17 Ιουλίου 2014: Σαν σήμερα η κατάρριψη της πτήσης MH17

Σαν σήμερα, στις 17 Ιουλίου 2014, η πτήση MH17 των Malaysia Airlines καταρρίφθηκε πάνω από την ανατολική Ουκρανία. Η πτήση εκτελούσε το δρομολόγιο Άμστερνταμ – Κουάλα Λουμπούρ. Στο αεροσκάφος επέβαιναν 283 επιβάτες και 15 μέλη πληρώματος, με την πλειονότητα των θυμάτων να είναι Ολλανδοί υπήκοοι.

Το τραγικό συμβάν της Malaysia Airlines ήταν η δεύτερη αεροπορική καταστροφή εντός του ιδίου έτους για την εταιρεία, μετά την εξαφάνιση της πτήσης 370 στις 8 Μαρτίου.

Πτήση MH17: οι επιβάτες και το δρομολόγιο

Η πτήση MH17 (αναφέρεται κι ως πτήση 17) ήταν μια τακτική προγραμματισμένη πτήση 11½ ωρών από το Άμστερνταμ προς την Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας. Το αεροσκάφος, ένα Boeing 777-200 ευρείας ατράκτου, με αναγνωριστικό αριθμό 9M-MRD, απογειώθηκε από το αεροδρόμιο Σίπχολ του Άμστερνταμ στις 10:31 UTC, με πλήρωμα 15 ατόμων. Οι 283 επιβάτες που επέβαιναν αντιπροσώπευαν τουλάχιστον 10 εθνικότητες, ωστόσο η στην πλειονότητά τους ήταν ολλανδικής υπηκοότητας, όντας 193 άτομα.

Το σχέδιο πτήσης περιλάμβανε τη διαδρομή σε ολόκληρη την ακτίνα της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένου του ανατολικού τμήματος της χώρας, όπου επικρατούσε εκείνο το διάστημα εμπόλεμο κλίμα.

Η πτήση βρισκόταν στην περιοχή αυτή σε υψόμετρο περίπου 33.000 ποδιών (10.000 μέτρων), σύμφωνα με έναν περιορισμό ελάχιστου υψομέτρου που τέθηκε σε ισχύ από τις ουκρανικές αεροπορικές αρχές μόλις τρεις ημέρες πριν. Την ίδια ημέρα που ένα ουκρανικό στρατιωτικό μεταγωγικό αεροπλάνο καταρρίφθηκε ενώ πετούσε σε χαμηλότερο επίπεδο.

Η κατάρριψη της πτήσης MH17

Το μοιραίο αεροσκάφος δεν βρισκόταν μόνο του. Στον ίδιο έλεγχο ραντάρ βρίσκονταν άλλα τρία ξένα επιβατικά αεροσκάφη. Όταν η πτήση MH17 πλησίαζε στα ρωσικά σύνορα, το πλήρωμα επιδόθηκε σε τακτική επικοινωνία με τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας στο Ντνιεπροπετρόφσκ (νυν Ντνίπρο) της Ουκρανίας και στο Ροστόφ επί του Ντον της Ρωσίας, μέχρι λίγο πριν από τις 13:20.

Μετά το χρονικό σημείο αυτό, η προφορική επικοινωνία χάθηκε, αλλά δεν δόθηκε κάποιο σήμα κινδύνου. Μερικά λεπτά αργότερα, στις 13:26, το αεροσκάφος εξαφανίστηκε από τις οθόνες του ραντάρ.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, παρατηρήθηκε μια έκρηξη στον αέρα. Συντρίμμια ήταν διάσπαρτα σε μια έκταση 50 τετραγωνικών χιλιομέτρων, αλλά η μεγαλύτερη συγκέντρωση βρέθηκε σε γεωργικές εκτάσεις και σε μια κατοικημένη περιοχή ακριβώς νοτιοδυτικά του Χράμποβο. Οι διασώστες έφτασαν άμεσα στο σημείο και η πολιτοφυλακή των φιλορώσων παρέδωσε τις συσκευές καταγραφής φωνής και δεδομένων του αεροσκάφους στις αρχές της Μαλαισίας, αλλά η ένοπλη σύγκρουση περιέπλεξε σημαντικά την έρευνα. Όπως αναφέρεται από την Britannica, μια αποστολή από το ολλανδικό υπουργείο Άμυνας προσέγγισε το σημείο τον Νοέμβριο, περίπου τρεισήμισι μήνες μετά το συμβάν.

Οι ερευνητές ανέλυσαν καταγεγραμμένα δεδομένα και συντρίμμια και ανακατασκεύασαν εν μέρει το περίβλημα της ατράκτου του αεροσκάφους. Αφού απέκλεισαν την πιθανότητα κακοκαιρίας, ανθρωπίνου λάθους, μηχανικής βλάβης ή πυρκαγιάς ή έκρηξης επί του αεροσκάφους, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η συντριβή προκλήθηκε από την πυροδότηση κεφαλής από πύραυλο καθοδηγούμενο με ραντάρ.

Ο πύραυλος δεν χτύπησε ποτέ άμεσα το αεροσκάφος. Αντ’ αυτού, όπως είχε προβλεφθεί, η κεφαλή του εξερράγη λίγα μέτρα μακριά από το πιλοτήριο, ωθώντας εκατοντάδες θραύσματα μέσα από την άτρακτο. Το πλήρωμα καμπίνας σκοτώθηκε ακαριαία και το μπροστινό τμήμα του αεροσκάφους έσπασε. Τα φτερά, ο χώρος επιβατών και η ουρά παρέμειναν στον αέρα τουλάχιστον ένα λεπτό ακόμη προτού διαχωριστούν και πέσουν στο έδαφος.

Οι θεωρίες για την πτώση του αεροσκάφους

Σε ό,τι αφορά τα αεροπορικά δυστυχήματα, τις τρομοκρατικές επιθέσεις και καταστροφές, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι είναι μέρος διαφόρων θεωριών. Το ίδιο συνέβη και στη μοιραία πτήση MH17. Καταγράφηκαν διάφορες θεωρίες με το τι συνέβη πραγματικά και τις συνόψισε το BBC.

Θεωρία μαχητικών αεροσκαφών Ι

Με τη θεωρία από το διαδίκτυο ότι η πτήση καταρρίφθηκε από αεροπλάνο και όχι από πύραυλο εδάφους – αέρος, ο Μπίλι Σιξ, ένας ανεξάρτητος δημοσιογράφος από το Βερολίνο, συμμετείχε στην αναζήτηση στοιχείων.

Κατά την έρευνά του, πληροφορήθηκε από 7 άτομα ότι είδαν ένα μαχητικό αεροσκάφος την ημέρα που συνετρίβη η πτήση MH17 και ένα είπε ότι είδε έναν πύραυλο να εκτοξεύεται από ένα αεροπλάνο. Ο ίδιος ο ρεπόρτερ είχε την πεποίθηση ότι δύο μαχητικά αεροσκάφη κατέρριψαν την πτήση MH17 – το ένα έριξε με το πυροβόλο του και το άλλο έναν πύραυλο.

Παράλληλα, ο πρώτος φωτογράφος που βρέθηκε στο σημείο, ο Όλεγκ Βτούλκιν, μέλος της φιλορωσικής πολιτοφυλακής, απέρριψε τις εκδοχές των Δυτικών, αναφέροντας μάλιστα ότι «δεν υπάρχει περίπτωση να είχαμε εκτοξεύσει αυτόν τον πύραυλο όπως θα τον έβλεπαν όλοι».

Από την πλευρά τους, οι δυτικοί αναλυτές άμυνας κατέκριναν τον ισχυρισμό του ρωσικού υπουργείου Άμυνας ότι ένα ουκρανικό Su-25 κατέρριψε την πτήση MH17. Το σκεπτικό αυτό στηρίχθηκε στο γεγονός ότι το Su-25 είναι αεροσκάφος εγγύς αεροπορικής υποστήριξης, σχεδιασμένο να λειτουργεί ακριβώς πάνω από το επίπεδο του εδάφους, το οποίο δεν διαθέτει πιλοτήριο υπό πίεση.

Ως εκ τούτου, δεν έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε μεγάλο υψόμετρο και να καταρρίπτει αεροσκάφη – κάτι που αποτέλεσε σημαντική παράλειψη στο ρωσικό αφήγημα, μιας και η πτήση MH17 πετούσε στα 33.000 πόδια όταν χτυπήθηκε. Επιπλέον, το Su-25 κρίθηκε ως πιο αργό από το Boeing 777 που καταρρίφθηκε, με αποτέλεσμα να μη δύναται να προλάβει τη MH17, ενώ οι πύραυλοι του είναι μικρής εμβέλειας, οι οποίοι δεν έχουν σχεδιαστεί για να καταρρίπτουν μακρινά αεροσκάφη.

Από την πλευρά του, το Ολλανδικό Συμβούλιο Ασφαλείας διαπίστωσε ότι περίπου 800 θραύσματα είχαν διαπεράσει την πτήση MH17, μια σοβαρή απόδειξη της θανατηφόρας ισχύος που μόνο ένας πύραυλος εδάφους – αέρος θα μπορούσε να επιφέρει.

Θεωρία μαχητικών αεροσκαφών II

Τέσσερις μήνες μετά τη συντριβή, το ρωσικό δίκτυο Channel One έφερε στο φως της δημοσιότητας μια δορυφορική φωτογραφία που έδειχνε ένα διαφορετικό, υπερηχητικό μαχητικό αεροσκάφος. Θεωρήθηκε ότι ήταν ένα Mig-29. Λίγες ώρες μετά την κυκλοφορία των εικόνων στο διαδίκτυο η θεωρία καταρρίφθηκε.

Ο Έλιοτ Χίγκινς, πρώην υπάλληλος γραφείου που έγινε blogger, ο οποίος δημιούργησε διαδικτυακή ιστοσελίδα ερευνών που ονομάστηκε Bellingcat, και, μαζί με την ομάδα του, έκρινε ότι οι φωτογραφίες ήταν πλαστές. Αναφορικά με το αεροσκάφος, θεωρήθηκε ότι έμοιαζε περισσότερο με μαχητικό Su-27 παρά με Mig-29, και το Boeing 777 ήταν κολλημένο στη δορυφορική φωτογραφία σε λάθος θέση.

Ο Χίγκινς υπογράμμιζε ότι το αεροσκάφος, υπό κανονικές συνθήκες, θα ήταν κανονικού μεγέθους που θα βρισκόταν 300 μέτρα μακριά από τον δορυφόρο και θα είχε μήκος περίπου τέσσερα μίλια με βάση την οπτική γωνία μεταξύ της κάμερας και του εδάφους, κάτι το οποίο δεν διαπίστωσε στις δημοσιευμένες φωτογραφίες.

Η θεωρία no-Buk

Αρκετά μέσα ενημέρωσης της εποχής αμφέβαλαν για την εμπλοκή πύραυλου Buk. Όμως το ίδιο διάστημα δημοσιεύτηκε μια σειρά από φωτογραφίες, βίντεο και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που έδειχναν έναν εκτοξευτή πυραύλων, ο οποίος κατευθυνόταν ανατολικά την ημέρα που συνετρίβη η πτήση MH17, από την πρωτεύουσα των φιλορώσων, το Ντόνετσκ, βαθιά μέσα σε εδάφη που ελέγχονται από αυτούς.

Μια φωτογραφία κοντά στο σημείο της συντριβής έδειχνε ένα μικρό κομμάτι καμένου χόρτου, ένδειξη που σχετίζεται με τους πυραύλους Buk, καθώς προκαλούν υψηλές θερμοκρασίες. Πάντως αρκετοί, όπως ο Ολλανδός blogger Μαξ φαν ντερ Φεέρφ και η Γιάνα Ερλάσοβα του Russia Today, υποστήριξαν ότι οι φωτογραφίες ήταν πλαστές.

Σε επιτόπια έρευνα που πραγματοποιήθηκε για μάρτυρες που μπορεί να είδαν τον πύραυλο, με τη Βαλεντίνα Κοβολένκο, κάτοικο ενός χωριού της περιοχής, την ημέρα της συντριβής ένιωσε έναν θόρυβο και κοίταξε προς τον ουρανό, νομίζοντας στην αρχή ότι ήταν αεροπλάνο που συνετρίβη, αλλά συνειδητοποίησε ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για εκτόξευση πύραυλου, κάτι που δεν είχε ξαναδεί και δεν παρατήρησε έκτοτε.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση των ΗΠΑ, ανάφερε ότι είχε στην κατοχή της μυστικές κατασκοπευτικές εικόνες από την εκτόξευση ενός πυραύλου Buk, αλλά αρνήθηκε να τις δημοσιεύσει από φόβο μήπως αποκαλυφθούν οι τεχνικές δυνατότητές του.

Η ουκρανική θεωρία του Buk

Είτε υπάρχουν αυτές οι αποκαλυπτικές εικόνες κατασκοπείας των ΗΠΑ είτε όχι, οι Ρώσοι δημοσίευσαν μια σειρά από δορυφορικές φωτογραφίες. Ισχυρίστηκαν ότι φαινόταν εκτοξευτής πυραύλων Buk του ουκρανικού στρατού, πρώτα σε μια στρατιωτική βάση και στη συνέχεια –την ημέρα της συντριβής– σε μια θέση του ουκρανικού στρατού στην πρώτη γραμμή κοντά στο χωριό Ζαροσένσκογε. Αυτή είναι μια δεύτερη ρωσική θεωρία –εναλλακτική στη θεωρία του μαχητικού αεροσκάφους– ότι το MH17 καταρρίφθηκε από ουκρανικό πύραυλο Buk.

Κι εδώ όμως επανέρχεται η θεωρία των πλαστών εικόνων, όπως του Χίγκινς, αλλά και η έλλειψη μαρτύρων για αναφορά του γεγονότος. Μάλιστα, όπως τονίζει ο συντάκτης του άρθρου, η τοποθεσία που αναφέρεται δεν σχετίζεται με θέση του ουκρανικού στρατού.

Επίσης, δεν έχει εμφανιστεί ούτε ένας μάρτυρας που να ισχυρίζεται ότι εκτοξεύτηκε πύραυλος Buk από τη δεύτερη τοποθεσία κοντά στο Ζαροσένσκογε. Επιπλέον, φαίνεται ότι στην τοποθεσία δεν βρισκόταν καν ο ουκρανικός στρατός.

Πάντως, η θεωρία του ουκρανικού Buk ενισχύθηκε από τη ρωσική κατασκευαστική εταιρεία όπλων Almaz-Antey. Υποστηρίχθηκε ότι οι τρύπες στα συντρίμμια αποδεικνύουν ότι επρόκειτο για μια παλιά έκδοση του πυραύλου, που δεν χρησιμοποιείται πλέον από τον ρωσικό στρατό, αν και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από τον ουκρανικό στρατό. Λίγο μετά τον ισχυρισμό αυτό, ανακαλύφθηκε μια φωτογραφία του 2013 με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να στέκεται μπροστά ακριβώς από αυτόν τον τύπο πυραύλου. Και το 2015, οι ίδιοι πύραυλοι επιδείχθηκαν σε μια παρέλαση της Πρωτομαγιάς στη Σιβηρία. Οι Δυτικοί για ακόμα μια φορά ήταν δογματικοί.

Η επίλυση της υπόθεσης

Όπως είχε επισημανθεί στο άρθρο, οι περισσότερες θεωρίες είχαν σκοπό την αμφισβήτηση του επισήμου πορίσματος του Ολλανδικού Συμβουλίου Ασφαλείας, σύμφωνα με το οποίο η πτήση MH17 καταρρίφθηκε από ρωσικής κατασκευής πύραυλο Buk, ο οποίος εκτοξεύθηκε από περιοχή που ελεγχόταν από φιλορωσικές πολιτοφυλακές.

Σύμφωνα με τις επίσημες πηγές, πλέον, η υπόθεση έχει επιλυθεί. Στις 9 Ιουλίου 2025, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέδωσε καταδικαστικές αποφάσεις κατά της Ρωσίας σε τέσσερις υποθέσεις που υπέβαλαν το Κίεβο και η Χάγη, συμπεριλαμβανομένης της κατάρριψης της πτήσης MH17.

Όπως απεφάνθη το δικαστήριο, το Boeing 777 καταρρίφθηκε στις 17 Ιουλίου 2014 από έναν ρωσικής κατασκευής πύραυλο Buk ο οποίος εκτοξεύτηκε από έδαφος στην ανατολική Ουκρανία που ελέγχεται από αυτονομιστές αντάρτες πιστούς στη Μόσχα. Οι δικαστές του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέληξαν στην υπαιτιότητα της Ρωσίας για εκτεταμένες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου υποστηρίζοντας τους αυτονομιστές κατά του Κιέβου στην ανατολική Ουκρανία από το 2014, στην κατάρριψη της πτήσης MH17 των Malaysia Airlines εκείνο το έτος και στην εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Μερικούς μήνες πριν, τον Μάιο, το Συμβούλιο Αεροπορίας του ΟΗΕ είχε κρίνει τη Ρωσία υπεύθυνη για την καταστροφή. Όπως αναφέρουν τα Ηνωμένα Έθνη, το συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) ψήφισε ότι η Ρωσία δεν τήρησε τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς αεροπορικού δικαίου, το οποίο απαιτεί από τα κράτη να «απέχουν από τη χρήση όπλων εναντίον πολιτικών αεροσκαφών εν πτήσει».

Πηγές: britannica.com, bbc.com, theguardian.com, un.org

Διαβάστε επίσης:

16 Ιουλίου 1969: Σαν σήμερα η εκτόξευση του Apollo 11

13 Ιουλίου 1930: Η έναρξη του πρώτου Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου στην Ουρουγουάη

22 Ιουνίου 1941: Η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr