6 Ιουνίου 1944: Η απόβαση στη Νορμανδία

Σαν σήμερα, στις 6 Ιουνίου 1944, πραγματοποιήθηκε η απόβαση στη Νορμανδία ή αλλιώς D-Day, σε μια κρίσιμη στιγμή στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι Συμμαχικές δυνάμεις εξαπέλυσαν μια μαζική αμφίβια επίθεση στη γερμανοκρατούμενη Γαλλία.

Ο στρατηγός Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ήταν ο ανώτατος διοικητής της επιχείρησης, η οποία περιελάμβανε τις συντονισμένες προσπάθειες 12 εθνών και τεράστιου όγκου πολεμικών δυνάμεων.
Η εισβολή στη Νορμανδία θεωρείται ως ένα καθοριστικό βήμα προς την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας και έχει μείνει στην ιστορία για την κλίμακα, την πολυπλοκότητα και την τακτική της σημασία στην στρατιωτική ιστορία.

Το διάστημα πριν την επίθεση

Η εισβολή των Συμμάχων στη γερμανοκρατούμενη Γαλλία είχε ως αρχιστράτηγο των Συμμαχικών Δυνάμεων στη Δυτική Ευρώπη τον Ντουάιτ Ντ. Αϊζενχάουερ. Ο Στρατηγός, έχοντας φτάσει στην Αγγλία τον Ιανουάριο του 1944, ξεκίνησε τον σχεδιασμό της εισβολής στη Μάγχη. Εκτός του Αϊζενχάουερ, σημαντικός υπήρξε και ο διορισμός του Βρετανού στρατηγού, Μπέρναρντ Λο Μοντγκόμερι.

Ο καθορισμός του μεγέθους, του εύρους και της τοποθεσίας της επίθεσης απαιτούσε προσεκτική εξέταση. Η Νορμανδία επιλέχθηκε λόγω της εγγύτητάς της με τη Μεγάλη Βρετανία, καθώς και της ακτογραμμής της και της παλίρροιας που δημιουργούσε. Επιπλέον, οι γερμανικές άμυνες στη Νορμανδία ήταν πιο αδύναμες από ό,τι αλλού στη βόρεια ακτή της Γαλλίας, αν και ο Στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ είχε ενισχύσει τις οχυρωμένες θέσεις του στις αρχές του 1944.

Το αρχικό σχέδιο για το «Overlord», την κωδική ονομασία της επιχείρησης, όριζε τρεις μεραρχίες του στρατού για την αρχική εισβολή. Ο Αϊζενχάουερ και ο Μοντγκόμερι επέκτειναν το μέγεθος της περιοχής-στόχου και αύξησαν τις μεραρχίες σε πέντε για την παράκτια επίθεση: δύο αμερικανικές μεραρχίες, δύο βρετανικές και μία καναδική.

Εκτός του σχεδιασμού, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η έμμεση καθοδήγηση των Συμμάχων, όπου, με στοχευμένες κινήσεις – στρατοί-φαντάσματα «βρίσκονταν» στην ανατολική Αγγλία και ψεύτικες ραδιοφωνικές μεταδόσεις – ώθησαν τον Αδόλφο Χίτλερ και Γερμανούς στρατιωτικούς ηγέτες να θεωρήσουν πιθανή τοποθεσία επίθεσης την περιοχή Πα ντε Καλαί στα βορειοανατολικά. Αυτό, είχε ως αποτέλεσμα τη μετατόπιση γερμανικών δυνάμεων μακριά από το σημείο επίθεσης.

Με το στοιχείο του αιφνιδιασμού να βρίσκεται σε καλό στάδιο, το σχέδιο της απόβασης έπρεπε να καθοριστεί με σαφήνεια. Ειδικότερα, έπρεπε οι αποβάσεις να ξεκινήσουν την αυγή, έτσι ώστε τα στρατεύματα να έχουν μια ολόκληρη μέρα για να εγκαταστήσουν ένα προγεφύρωμα και να αρχίσουν να κινούνται προς την ενδοχώρα.

Άλλες απαιτήσεις περιελάμβαναν πανσέληνο το προηγούμενο βράδυ, ώστε οι δυνάμεις αλεξιπτωτιστών να μπορούν να αποβιβαστούν πριν από την αυγή πίσω από τις εχθρικές γραμμές για να κόψουν τις γραμμές επικοινωνίας και να ελέγξουν βασικές γέφυρες και οδικούς κόμβους ή να υπάρχει το φαινόμενο της άμπωτη (φυσικό φαινόμενο της περιοδικής υποχώρησης της στάθμης της θάλασσας, κατά το οποίο τα νερά «τραβιούνται» και ο πυθμένας αποκαλύπτεται σε αρκετά σημεία της ακτής) την αυγή, ώστε να μπορούν να απομακρυνθούν τα εμπόδια στην παραλία και να μπορούν οι στρατιώτες να προσγειωθούν με ασφάλεια.

Οι αρχές Ιουνίου πληρούσαν αυτές τις προϋποθέσεις, ωστόσο, υπήρχε ένα τελευταίο εμπόδιο: οι καιρικές συνθήκες. Ο Αϊζενχάουερ επέλεξε την 5η Ιουνίου ως την ημέρα για την επίθεση, καθώς ο συνδυασμός παλίρροιας και σελήνης δεν θα συνέβαινε ξανά για αρκετές εβδομάδες και οι Σύμμαχοι δεν ήθελαν να αναβάλουν την εισβολή.

Η επίθεση της 6ης Ιουνίου

Λίγο πριν την επίθεση, οι καιρικές συνθήκες ήταν δυσμενείς, με τον κίνδυνο ματαίωσης της αποστολής να είναι ορατός. Η προγραμματισμένη επίθεσης της 5ης Ιουνίου ματαιώθηκε και ο Αϊζενχάουερ πήρε το ρίσκο για επίθεση την επομένη, στις 6 Ιουνίου.

Ο καιρός βελτιώθηκε και περισσότερα από 5.000 πλοία, που μετέφεραν περισσότερους από 100.000 στρατιώτες, κατευθύνθηκαν προς τις γαλλικές ακτές. Αλεξιπτωτιστές αποβιβάστηκαν στην ενδοχώρα κατά τη διάρκεια της νύχτας, οι πρώτοι στρατιώτες των Συμμάχων που αποβιβάστηκαν στην κατεχόμενη Γαλλία. Αν και περίμεναν εισβολή, οι Γερμανοί στρατιωτικοί ηγέτες πίστευαν ότι οι αρχικές επιθέσεις ήταν απλώς μια τακτική αντιπερισπασμού.

Με την αυγή της 6ης Ιουνίου, βομβαρδιστικά και μαχητικά αεροσκάφη πετούσαν από πάνω, καθώς οι επίγειες δυνάμεις κινούνταν προς τις ακτές. Πολεμικά πλοία σφυροκόπησαν τις γερμανικές οχυρώσεις με βαρύ πυροβολικό από τη θάλασσα. Κάθε μία από τις πέντε μεραρχίες του στρατού είχε έναν παράκτιο τομέα (που προσδιοριζόταν με κωδικό όνομα) για να επιτεθεί και να ασφαλίσει.

Οι αποβάσεις στέφθηκαν με επιτυχία παρά την έντονη γερμανική αντίσταση, αν και τα στρατεύματα των Ηνωμένων Πολιτειών στην «Ομάχα Μπιτς» αντιμετώπισαν τις μεγαλύτερες δυσκολίες και τις περισσότερες απώλειες. Μέχρι το τέλος της πρώτης ημέρας, περίπου 150.000 στρατιώτες είχαν αποβιβαστεί στη Νορμανδία, με τους Συμμάχους να έχουν ασφαλίσει τα προγεφυρώματά τους και να έχουν προωθηθεί περαιτέρω στην ενδοχώρα οι δυνάμεις τους.

Οι Γερμανοί, λόγω της διαταραχής των συστημάτων μεταφοράς τους από τις αεροπορικές επιθέσεις, δεν μπορούσαν να φέρουν επαρκείς μονάδες για να εξαπολύσουν αποτελεσματικές και διαρκείς αντεπιθέσεις. Η προτιμώμενη στρατηγική του Ρόμελ ευνοούσε τη χρήση όλων των διαθέσιμων γερμανικών δυνάμεων για να εκδιώξουν τους Συμμάχους στη θάλασσα. Ωστόσο, ο Χίτλερ στο Βερολίνο και ο στρατάρχης Γκερντ φον Ρούντστεντ υιοθέτησαν μια πολιτική χρήσης των δυνάμεών τους σε πιο επιλεκτική βάση. Έτσι, η γερμανική άμυνα δεν ήταν καλά συντονισμένη στα υψηλότερα επίπεδα.

Τα βρετανικά και καναδικά στρατεύματα στο αριστερό πλευρό του Μοντγκόμερι δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την πόλη της Καέν, στόχο της απόβασης στη Νορμανδία, μέχρι τα μέσα Ιουλίου. Στο δεξί πλευρό, η Πρώτη Στρατιά των ΗΠΑ του Στρατηγού Όμαρ Ν. Μπράντλεϊ κατάφερε τελικά να καταλάβει το λιμάνι του Χερβούργου στις 27 Ιουνίου, αλλά δεν μπόρεσε να αποχωρήσει γρήγορα από τη χερσόνησο Κοτεντέν.

Η μεγαλύτερη συμμαχική ισχύς πυρός, τόσο στο έδαφος όσο και στον αέρα, έσπασε τελικά το αδιέξοδο. Μέχρι την 1η Αυγούστου, τα στρατεύματα του Μπράντλεϊ βρίσκονταν σε ανοιχτή περιοχή και η Τρίτη Στρατιά των ΗΠΑ του Στρατηγού Τζορτζ Σ. Πάτον κατευθύνθηκε προς τα νότια και ανατολικά. Η γερμανική Έβδομη Στρατιά, σχεδόν αποκομμένη από τον λεγόμενο θύλακα Φαλέζ, υπέστη σημαντικές απώλειες στρατευμάτων και εξοπλισμού μέχρι τα μέσα Αυγούστου. Στις 25 Αυγούστου είχε απελευθερωθεί το Παρίσι.

Η απόβαση στη Νορμανδία (D-Day) μέσα από αριθμούς

Η επιχείρηση της D-Day που είχε ως αποτέλεσμα τη συμμαχική επίθεση κατά των γερμανικών δυνάμεων στις 6 Ιουνίου 1944 αποτελούσε την ένωση των χερσαίων, αεροπορικών και θαλάσσιων συμμαχικών δυνάμεων, με πολλούς να θεωρούν ότι ήταν η μεγαλύτερη αμφίβια εισβολή στην στρατιωτική ιστορία.

Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία OVERLORD, παρέδωσε πέντε ναυτικές μεραρχίες εφόδου στις ακτές της Νορμανδίας στη Γαλλία. Στις παραλίες δόθηκαν οι κωδικές ονομασίες UTAH (Η.Π.Α.), OMAHA (Η.Π.Α.), GOLD (Βρετανία), JUNO (Καναδάς) και SWORD (Βρετανία).

Σύμφωνα με την Προεδρική Βιβλιοθήκη Αϊζενχάουερ, η δύναμη εισβολής περιελάμβανε 7.000 πλοία και αποβατικά σκάφη επανδρωμένα με πάνω από 195.000 ναυτικό προσωπικό από οκτώ συμμαχικές χώρες. Σχεδόν 133.000 στρατιώτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανική Κοινοπολιτεία και τους συμμάχους τους, αποβιβάστηκαν την 6η Ιουνίου.

Μέχρι τις 30 Ιουνίου, πάνω από 850.000 άνδρες, 148.000 οχήματα και 570.000 τόνοι εφοδίων είχαν αποβιβαστεί στις ακτές της Νορμανδίας.

Αναφορικά με τις απώλειες, αυτές ήταν σημαντικές και για τις δύο πλευρές. Μόνο την ημέρα της απόβασης, έχασαν τη ζωή τους έως και 4.400 στρατιώτες από τις συμμαχικές δυνάμεις. Περίπου 9.000 τραυματίστηκαν ή αγνοούνταν. Ως προς τον αριθμό των γερμανικών απωλειών της ημέρας εκείνης, εκτιμάται ότι κυμάνθηκε μεταξύ 4.000 και 9.000 ανδρών.

Η σημασία της εισβολής

Με την απόβαση στη Νορμανδία η πλάστιγγα γύρισε οριστικά σε βάρος των δυνάμεων του Άξονα, καθώς τα ναζιστικά στρατεύματα είχαν δυνατότητα να αποκρούσουν τους Συμμάχους αλλά όχι ταυτόχρονα. Γι’ αυτό μετά την D-Day ο Κόκκινος Στρατός άνοιξε ένα τεράστιο μέτωπο στα ανατολικά με ευρείας κλίμακας αντεπίθεση στις 22 Ιουνίου 1944 («επιχείρηση Μπαγκρατιόν») αναγκάζοντας τους Γερμανούς να αναδιατάξουν τις δυνάμεις τους ώστε να αποκρούσουν τους Σοβιετικούς και να στεφθεί με επιτυχία η «επιχείρηση Overlord» καθώς δεν θα ενισχύονταν οι αμυνόμενοι στη Νορμανδία με στρατεύματα από την Ανατολή.

Πηγές: eisenhowerlibrary.gov, gilderlehrman.org, ebsco.com, bbc.com

Διαβάστε επίσης: 

Η Άλωση της Πόλης και η Δύση: Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας εγκατάλειψης

Γενοκτονία Ποντίων: Τα «τάγματα εργασίας» και το σχέδιο εξόντωσης των Νεότουρκων

Η πορεία από τη Σέλμα στο Μοντγκόμερι και η συγκλονιστική ομιλία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr