Ακρίβεια, μια καθημερινότητα

Κάθε Σεπτέμβρη τα ίδια, άγχος για τα σχολικά, τα φροντιστήρια, τη θέρμανση κι όποιο άλλο έξοδο περιλαμβάνει ένα νοικοκυριό. Ή περίπου έτσι… Γιατί πλέον η ακρίβεια είναι κάτι που έχουμε αρχίσει να συνηθίζουμε, αφού όλο και πιο συχνά περισσεύει αρκετός μήνας στο τέλος του μισθού…

Το πρωί στο σούπερ μάρκετ έχει πάντα ένα συγκεκριμένο φως, ψυχρό, κι αδιάφορο, σαν να καθαρίζει τον κόσμο από κάθε συναίσθημα. Τα ράφια είναι ευθυγραμμισμένα, οι ετικέτες μιλάνε τη γλώσσα των δεκαδικών και τα POS στο ταμείο κάνουν εκείνο το «μπιπ» που μοιάζει περισσότερο με ειρωνεία παρά με τεχνολογία. Μπροστά σου ένα καρότσι που δεν είναι γεμάτο, μα έχει επιμελώς τοποθετημένα ψωμί, γάλα, λίγα φρούτα, κάτι προσφορές. Από πίσω, μια φωνή που λέει «συγγνώμη, μπορώ να περάσω μόνο ένα νερό;». Και περνάει, γιατί όλοι πλέον ζητάνε την άδεια να αγοράσουν λίγο οξυγόνο.

Κάποτε η διαμαρτυρία ήταν πλακάτ και σύνθημα. Τώρα είναι λίστα αγορών. Κάποτε ήταν πορεία στο Σύνταγμα. Τώρα είναι αποχή από τη μάρκα που ακριβαίνει χωρίς αιτία. Η εποχή μας δεν φωνάζει, μας σφίγγει το χέρι, σφίγγει το στόμα, σφίγγει το πορτοφόλι. Κι αν η κοινωνία είναι ένας τεράστιος καθρέφτης, το θάμπωμα πάνω του είναι η δική μας ανάσα από τις απόπειρες να τον σκουπίσουμε με κουπόνια. Κι αναρωτιέσαι γίνεται, άραγε, να είναι πράξη αντίστασης το «δεν αγοράζω»; ή  μήπως απλώς υπογράφεις, με κάθε «αντίο» στο ράφι, μια μικρή παραίτηση;

Το πλαίσιο της ακρίβειας

Η ακρίβεια δεν είναι μόνο οι αριθμοί σε μια ανακοίνωση, αλλά  ο τρόπος που μετακινούμαστε μέσα στη μέρα. Το πρωινό που κόβεις στη μέση, το απόγευμα που ακυρώνεις τον καφέ με φίλους, το βράδυ που λες στο παιδί «σήμερα όχι πίτσα, αύριο ίσως». Η απόσταση ανάμεσα σε μισθό και κόστος ζωής δεν μετριέται σε ευρώ, μα μετριέται σε μικρές ήττες, «δεν πειράζει» και «άστο για αργότερα».

Οι τιμές των βασικών αγαθών σκαρφαλώνουν σαν τις σκιές στις πολυκατοικίες λίγο πριν νυχτώσει. Μερικοί λένε «έτσι είναι η αγορά», άλλοι απαντούν «έτσι είναι το καρτέλ», ενώ στο μεταξύ, οι οικογένειες μαθαίνουν να ζουν με μεζούρα στο πώς με ένα λίτρο γάλα θα βγουν για τρεις μέρες, πώς περνάει η εβδομάδα με μία κατσαρόλα όσπρια και μια σάλτσα που «μεγαλώνει» με νερό.

Η ακρίβεια είναι το μεγάλο οριζόντιο γεγονός που δεν φαίνεται στις φωτογραφίες, αφού δεν έχει εντυπωσιακά πλάνα, ούτε ηρωικά πρόσωπα. Έχει σιωπές. Έχει ανθρώπους που ανταλλάσσουν συμβουλές στο messenger για το ποιο μαγαζί έχει καλύτερη τιμή στο λάδι, ποια μέρα αξίζει η λαϊκή, ποια κάρτα δίνει πόντους. Έχει τον γείτονα που πλέον συναντάς μόνο στο ασανσέρ πηγαίνοντας για δουλειά και σπάνια στη λαϊκή. Η κανονικότητα έγινε αριθμητική. Και η αριθμητική, πολιτική.

Το μποϊκοτάζ ως «όπλο του φτωχού»

Η ακρίβεια δεν είναι μόνο το κόστος της αγοράς, είναι και ένα κράτος που αποφασίζει πόσο θα φορολογήσει την ανάγκη. Ένα από τα πιο κραυγαλέα παραδείγματα είναι ο ΦΠΑ σε προϊόντα όπως οι σερβιέτες ή τα ταμπόν. Εδώ η βιολογία γίνεται εμπόρευμα με επιπλέον τιμή. Στην Ελλάδα, για χρόνια, τα προϊόντα γυναικείας υγιεινής φορολογούνταν σαν είδη πολυτελείας, ούτε καν με χαμηλότερο ΦΠΑ, και μόνο πρόσφατα έγιναν κάποιες μικρές μειώσεις, αλλά όχι αρκετές. Την ίδια ώρα, σε χώρες όπως η Σκωτία, η Ιρλανδία, ακόμη και η Γαλλία, υπήρξε δημόσια συζήτηση και αποφάσεις να μειωθεί ο ΦΠΑ ή να διατεθούν δωρεάν σε σχολεία και χώρους εργασίας. Το μήνυμα είναι απλό: η ανάγκη δεν είναι πολυτέλεια.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, τα μποϊκοτάζ εμφανίζονται όχι σαν μοντέρνα μόδα, αλλά σαν παλιό εργαλείο από ξύλο που κάποιος το βρήκε στο πατάρι, το ξεσκόνισε και το ξαναχρησιμοποιεί. Είναι η απόφαση να μην αγοράσεις από την εταιρεία που «παίζει» με τις τιμές, να προτιμήσεις το μικρό μπακάλικο της γειτονιάς αντί για το φωτισμένο θηρίο των τετραγωνικών, ν’ αλλάξεις συνήθειες, μάρκες, «ιερά και όσια».

Το μποϊκοτάζ δεν είναι πανηγύρι. Είναι αμηχανία. Περνάς μπροστά από το αγαπημένο μπισκότο του παιδιού και στρίβεις αλλού. Στη δουλειά, όταν ανοίγει κουβέντα για «ποιο απορρυπαντικό καθαρίζει καλύτερα», εσύ σκέφτεσαι «ποιο απορρυπαντικό καθαρίζει τη συνείδηση». Στα social, τα hashtags φουσκώνουν για λίγες μέρες και μετά κάθονται, όπως κάθε κύμα. Αλλά κάθε κύμα αφήνει ένα ίχνος. Κάθε μικρό «όχι» μεγαλώνει την αίσθηση ότι δεν είσαι μόνος.

Το παράδοξο είναι όμορφο και ταυτόχρονα σκληρό, καθώς σε μια κοινωνία που έχει μάθει να αυτοπροσδιορίζεται μέσα από την κατανάλωση, το «δεν καταναλώνω» γίνεται ταυτότητα. Το πορτοφόλι, που κάποτε ήταν απλώς ένα αντικείμενο, μετατρέπεται σε κάλπη. Και η ψήφος μας έχει γεύση μακαρόνι no6 . Η ακρίβεια δεν κλέβει μόνο πράγματα, κλέβει ρόλους. Κλέβει από τον γονιό το δικαίωμα να πει «ναι» χωρίς δεύτερη σκέψη. Κλέβει από τον νέο την ελευθερία της αυθόρμητης βραδιάς. Κλέβει από τον ηλικιωμένο την ανάσα του «κερνάω». Όταν ό,τι κάνεις περνάει από τον έλεγχο ασφαλείας του «αντέχω;», η αξιοπρέπεια περνάει με τα χέρια ψηλά.

Η επαρχία ως μικρή ανάσα

Όμως δεν είναι όλοι οι δρόμοι ίδιοι. Στην επαρχία, η ακρίβεια έχει άλλα πρόσωπα. Από τη μια, οι μισθοί είναι χαμηλότεροι, από την άλλη, το κόστος καθημερινότητας μπορεί να είναι λιγότερο ασφυκτικό. Ένα ενοίκιο σε πόλη της περιφέρειας μπορεί να είναι το μισό απ’ ό,τι στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη. Τα προϊόντα στη λαϊκή αγορά πολλές φορές έρχονται κατευθείαν από τον παραγωγό, χωρίς μεσάζοντες. Και η ζωή «με το χωράφι» ή το «κοτέτσι» γίνεται ασπίδα απέναντι στο ράφι του σούπερ μάρκετ.

Αυτό δεν σημαίνει ειδυλλιακή ζωή, αφήνει όμως χώρο για να επιβιώσεις με αξιοπρέπεια, να στηριχθείς σε δίκτυα συγγενών και γειτόνων, να θυμηθείς ξανά πρακτικές που οι πόλεις ξέχασαν. Η διαμαρτυρία στην επαρχία δεν έχει πάντα hashtag. Έχει όμως διάρκεια. Είναι το «δεν θα μας βρείτε πεινασμένους», είναι η μικρή αυτάρκεια που γίνεται μορφή αντίστασης στην ακρίβεια των αστικών κέντρων. Και ίσως εκεί να κρύβεται το μήνυμα πως η αλληλεγγύη και η επιβίωση ξεκινούν από το τοπικό, από το μικρό, από το κοινό.

Ό,τι δεν αγοράζουμε, δεν μας αγοράζει

Η ακριβή αυτή εποχή μάς μαθαίνει κάτι που το είχαμε ξεχάσει, ότι η λύση είναι το πώς ζούμε μαζί. Κι αν η μεγάλη απεργία της δεκαετίας δεν μοιάζει με παλιά, ας την αξία που της ταιριάζει. Να μην αγοράζουμε ό,τι μας αγοράζει. Να μη χρηματοδοτούμε αυτό που μας φτωχαίνει. Να μη συνηθίσουμε αυτό που μας μικραίνει. Δεν θα μας σώσουν τα hashtags ούτε τα φυλλάδια των προσφορών. Θα μας σώσουν οι σχέσεις, η ευγένεια της κοινής πράξης, το θάρρος της μικρής άρνησης. Στο τέλος, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι αισθητικό. Πώς θέλουμε να ζούμε; Με ποια υλικά φτιάχνουμε καθημερινότητα; Θέλουμε ράφια που γυαλίζουν ή τραπέζια που χωράνε; Θέλουμε προσφορές με κόκκινα αυτοκόλλητα ή προσβάσιμες τιμές χωρίς τρικ; Θέλουμε «έξυπνες λύσεις» ή δίκαιες;

Διαβάστε επίσης:

Αττική: Σοκαριστικά στοιχεία από τα τροχαία στην Αθήνα – 14 νεκροί και 474 τραυματίες τον Αύγουστο

Ηράκλειο: Νεκρός 25χρονος μετά από τροχαίο στον ΒΟΑΚ

Τραγωδία στην Αγία Παρασκευή: Νεκρός αναβάτης μηχανής μετά από τροχαίο

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην κατηγορία «Απόψεις» εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του koutipandoras.gr