τη Σέλμα στο Μοντγκόμερι και η συγκλονιστική ομιλία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr