21 Μαρτίου: Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων

Στις 21 Μαρτίου κάθε έτους τιμάται παγκοσμίως η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων. Η εν λόγω ημέρα έχει ως βασικό σκοπό την ευαισθητοποίηση και δράση για την ισότητα μεταξύ των ανθρώπων κάθε κοινωνίας.

Παρόλο που έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος τις τελευταίες δεκαετίες, οι φυλετικές ανισότητες εξακολουθούν να υφίστανται, πλήττοντας τις εμπειρίες πολλών ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, με τα μηνύματα της Ημέρας να είναι επίκαιρα μέχρι και σήμερα.

Ιστορικό της Διεθνούς Ημέρας για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων τιμάται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Η ημέρα αναφέρεται κι ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού, ωστόσο, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι ο ρατσισμός έχει αρκετές μορφές, με την καθεμιά εξ αυτών να απαιτεί στοχευμένη δράση.

Οι απαρχές της Διεθνούς Ημέρας εντοπίζονται από ένα τραγικό περιστατικό, όταν εκείνη την ημέρα, τον Μάρτιο του 1960, η αστυνομία του Σάρπβιλ της Νότιας Αφρικής άνοιξε πυρ και δολοφόνησε 69 πολίτες κατά τη διάρκεια μιας ειρηνικής διαδήλωσης ενάντια στους νόμους «περί διαβατηρίου» του Απαρτχάιντ.

Έξι χρόνια αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου 1966, με τον τερματισμό της πολιτικής του Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, κατατέθηκε το ψήφισμα 2142 (XXI) της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, ανακηρύσσοντας την 21η Μαρτίου ως την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων, η οποία τιμάται πλέον ετησίως.

Φυλετικές διακρίσεις

Σύμφωνα με τον ιστότοπο Ontario Human Rights Commission, δεν υφίσταται ένας συγκεκριμένος όρος για τις φυλετικές διακρίσεις. Ωστόσο, περιγράφεται επαρκώς ως οποιαδήποτε μορφή διάκρισης, συμπεριφοράς ή ενέργειας, εκούσιας ή μη, η οποία βασίζεται στη φυλή ενός ατόμου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή περιορισμών σε ένα άτομο ή μια κοινωνική ομάδα, η οποία παρακρατεί ή περιορίζει την πρόσβαση σε οφέλη που είναι διαθέσιμα σε άλλα μέλη της κοινωνίας.

Για να μην υπάρχει σύγχυση, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι ο ρατσισμός είναι ένα ευρύτερο φαινόμενο από τις φυλετικές διακρίσεις, ωστόσο, με άμεση σύνδεση με αυτής της μορφής διακρίσεων.

Περιεχόμενο και Συμβολισμοί της Ημέρας

Από τη θέσπισή της, η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων έχει ως σκοπό να τιμήσει όλους όσους αγωνίστηκαν με θάρρος για τη φυλετική ισότητα. Ωστόσο, επειδή οι φυλετικές διακρίσεις έχουν εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου και έχουν προσαρμοστεί σε νέα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά πλαίσια.

Σε κάθε περίπτωση, η αντιμετώπιση των διακρίσεων απαιτεί πολιτική βούληση, αυστηρότερη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και συλλογική δέσμευση για αλλαγή, στοιχεία που συγκροτούν τα βασικά μηνύματα της Διεθνούς Ημέρας.

Με Ποιους Τρόπους Τιμάται η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων

Η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων στηρίζεται στη δύναμη των ανθρώπων που μιλούν, οργανώνονται και απαιτούν την απαραίτητη αλλαγή. Από τοπικά κινήματα έως τις διεθνείς εκστρατείες, η συλλογική δύναμη των ατόμων έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην κατάργηση συστημάτων που εισάγουν διακρίσεις σε όλο τον κόσμο.

Σε όλο τον κόσμο, η Ημέρα σηματοδοτείται από εκδηλώσεις, συζητήσεις και εκστρατείες που στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση και την προώθηση της φυλετικής ισότητας.

Στοιχεία για τις Φυλετικές Διακρίσεις: Η Παρακμή του Κράτους Δικαίου

Το κράτος δικαίου ορίζεται ως ένα βιώσιμο σύστημα νόμων, θεσμών, κανόνων και κοινοτικής δέσμευσης που εφαρμόζει τέσσερις καθολικές αρχές: λογοδοσία, δίκαιη εφαρμογή του νόμου, ανοιχτή διακυβέρνηση και προσβάσιμη και αμερόληπτη δικαιοσύνη.

Ένα κράτος δικαίου προσφέρει την απαραίτητη προστασία σε κάθε μορφής διακρίσεων και παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των φυλετικών διακρίσεων. Στην πράξη, όμως, τι συμβαίνει;

Σε παγκόσμια κλίμακα, ο «Δείκτης Κράτους Δικαίου» για το 2025, φανερώνει μια ύφεση του κράτους δικαίου, με το 68% των χωρών που μελετούνται να παρατηρούν πτώση από το 2024. Η άνοδος του αυταρχισμού, οι περιορισμένες πολιτικές ελευθερίες και η αποδυνάμωση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που έχουν φέρει το κράτους δικαίου σε παρακμή.

Η Ελλάδα, για το 2025, βρίσκεται στην 48η θέση μεταξύ 143 χωρών της μελέτης του 2025. Μία θέση όχι τόσο τιμητική, η οποία κατρακυλά έτος προς έτος. Από το 2015, και την 33η θέση παγκοσμίως, η Ελλάδα έχει πέσει στην 48η, σημειώνοντας μια πτώση 15 θέσεων μέσα σε μια δεκαετία.

Παρακάτω, θα δούμε τον Δείκτη Κράτους Δικαίου για το 2025 στην Ελλάδα και τα βασικότερα ευρήματα, τα οποία αφορούν τις διακρίσεις σε διάφορους τομείς. Να σημειωθεί πως οι διακρίσεις που αναφέρονται αφορούν το σύνολο αυτών και όχι μεμονωμένα τις φυλετικές διακρίσεις, καθώς η αναφορά δεν παρείχε ξεχωριστά δεδομένα.

• Ίση μεταχείριση και απουσία διακρίσεων: για το 2025, η Ελλάδα καταλαμβάνει μία από τις χαμηλότερες θέσεις της, την 67η, με το θετικό νέο να είναι ότι «ανέβηκε» 7 θέσεις από το 2024. Ωστόσο, σε βάθος δεκαετίας, η χώρα κατρακύλησε 23 ολόκληρες θέσεις.
• Οι κυβερνητικές εξουσίες περιορίζονται ουσιαστικά από τη νομοθετική εξουσία: η Ελλάδα βρίσκεται στην 50η θέση, χωρίς αξιόλογες μεταβολές τα τελευταία χρόνια.
• Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι στην εκτελεστική εξουσία δεν χρησιμοποιούν το δημόσιο αξίωμα για ιδιωτικό όφελος: η Ελλάδα βρίσκεται στην 57η θέση, πέφτοντας κατά 5 θέσεις μέσα σε έναν χρόνο.
• Αποτελεσματικός έλεγχος του εγκλήματος: χαμηλή θέση για την Ελλάδα (62η), με συνεχή πτωτική πορεία από το 2015, όταν και βρισκόταν η χώρα στην 33η θέση.
• Οι άνθρωποι μπορούν να έχουν πρόσβαση και να έχουν την οικονομική δυνατότητα να απολαμβάνουν την αστική δικαιοσύνη: κοντά στη φετινή κατάταξή της η Ελλάδα, ωστόσο, σε μεγάλη πτώση ξανά μέσα σε βάθος δεκαετίας. Ενδεικτικά, από το 2015, στον εν λόγω δείκτη, η χώρα, από την 22η θέση έφτασε στην 50η.
• Το σύστημα ποινικής έρευνας είναι αποτελεσματικό: 36η θέση για την Ελλάδα, με μικρή πτώση 2 θέσεων από το 2024.

Είναι εύκολα αντιληπτό ότι η Ελλάδα έχει παγιωθεί σε μια σχετικά μέτρια θέση στον Δείκτη Κράτους Δικαίου. Μιλώντας για τις διακρίσεις, όμως, παρατηρείται μια κλιμακωτή πτώση της κατάταξης της χώρας, στοιχείο που συνιστά τη συνεχή υπονόμευση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τρόποι Συμμετοχής

Εάν θέλετε να γίνεται μέρος αυτής της προσπάθειας για ισότητα, μπορείτε να συμμετάσχετε σε virtual εκδηλώσεις που διοργανώνονται από τον ΟΗΕ και τοπικούς οργανισμούς και φορείς, όπως διαδικτυακά σεμινάρια, εργαστήρια και εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενισχύσετε το μήνυμα της καταπολέμησης των φυλετικών διακρίσεων και του ρατσισμού.

Διαβάστε επίσης:

Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης: Ιστορικό, μηνύματα και προκλήσεις της ημέρας

Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Πλοήγησης στο Διαδίκτυο: Τα μηνύματα για τους νέους του σήμερα

Διεθνής Ημέρα Ανθρώπινης Αλληλεγγύης: Ιστορία, σημασία και μηνύματα

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr