17 Ιουλίου: Παγκόσμια Ημέρα Διεθνούς Δικαιοσύνης

Στις 17 Ιουλίου τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Διεθνούς Δικαιοσύνης. Αποτελεί μια μέρα που ενώνει όλους όσους επιδιώκουν να υποστηρίξουν τη δικαιοσύνη, να προωθήσουν τα δικαιώματα κάθε θύματος και να συμβάλλουν στην πρόληψη εγκλημάτων που υπονομεύουν την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία του κόσμου.

Η Ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Διεθνούς Δικαιοσύνης

Η Παγκόσμια Ημέρα Διεθνούς Δικαιοσύνης τιμάται στις 17 Ιουλίου, όπου εκείνη την ιστορική ημερομηνία το 1998 υιοθετήθηκε η Σύμβαση της Ρώμης, με την οποία συστήθηκε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (με έδρα τη Χάγη), δίνοντας υπόβαθρο στη συνέχεια του αγώνα κατά της ατιμωρησίας και της απόδοσης δικαιοσύνης για τα θύματα εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο

Την 17η Ιουλίου 1998 υιοθετήθηκε η Σύμβαση της Ρώμης, με την οποία συστήθηκε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (με έδρα τη Χάγη), για να τεθεί από το 2002. Μέχρι τότε, για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, επιλαμβάνονταν τα ad hoc δικαστήρια.

Το αίτημα για παγκόσμια ποινική δικαιοσύνη ξεπήδησε μέσα από τα συντρίμμια του Α’ και κυρίως του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ως απάντηση του πολιτισμένου κόσμου στα μαζικά εγκλήματα και τις φρικαλεότητες που είχαν διαπραχθεί.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, όπως προβλέπει το καταστατικό του, είναι αρμόδιο προς εκδίκαση εγκλημάτων:

• γενοκτονίας
• πολέμου
• εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας

Να σημειωθεί ότι περιλαμβάνει περιπτώσεις που τα εγκλήματα διαπράττονται από πολίτες, στο έδαφος κράτους που έχει κυρώσει την Συνθήκη ή κράτους που αποδέχεται την δικαιοδοσία του και επίθεσης, από πρόσωπα κράτους που έχει κυρώσει την συνθήκη ή έχει υπαχθεί στην δικαιοδοσία του.

Το Δικαστήριο, έχει τη δικαιοδοσία να δικάζει φυσικά πρόσωπα αλλά όχι κράτη, με τις ποινές για τα άνωθι εγκλήματα να είναι η ισόβια κάθειρξη, η φυλάκιση έως 30 ετών και επιπλέον χρηματικές ποινές και δήμευση περιουσιών προερχόμενων από τα εγκλήματα.

Το Δικαστήριο απαρτίζεται από 18 μέλη που εκλέγονται με μυστική ψηφοφορία από τη συνέλευση των Κρατών Μερών που έχουν υπογράψει την συνθήκη. Ομοίως εκλέγεται και ο Εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Για να εκκινήσει έρευνα απαιτείται αίτηση κράτους μέλους της συνθήκης, ή απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ή αυτεπάγγελτη έρευνα του Εισαγγελέα του Δικαστηρίου. Τα κράτη μέλη οφείλουν κάθε συνδρομή, είτε κατά την έρευνα και προδικασία, είτε κατά την εκτέλεση της απόφασης του Δικαστηρίου.

Σκοπός και Μηνύματα της Ημέρας

Η Παγκόσμια Ημέρα Διεθνούς Δικαιοσύνης τιμάται με σκοπό να γίνει γνωστό σε παγκόσμια κλίμακα το αναδυόμενο σύστημα της τακτικής διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, που επιλαμβάνεται υποθέσεων για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας (γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου κ.ά.).

Η ημέρα αυτή υπενθυμίζει επίσης την επείγουσα ανάγκη για όλα τα κράτη που έχουν δεσμευτεί για τη δικαιοσύνη σε όλο τον κόσμο να διασφαλίσουν τη συνεχή υποστήριξη του διεθνούς συστήματος δικαιοσύνης.

Στατιστικά & Ενδιαφέροντα Στοιχεία

Στοιχεία παραβατικότητας, όπως τα υψηλά επίπεδα ένοπλης βίας και ανασφάλειας, η σεξουαλική βίας, η εκμετάλλευση και τα βασανιστήρια, αποτελούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα αποσύνθεσης της κοινωνικής και κρατικής δομής. Επιπλέον, δε, όταν δεν υφίσταται κράτος δικαίου, το πρόβλημα εντείνεται. Και το πρόβλημα δεν αφορά μόνο αναπτυσσόμενες χώρες που βιώνουν έντονες συγκρούσεις και πόλεμο, αλλά και χώρες φαινομενικά ανεπτυγμένες.

Σε ότι αφορά την Ελλάδα, σύμφωνα με το World Justice Project, πρόσφατα δεδομένα κατατάσσουν στη χώρα στην 48η σε 143 χώρες το 2025, σε ότι αφορά το κράτος δικαίου. Στους επιμέρους παράγοντες, ως προς την τάξη και την ασφάλεια, σε βάθος δεκαετίας (2015-2025), η Ελλάδα βρίσκεται στην 71η θέση, με σκορ 72 από 77. Αντίστοιχα, σε ότι αφορά την ανοιχτή διακυβέρνηση, η Ελλάδα παρουσίασε μείωση 2 θέσεων σε σχέση με πέρυσι, με τους μηχανισμούς υποβολής καταγγελιών να βρίσκουν τη χώρα με σκορ σχεδόν ίδιο με τον παγκόσμιο μέσο όρο (0.59 > 0.58). Τα παραπάνω -ενδεικτικά- στατιστικά αποτυπώνουν τα ζητήματα της δικαιοσύνης στην Ελλάδα και το κράτος δικαίου που εκλείπει από τον πολίτη.

Ευρύτερα, στην ΕΕ, η πρόοδος σε ότι αφορά τη δικαιοσύνη παρουσιάζει ανάμεικτα ευρήματα. Παρόλο που το ποσοστό θανάτων λόγω ανθρωποκτονίας και η αντιληπτή εμφάνιση εγκλημάτων, βίας και βανδαλισμού έχουν μειωθεί, ο αριθμός των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων στην ΕΕ έχει αυξηθεί.

Παράλληλα, οι κρατικές δαπάνες για τα δικαστήρια έχουν αυξηθεί σημαντικά, ωστόσο, το ποσοστό των Ευρωπαίων που θεωρούν το δικαστικό τους σύστημα ανεξάρτητο παρέμεινε το ίδιο. Τέλος, η διαφθορά, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΕ, έχει ελαττωθεί ελαφρώς.

Ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία που προκύπτουν από τη μελέτη της ΕΕ περιλαμβάνουν:

• To ποσοστό θανάτων λόγω ανθρωποκτονιών μειώθηκε σταθερά μεταξύ 2008 και 2023, φτάνοντας τους 0,7 θανάτους ανά 100.000 άτομα. Βραχυπρόθεσμα, μεταξύ 2018 και 2023, το ποσοστό μείωσης ήταν μέτριο, στο 3%, υποδεικνύοντας ότι έχει παραμείνει στάσιμο σε χαμηλό επίπεδο.
• Το 2023, η αντίληψη της έκθεσης σε έγκλημα, βία ή βανδαλισμό διέφερε έντονα μεταξύ των χωρών, με την Ελλάδα να αναφέρει επίπεδα 15 φορές υψηλότερα (20,9% του πληθυσμού) από την Κροατία (1,4%).
• Ενώ τα ποσοστά θνησιμότητας από ανθρωποκτονία έχουν μειωθεί και για τα δύο φύλα, παραμένουν περίπου διπλάσια για τους άνδρες (0,9 θάνατοι ανά 100.000 άτομα το 2023, σε σύγκριση με 0,4 θανάτους ανά 100.000 άτομα για τις γυναίκες).
• Σε επίπεδο ΕΕ, οι γυναίκες έχουν περίπου διπλάσιες πιθανότητες από τους άνδρες να είναι θύματα εκ προθέσεως ανθρωποκτονίας από την οικογένεια και τους συγγενείς ή τον στενό τους σύντροφο.
• Ο αριθμός των εντοπισμένων θυμάτων εμπορίας ανθρώπων έχει αυξηθεί κατά 24% τα τελευταία πέντε χρόνια
  Παρά την πτώση, η βαθμολογία της ΕΕ εξακολουθούσε να είναι 20 μονάδες πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 42 μονάδων το 2025, σε ότι αφορά τον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς.
• Όπως και στην Ελλάδα, έτσι και στο σύνολο της ΕΕ, ζητήματα δικαιοσύνης εντοπίζονται και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό, αν αναλογιστούμε την έμφυλη βία, την έκθεση στη βία και η εμπορία ανθρώπων.

Πώς Μπορείτε να Συμμετέχετε

Μπορείτε να προωθήσετε τα μηνύματα της Παγκόσμιας Ημέρας με τους εξής τρόπους:

• Συντάξτε ένα άρθρο, μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ένα δελτίο τύπου σχετικά με την ανάγκη για δικαιοσύνη εκεί που βρίσκεστε.
• Διοργανώστε ή παρακολουθήστε μια εκδήλωση που προωθεί την ευαισθητοποίηση σχετικά με το διεθνές σύστημα δικαιοσύνης.
• Στείλτε e-mail στον εκλεγμένο αντιπρόσωπό σας.
• Ενημερωθείτε για ζητήματα δικαιοσύνης που σας απασχολούν.

Πηγές: coalitionfortheicc.org, daily.nb.org, worldjusticeproject.org, ec.europa.eu

Διαβάστε επίσης:

4 Ιουλίου 2026: Διεθνής Ημέρα Συνεταιρισμών

20 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων

4 Ιουνίου: Διεθνής Ημέρα για τα Αθώα Παιδιά Θύματα Επιθέσεων

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr