4 Σεπτεμβρίου 1998: Η ίδρυση της Google

Σαν σήμερα, στις 4 Σεπτεμβρίου 1998, δύο διδακτορικοί φοιτητές του Stanford, ο Λάρι Πέιτζ και ο Σεργκέι Μπριν, υπέβαλαν τα καταστατικά έγγραφα ίδρυσης της Google Inc. Βέβαια, το project είχε ξεκινήσει ήδη από το 1996, με την ονομασία BackRub, μια μηχανή αναζήτησης που αξιοποιούσε τις σχέσεις μεταξύ ιστοσελίδων για να αποτιμήσει τη σημασία τους.

Όμως, η ίδρυση της Google σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής: το διαδίκτυο απέκτησε το εργαλείο που θα άλλαζε για πάντα τον τρόπο πρόσβασης στη γνώση.

Η «γέννηση» της Google

Η Google «γεννήθηκε» μέσα σε ένα γκαράζ στο Menlo Park της Καλιφόρνια, χώρο που τους παραχώρησε η φίλη τους Σούζαν Βόιτσικι, η οποία αργότερα θα γινόταν CEO του YouTube.
Με την πρώτη χρηματοδότηση ύψους 100.000 δολαρίων από τον Άντι Μπεχτόλσχαϊμ, συνιδρυτή της Sun Microsystems, η ιδέα πέρασε από τα πανεπιστημιακά εργαστήρια στον πραγματικό κόσμο. Μέχρι το τέλος της χρονιάς, η Google είχε ήδη ευρετήριο 60 εκατομμυρίων ιστοσελίδων και λειτουργούσε σε δοκιμαστική μορφή, αποσπώντας διθυραμβικά σχόλια για την ταχύτητα και την αξιοπιστία της.

Η βασική καινοτομία ήταν ο αλγόριθμος PageRank. Σε αντίθεση με τις μηχανές αναζήτησης της εποχής, που απλώς εντόπιζαν λέξεις-κλειδιά, η Google ταξινομούσε τα αποτελέσματα με βάση το πόσες άλλες ιστοσελίδες παραπέμπουν σε μια σελίδα και πόσο «ισχυρές» ήταν αυτές οι σελίδες. Με τον τρόπο αυτό, η αναζήτηση έγινε ουσιαστική, δίνοντας στον χρήστη αποτελέσματα που πράγματι σχετίζονταν με αυτό που αναζητούσε.

Η προέλευση της ονομασίας «Google»

Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, οι δύο ιδρυτές είχαν πλήρη διαφωνία κατά την πρώτη τους συνάντηση, ωστόσο, ένα χρόνο αργότερα σύναψαν συνεργασία. Εργαζόμενοι από τα δωμάτιά τους, δημιούργησαν μια μηχανή αναζήτησης που χρησιμοποιούσε συνδέσμους για να προσδιορίσει τη σημασία μεμονωμένων σελίδων στον Παγκόσμιο Ιστό. Αυτή η μηχανή αναζήτησης έλαβε την ονομασία «Backrub».

Λίγο αργότερα, η ονομασία Backrub μετατράπηκε σε Google (phew). Η ονομασία αποτελούσε ένα λογοπαίγνιο με τη μαθηματική έκφραση του αριθμού 1 ακολουθούμενου από 100 μηδενικά και αντανακλούσε εύστοχα την αποστολή του Λάρι και του Σεργκέι «να οργανώσουν τις πληροφορίες του κόσμου και να τις κάνουν παγκοσμίως προσβάσιμες και χρήσιμες».

Ένα οικοσύστημα απαραίτητο στο σήμερα

Οι συνέπειες της ίδρυσης ήταν καταλυτικές. Η Google δεν έμεινε απλώς μια επιτυχημένη μηχανή αναζήτησης· έθεσε τις βάσεις για ένα ολόκληρο οικοσύστημα που διέπει κάθε πτυχή της καθημερινότητας.

Ενδεικτικά, από το Gmail και το Google Maps μέχρι το Android και το YouTube, η εταιρεία μετασχημάτισε την επικοινωνία, την ενημέρωση, την ψυχαγωγία και την εργασία. Σήμερα, περισσότερο από το 90% των παγκόσμιων αναζητήσεων στο διαδίκτυο περνά από τους servers της.

Η Google έφερε επίσης αλλαγές στην οικονομία και την επιχειρηματικότητα. Με τα εργαλεία της για διαφήμιση, μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις απέκτησαν πρόσβαση σε κοινό που πριν ήταν αδύνατο να προσεγγίσουν. Η πληροφορία έγινε εμπορεύσιμη με πρωτόγνωρο τρόπο, δημιουργώντας μια νέα παγκόσμια αγορά. Παράλληλα, όμως, προκάλεσε και ανησυχίες: για την ιδιωτικότητα, τη συγκέντρωση ισχύος, την εξάρτηση της κοινωνίας από μια εταιρεία που διαχειρίζεται τεράστιες ποσότητες προσωπικών δεδομένων.

Είκοσι οχτώ χρόνια μετά, η Google δεν είναι πια το φιλόδοξο startup δύο φοιτητών αλλά ένας από τους ισχυρότερους τεχνολογικούς κολοσσούς του πλανήτη. Η ημερομηνία της ίδρυσής της, 4 Σεπτεμβρίου 1998, παραμένει ορόσημο, γιατί από εκείνη τη στιγμή ο κόσμος άρχισε να οργανώνει τη γνώση του με νέους όρους. Από το πώς αναζητούμε πληροφορίες μέχρι το πώς ταξιδεύουμε ή δουλεύουμε, η σφραγίδα της Google είναι παντού.

Το μονοπώλιο της Google και το ζήτημα της ψηφιακής επιτήρησης

Όταν μιλάμε για μονοπώλιο της Google δεν είναι υπερβολή. Κι αυτό, γιατί οι υπηρεσίες της Google κυριαρχούν στο διαδίκτυο. Μας είναι γνωστοί πλέον οι όροι όπως «Google Chrome», «Android», «Google Maps», «Google Photos», κ.λπ. Πολλοί από εμάς τα χρησιμοποιούμε ανελλιπώς καθημερινά.

Πως σχετίζονται όμως αυτές οι υπηρεσίες με τη λεγόμενη συλλογή και τη δημιουργία δεδομένων σχετικά με ανθρώπους;

Αυτοί που θέλουν να διαφημιστούν, είναι πρόθυμοι να καταβάλουν υπέρογκα ποσά για λεπτομερείς αναφορές και προβλέψεις για άτομα (επί της ουσίας καταναλωτές), με αποτέλεσμα η Google να επιδιώκει την εξεύρεση όσο το δυνατόν περισσότερων στοιχείων του χρήστη.

Για να φτιάξει μια λεγόμενη «persona», η πλατφόρμα συλλέγει στοιχεία, όπως: διαθέσεις, εθνικότητες, σεξουαλικό προσανατολισμό, πολιτικές απόψεις, ακόμα και τρωτά σημεία. Και φυσικά, όσο πιο στοχευμένη είναι μια διαφήμιση, τόσα περισσότερα χρήματα βγάζει η Google.

Για παράδειγμα, όταν δημιουργούμε έναν λογαριασμό Google, δίνουμε στην εταιρία ορισμένα προσωπικά στοιχεία – όπως το όνομα και τον κωδικό πρόσβασης. Ωστόσο, η Google παρακολουθεί επίσης ένα τεράστιο εύρος δραστηριοτήτων:

• Μέρη που επισκεπτόμαστε
• Αγορές που πραγματοποιούμε
• Ολόκληρη τη δραστηριότητά μας όταν χρησιμοποιούμε Chrome
• Όλα όσα αναζητούμε όσο είμαστε συνδεδεμένοι με την Google
• Οι ενέργειές μας μέσα στις εφαρμογές Google
• Τις εντολές που δίνουμε στον Βοηθό Google
• Το ιστορικό αναζήτησης και παρακολούθησης στο YouTube

Και το ερώτημα που προκύπτει είναι το λογικό: Μέχρι που μπορεί να φτάσει η παρακολούθηση από την Google;

Δυστυχώς, αυτή η επεμβατικότητα προκύπτει από το γεγονός ότι δύσκολα μπορεί να αποφευχθεί. Μια έρευνα διαπίστωσε ότι ένα αδρανές smartphone με λειτουργικό σύστημα Android, έστειλε εντός 24 ωρών στην Google 900 σημεία δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων δεδομένων τοποθεσίας. Αντίστοιχα, σε ότι αφορά τους ιχνηλάτες της μητρικής εταιρείας της Google, Alphabet, είναι ενσωματωμένοι σε σχεδόν το 90% όλων των δωρεάν εφαρμογών Android. Παράλληλα, η εταιρία παρακολουθεί συνεχώς τους ιστότοπους που επισκέπτονται οι χρήστες, με τους ιχνηλάτες της Google να είναι ενσωματωμένοι στο 86% των 50.000 κορυφαίων ιστότοπων, σύμφωνα με μια μελέτη του 2020.

Εμβαθύνοντας στις πληροφορίες που λαμβάνει η εταιρία, μπορούμε να αντιληφθούμε ακόμα περισσότερο τη σοβαρότητα της κατάστασης. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, μπορεί να πραγματοποιήσει πρόβλεψη της συμπεριφοράς μας. Εδώ, μιλάμε για πρακτικές συλλογής δεδομένων που μπορούν να συναγάγουν πληροφορίες για εσάς που δεν τους έχετε δώσει εν γνώσει σας ή οικειοθελώς. Στην πράξη, διάφορες πληροφορίες, όπως χόμπι, καριέρα, ενδιαφέροντα, τοποθεσία, κατάσταση σχέσης, πιθανό βάρος, εισόδημα, με ποιον μιλάτε και τι ώρα πηγαίνετε για ύπνο και ευαίσθητες αναζητήσεις, συντελούν εξίσου στη δημιουργία ενός προφίλ.

Βέβαια, αυτή η δημιουργία προφίλ μπορεί να περιλαμβάνει και τα τρωτά μας σημεία. Για παράδειγμα, κάποιος που παρακολούθησε ένα βίντεο στο YouTube για την ψυχική υγεία, μπορεί να παρατηρήσει διαφημίσεις για προϊόντα ψυχικής υγείας.

Όλα αυτά τα – ενδεικτικά – παραδείγματα επιτηρούν και κατευθύνουν τον χρήστη, ο οποίος γίνεται δέσμιος των ψηφιακών υπηρεσιών του. Αλλά το ζήτημα είναι ουσιαστικό: απειλείται η ιδιωτικότητα, η αυτοδιάθεση και πολλά άλλα θεμελιώδη δικαιώματα.

Πηγές: amnesty.org

Διαβάστε επίσης:

Το «κλικ» που άλλαξε τον κόσμο: Η ιστορία του Παγκόσμιου Ιστού (World Wide Web)

27 Ιουλίου 1940: Σαν σήμερα ο Bugs Bunny κάνει το ντεμπούτο του

Σαν σήμερα γεννιέται ο Νίκολα Τέσλα

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr