28 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

Καθημερινά, χιλιάδες άνθρωποι, χάνουν τη ζωή τους ως αποτέλεσμα εργατικών ατυχημάτων ή ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία, με τον θλιβερό απολογισμό να ανέρχεται σε εκατομμύρια θύματα ετησίως.

Η απώλεια της ανθρώπινης ζωής αλλά και η επιβάρυνση της ψυχολογίας του εργαζομένου στον χώρο εργασίας του, αποτελούν σοβαρές υποθέσεις που παρακολουθεί ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, με αποτέλεσμα να προχωρήσει στην καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία.

Ιστορικό της Παγκόσμιας Ημέρας για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

Το 2003, ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (International Labour Organization) καθιέρωσε την Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, με σκοπό την ανάδειξη του ρόλου της πρόληψης εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών νοσημάτων.

Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας εντάσσεται στη Παγκόσμια Στρατηγική για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, όπως καταγράφηκε στα Συμπεράσματα της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας τον Ιούνιο του 2003.

Ένας από τους βασικούς άξονες αυτής της στρατηγικής είναι η ευαισθητοποίηση. Έτσι, η Παγκόσμια Ημέρα αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την προώθηση μιας κουλτούρας πρόληψης και για την ενίσχυση της πολιτικής βαρύτητας των ζητημάτων επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας.

Η 28η Απριλίου έχει διττό ρόλο, καθώς έχει οριστεί από το Παγκόσμιο Συνδικαλιστικό Κίνημα και η Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τους Εργαζόμενους που Έχασαν τη Ζωή τους ή Τραυματίστηκαν στην Εργασία, μια μέρα που τιμά από το 1996 τα άτομα που επλήγησαν από μη ασφαλείς συνθήκες εργασίας.

Περιεχόμενο και Συμβολισμοί της Ημέρας

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση και ενημέρωση, με στόχο την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μέσω των δράσεων της ημέρας, δίνεται έμφαση στο μέγεθος του προβλήματος, καθώς και στη σημασία της προώθησης μιας ισχυρής κουλτούρας πρόληψης, η οποία μπορεί να μειώσει τους κινδύνους και να αποτρέψει απώλειες ζωών και τραυματισμούς στον χώρο εργασίας.

Τα μηνύματα της ημέρας έχουν ως αποδέκτες, με τον καθένα από αυτούς να έχει τις ευθύνες που του αναλογούν:

• Κυβερνήσεις. Ανάγκη για παροχή του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου, που θα διασφαλίζει την προστασία των εργαζομένων, εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης, αλλά και ταυτόχρονη ανάπτυξη των επιχειρήσεων.
• Εργοδότες. Οφείλουν να διασφαλίζουν ένα υγιές εργασιακό περιβάλλον.
• Εργαζόμενοι. Οφείλουν να τηρούν τα μέτρα ασφαλείας, να προστατεύουν τον εαυτό τους και τους συναδέλφους τους, να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και να συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις πρόληψης.

Με Ποιους Τρόπους Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία

Κάθε χρόνο, προς τιμήν της Παγκόσμιας Ημέρας για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, διοργανώνονται εκδηλώσεις που αφορούν μία συγκεκριμένη θεματική αναφορικά με την ασφάλεια στην εργασία.

Για το 2026, το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO) θα επικεντρωθεί στη διασφάλιση ενός υγιούς ψυχοκοινωνικού εργασιακού περιβάλλοντος για όλους. Η επιλογή αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι μπορούν να βλάψουν την ψυχολογική και σωματική υγεία των εργαζομένων και να συμβάλουν σε κινδύνους για την ασφάλεια.

Το ψυχοκοινωνικό εργασιακό αποτελεί σημαντικό μέρος της εργασιακής εμπειρίας κάθε ατόμου, καθώς ψυχοκοινωνικοί παράγοντες, όπως ο φόρτος εργασίας και ο χρόνος εργασίας, η σαφήνεια των ρόλων, η αυτονομία, η υποστήριξη και οι δίκαιες και διαφανείς διαδικασίες, επηρεάζουν έντονα τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται η εργασία και επηρεάζουν την ασφάλεια, την υγεία και την απόδοση των εργαζομένων.

Όταν οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες βλάπτουν τους εργαζόμενους, αυτοί μετατρέπονται σε κινδύνους οι οποίοι, παράλληλα με τους φυσικούς, χημικούς και βιολογικούς τύπους, πρέπει να αντιμετωπίζονται και να διαχειρίζονται για να διασφαλίζονται ασφαλή και υγιή εργασιακά περιβάλλοντα.

Στο πλαίσιο των φετινών εκδηλώσεων, ο Οργανισμός έχει αναπτύξει υλικό εκστρατείας, συμπεριλαμβανομένης μιας παγκόσμιας έκθεσης και μιας παρουσίασης. Η έκθεση υιοθετεί μια οργανωτική προσέγγιση με επίκεντρο την πρόληψη και εξετάζει ψυχοκοινωνικούς παράγοντες σε τρία επίπεδα: την εργασία, τον τρόπο διαχείρισης και οργάνωσης της εργασίας και τις ευρύτερες πολιτικές, πρακτικές και διαδικασίες που διέπουν την εργασία.

Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες στην εργασία: τι «λένε» οι αριθμοί;

Νέα παγκόσμια έκθεση σχετίζει την κακώς σχεδιασμένη ή/και διαχειριζόμενη εργασία με επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία των εργαζομένων και την οικονομία, με αποτέλεσμα υψηλό ποσοστό θανάτων.

Ορισμένα από τα βασικά ευρήματα της εν λόγω έκθεσης παρατίθενται στη συνέχεια:

• Περισσότεροι από 840.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από προβλήματα υγείας που συνδέονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
• Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες που συνδέονται με τους θανάτους στην εργασία περιλαμβάνουν την υπερεργασία, την εργασιακή ανασφάλεια και την παρενόχληση στον χώρο εργασίας.
• Οι εν λόγω απώλειες από τους παραπάνω κινδύνους, εκτιμάται ότι οδηγούν σε οικονομικές απώλειες ισοδύναμες με το 1,37% του παγκόσμιου ΑΕΠ κάθε χρόνο.

Ο αριθμός των 840.000 θανάτων ετησίως υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας δύο βασικές πηγές αποδεικτικών στοιχείων:

1. Δεδομένα σχετικά με την παγκόσμια επικράτηση πέντε κύριων ψυχοκοινωνικών παραγόντων κινδύνου στην εργασία: εργασιακή καταπόνηση (υψηλές απαιτήσεις σε συνδυασμό με χαμηλό έλεγχο), ανισορροπία προσπάθειας-ανταμοιβής, εργασιακή ανασφάλεια, πολλές ώρες εργασίας και εκφοβισμός και παρενόχληση στον χώρο εργασίας.
2. Επιστημονική έρευνα που δείχνει πώς αυτοί οι κίνδυνοι αυξάνουν την πιθανότητα σοβαρών παθήσεων όπως καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο και ψυχικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκτονίας.

Τρόποι Συμμετοχής

Εφόσον επιθυμείτε να συμβάλλετε στην προώθηση των μηνυμάτων της ημέρας, είναι σημαντικό να γνωρίζετε τις σχετικές νομοθεσίες και διατάξεις για την ασφάλεια στον χώρο εργασίας και τα όργανα ελέγχου και τρόπους καταγγελίας.

Παράλληλα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το υλικό που παραθέτει ο επίσημος ιστότοπος του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, το οποίο διατίθεται και στην ελληνική γλώσσα. Το υλικό και οποιοδήποτε άλλο περιεχόμενο μπορεί να δημοσιευτεί και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τα σχετικά τα hashtag #WorldWHSDay2026 #SafeDay2026.

Εργασιακή ασφάλεια στην Ελλάδα: Η υπόθεση «Βιολάντα»

Έχουν περάσει σχεδόν 3 μήνες από το μοιραίο βράδυ της 26ης Ιανουαρίου 2026, όταν 5 εργαζόμενες γυναίκες στο εργοστάσιο «Βιολάντα» έχασαν της ζωή τους από έκρηξη που προκλήθηκε εντός των χώρων που εργάζονταν εκείνη την ώρα.

Το τραγικό περιστατικό, μολονότι αρκετά πρόσφατο και με τη δικογραφία να βρίσκεται σε σχετικά πρώιμο στάδιο, φανερώνει το σαθρό σύστημα ελέγχου των επιχειρήσεων και, εν συνεχεία, προστασίας των εργαζομένων. Αξίζει να επισημανθούν ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία για την εργασία και την ασφάλεια στην Ελλάδα και τις επιχειρήσεις όπως η «Βιολάντα» – στο χρονικό διάστημα μόλις τριών μηνών:

Επιθεώρηση εργασίας

Από τις πρώτες ημέρες του δυστυχήματος, διαπιστώθηκε ότι μόλις τέσσερις επιθεωρητές εργασίας Ασφαλείας και Υγείας, -εκ των οποίων ο ένας είναι προϊστάμενος-, αναλογούσαν στις σχεδόν 6.000 επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή των Τρικάλων και της Καρδίτσας, ανάμεσα σε αυτές και η επιχείρηση «Βιολάντα».

Το συμβάν στα Τρίκαλα έβαλε στο κάδρο το ζήτημα των ελέγχων για την τήρηση μέτρων ασφαλείας σε συνάρτηση με την αποδεκατισμένη Επιθεώρηση Εργασία, η οποία δεν μπορούσε να προβεί στους απαραίτητους ελέγχους.

Σύμφωνα με την πρόεδρο του Συλλόγου Επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία και υπαλλήλων Επιθεώρησης Εργασίας, Παναγιώτα Ρόζου, ο συνολικός αριθμός επιθεωρητών εργασίας ανήλθε κατά το προηγούμενο διάστημα σε 233, σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.

Όπως επεσήμανε η κα Ρόζου, «το κράτος επέλεξε να μειώσει τις οργανικές θέσεις, οπότε οι όποιες κενές υπήρχαν, καταργήθηκαν σύμφωνα με τον μνημονιακό νόμο. Τώρα, συνεχώς αποχωρούν εργαζόμενοι και δεν γίνονται καθόλου προσλήψεις, το πολύ δύο, πέντε ή και καμία ανά έτος. Φτάσαμε στο σημείο να μειωνόμαστε ολοένα και περισσότερο, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας είναι άνω των 55 ετών. Τι βούληση έχει η πολιτεία, να υπηρετήσουμε τον θεσμό όταν δεν προσπαθεί να ανανεώσει το προσωπικό σε μια εργασία που απαιτεί σωματικές και πνευματικές δυνάμεις;».

Ως προς την κάλυψη των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό, θεώρησε ότι ο αριθμός των Επιθεωρητών Εργασίας θα πρέπει να ανέρχεται στους τουλάχιστον 500, ώστε να ενταθούν οι έλεγχοι και οι επιχειρήσεις να πιέζονται προς εφαρμογή της νομοθεσίας.

Άδεια λειτουργίας

Στα μέσα Φεβρουαρίου, με την ανακριτική διαδικασία για την έκρηξη στο εργοστάσιο να βρίσκεται σε εξέλιξη, ο δικηγόρος των οικογενειών των θυμάτων, Χρήστος Πατούνας, προχώρησε σε μια σοκαριστική δήλωση, παραθέτοντας στοιχεία από τη «Διαύγεια», αναφέροντας ότι το εργοστάσιο, μετά τις 19/02/2022 δεν είχε άδεια λειτουργίας, καθώς η άδεια αυτή ήταν προσωρινή.
Ειδικότερα, είχε χορηγηθεί προ διετίας, στις 19/02/2020, για δύο έτη, υπό την προϋπόθεση της μετάθεσης των δεξαμενών κατά δύο μέτρα από τα 5,5 μέτρα από το όριο στα 7,5 μέτρα.

Όπως διαπιστώνεται σε έγγραφο που υπεγράφη στις 17.2.2020 από την Περιφέρεια Θεσσαλίας, επί Αγοραστού, δεν ήταν «συμβατή» με τη «λειτουργία της βιοτεχνίας» η ύπαρξη των δύο υπόγειων δεξαμενών 9.000 λίτρων σε απόσταση μικρότερη των 3 μέτρων από τα όρια ιδιοκτησίας. Όπως φαίνεται, στην ίδια παράγραφο, τονίζεται πως ούτε οι υπέργειες δεξαμενές 5.000 λίτρων και 9.000 λίτρων ήταν «συμβατές» σε απόσταση μικρότερη των 7,5 μέτρων από τα όρια ιδιοκτησίας.

Κι όμως, παρά τις σοβαρές διαπιστώσεις, στις 19.2.2020 εκδόθηκε τελικά η σχετική άδεια λειτουργίας από την Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων, με τον όρο της τεχνικής ανασυγκρότησης των δύο ετών. Η εν λόγω «τεχνική ανασυγκρότηση», όπως διαπιστώθηκε με τραγικό τρόπο, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Η ηθική αποδόμηση

Λίγες μέρες πριν, δημοσίευμα ανέφερε ότι ο ιδιοκτήτης και βασικός κατηγορούμενος της μπισκοτοβιομηχανίας, Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης, έχει ζητήσει μέσω των δικηγόρων του την αποφυλάκισή του. Όπως ήταν φυσικό, οι οικογένειες των θυμάτων αντέδρασαν σε αυτό το αίτημα του κατηγορούμενου.

Εκτός του αιτήματος αυτού, με τις έρευνες να συνεχίζονται, έρχεται για ακόμα μια φορά η ηθική αποδόμηση της ανθρώπινης υπόστασης. Όπως αναφέρουν τα δημοσιεύματα, 290 εργαζόμενοι έχουν υπογράψει δήλωση συμπαράστασης στον ιδιοκτήτη του εργοστασίου, ενώ στο σύνολό τους επιθυμούν να ανοίξουν ξανά τα εργοστάσια και να επιστρέψουν στην εργασία τους.

Η κίνηση αυτή έρχεται να αναδείξει την αδυναμία των εργαζομένων να προστατεύσουν τα δικαιώματά τους στην ασφαλή εργασία, ώστε να μην χάσουν τις θέσεις τους. Παράλληλα, αυτό το πολιτικό και κοινωνικό νόημα αυτής της «συμπαράστασης» δεν χρειάζεται δικαστική απόφαση για να εντοπιστεί. Μιλάμε για μια σχέση εξουσίας, όπου, σε ακραίες συνθήκες, οδηγεί τους ανθρώπους να υπερασπίζονται τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό που τους εκθέτει σε μόνιμο και διαρκές κίνδυνο.

Τα μέχρι στιγμής δεδομένα συνηγορούν στο γεγονός ότι ο κος Τζιωρτζιώτης γνώριζε για τα προβλήματα διαρροής του εργοστασίου, για τα οποία μίλησαν άλλοι εργαζόμενοι. Όμως, κάποιοι εργαζόμενοι, επιλέγουν την «ασφάλεια» του κινδύνου. Εξάλλου, η λογική είναι απλή: αφού δεν συνέβη η τραγωδία σε εμένα, γιατί να δείξω ενδιαφέρον;

Πηγές: unric.org, ilo.org

Διαβάστε επίσης:

Παγκόσμια Ημέρα Υγείας: Τα πρόσφατα δεδομένα για την Ελλάδα

Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Καταναλωτή: Ιστορικό και σημασία

Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης: Ιστορικό, μηνύματα και προκλήσεις της ημέρας

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr