14 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη

«Δώσε Αίμα, Δώσε Ζωή»: Μια κοινότυπη φράση – κάλεσμα αιμοδοσίας, αλλά τόσο ουσιώδης. Η προφορά αίματος αποτελεί μια ύψιστη πράξη ανιδιοτέλειας και ανθρωπιστικής αλληλεγγύης, συμβάλλοντας στην προστασία της ανθρώπινης ζωής. Προς τιμήν αυτού του σπουδαίου έργου της αιμοδοσίας από τους εθελοντές αιμοδότες, κάθε χρόνο στις 14 Ιουνίου τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη.

Ιστορικό της Παγκόσμιας Ημέρας Εθελοντή Αιμοδότη

Ως προς την αιμοδοσία, η ιστορία της ξεκινάει πολύ πιο πίσω από όσο θα περίμενε κανείς, φτάνοντας μέχρι και τον 17ο αιώνα. Οι ειδικοί ιατροί της εποχής γνώριζαν ότι το αίμα ήταν ένα ζωτικό στοιχείο για το σώμα και η απώλειά του σε υπερβολικό βαθμό ήταν αναπόφευκτο να έχει τραγικές συνέπειες για τον ασθενή.

Έτσι ξεκίνησαν οι πειραματισμοί και γεννήθηκε μια ολόκληρη νέα γενιά «ηρώων» που συνεισφέρουν το αίμα τους για να μπορέσουν να ζήσουν και άλλοι. Οι πρώτες μεταγγίσεις έγιναν με τη χρήση ελάχιστα κατανοητής επιστήμης και είχαν ως αποτέλεσμα μερικά τραγικά αποτελέσματα για τους ασθενείς.

Το 1818 πραγματοποίησε την τομή στην ιατρική και την αιμοδοσία, όταν ένας γιατρός έσωσε τη ζωή μιας γυναίκας που είχε υποστεί τρομερή αιμορραγία μετά τον τοκετό. Παράλληλα, ο ειδικός ξεκίνησε να δημοσιεύει έργα σχετικά με τον τρόπο που γινόταν και τη μελέτη του. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, πραγματοποίησε δέκα μεταγγίσεις, 5 από τις οποίες έσωσαν τη ζωή των ληπτών.

Φτάνοντας στο σήμερα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη, όπου το 2012 διοργανώθηκε η πρώτη εκδήλωση για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία των μεταγγίσεων αίματος. Να σημειωθεί ότι η ημέρα αναφέρεται κι ως Παγκόσμια Ημέρα Αιμοδότη.

Η Παγκόσμια Ημέρα Αιμοδότη είναι μια ετήσια εκδήλωση που ενημερώνει τους ανθρώπους για την αναγκαιότητα των προσπαθειών αιμοδοσίας και για το πώς μπορούν να συμμετάσχουν. Η εν λόγω ημέρα, επικεντρώνεται τόσο στην προσέλκυση περισσότερων εθελοντών, όσο και στη βελτίωση των μεθόδων συλλογής και παράδοσης αίματος.

Περιεχόμενο και Συμβολισμοί της Ημέρας

Η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη, που τιμάται κάθε χρόνο στις 14 Ιουνίου, έχει ως στόχο να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την ανάγκη για ασφαλές αίμα και προϊόντα αίματος και να ευχαριστήσει τους εθελοντές και άμισθους αιμοδότες για τις σωτήριες δωρεές αίματος που προσφέρουν. Παράλληλα, κάθε χρόνο, επιλέγεται ένα σύνθημα/θέμα, το οποίο εστιάζει στην αξία της αιμοδοσίας στον ασθενή, όχι μόνο για τη σωτηρία μιας ζωής, αλλά και για τη βοήθεια που προσφέρει στους ανθρώπους να ζήσουν μια μεγαλύτερη και πιο παραγωγική ζωή.

Στο σύνολό της, η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη τιμά τη σκληρή δουλειά και την τόλμη αυτών των πρώτων επαγγελματιών του ιατρικού κλάδου, αναγνωρίζει τις προσπάθειες που κατέβαλαν για την ανάπτυξη μιας τεχνολογίας που σώζει τόσες πολλές ζωές σήμερα, αλλά και τους εθελοντές αιμοδότες, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της αιμοδοσίας.

Με Ποιους Τρόπους Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη

Για το 2026, η καμπάνια της Παγκόσμιας Ημέρας φέρει τον τίτλο «Μια σταγόνα ανθρωπιάς. Δώστε αίμα. Σώστε ζωές», με την ανθρωπιά να βρίσκεται στο επίκεντρο. Το φετινό μήνυμα μας υπενθυμίζει ότι η αιμοδοσία δεν αποτελεί μόνο μια ιατρική πράξη, αλλά μια ισχυρή έκφραση αλληλεγγύης, συμπόνιας και συλλογικής ευθύνης.

Παράλληλα, η φετινή καμπάνια εστιάζει στη σημασία της δωρεάς αίματος, παρά τη σημαντική πρόοδο αλλά και τις ελλείψεις που παρατηρούνται σε αρκετές χώρες αναφορικά με την πρόσβαση σε ασφαλές αίμα και προϊόντα αίματος.

Στην πράξη, η φετινή Παγκόσμια Ημέρα έχει τους εξής στόχους:

• Προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης για την τακτική, την εθελοντική και μη αμειβόμενη αιμοδοσία
• Ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τον αντίκτυπο της δωρεάς αίματος και του πλάσματος
• Ανάδειξη της ουσιαστικής συμβολής των αιμοδοτών
• Ενθάρρυνση των πολιτικών αρχών και κάθε ενδιαφερόμενου μέρους, ώστε να ενισχύσουν και να επενδύσουν σε εθνικά προγράμματα για την επίτευξη καθολικής πρόσβασης σε ασφαλή μετάγγιση αίματος

Στοιχεία για την Αιμοδοσία σε Παγκόσμια Κλίμακα

Η αιμοδοσία αποτελεί μια ζωτικής σημασίας διαδικασία για την ανθρώπινη υγεία, ωστόσο, δεν είναι πάντοτε δεδομένο ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί στη συχνότητα και με τα απαραίτητα πρωτόκολλα που απαιτούνται. Παρακάτω, παρατίθενται ορισμένα σημαντικά δεδομένα για την αιμοδοσία και τα προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν:

• Από τα 118,5 εκατομμύρια αιμοδοσίες που συλλέγονται παγκοσμίως, το 40% προέρχεται από χώρες υψηλού εισοδήματος, οι οποίες αντιστοιχούν μόλις στο 16% του παγκόσμιου πληθυσμού.
• Σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, έως και το 54% των μεταγγίσεων προορίζονται για παιδιά κάτω των 5 ετών, ενώ στις χώρες υψηλού εισοδήματος, η πλειονότητα των μεταγγίσεων (έως 76%) αφορά άτομα 60+.
• Ο δείκτης αιμοδοσίας (ανά 1000 άτομα) μεταφράζεται ως εξής: 31,5 σε χώρες υψηλού εισοδήματος, 16,4 σε ανώτερου-μεσαίου, 6,6 σε κατώτερου-μεσαίου εισοδήματος και 5,0 σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.
• Από το 2008 έως το 2018, σημειώθηκε αύξηση 10,7 εκατομμυρίων αιμοδοσιών από εθελοντές μη αμειβόμενους αιμοδότες.
• Σε 79 χώρες παγκοσμίως, οι ανάγκες για αίμα βαζίσονται κατά βάση από εθελοντές αιμοδότες (9 στους 10), ενώ 54 εξακολουθούν να βασίζονται κατά κύριο λόγο σε συγγενικά πρόσωπα ή επί πληρωμή αιμοδότες.
• Μόνο 56 από τις 171 χώρες που ανέφεραν στοιχεία, παράγουν φαρμακευτικά προϊόντα από πλάσμα (PDMP) μέσω κλασματοποίησης του συλλεγμένου πλάσματος.
• Ο όγκος πλάσματος για κλασματοποίηση ανά 1000 κατοίκους κυμαίνεται μεταξύ 0,1 και 52,6 λίτρων, με διάμεση τιμή τα 5,2 λίτρα, σύμφωνα με στοιχεία από 45 χώρες.

Οι Προϋποθέσεις για να Γίνεις Εθελοντής Αιμοδότης

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων μπορεί να προσφέρει αίμα, με την προϋπόθεση να έχουν καλή κατάσταση υγείας. Στην πράξη, τα βασικά κριτήρια επιλεξιμότητα ενός ατόμου ως αιμοδότη περιλαμβάνουν:

• Να είναι ηλικίας 18 έως 65 ετών – τα όρια αυτά ποικίλλουν.
• Κατ’ ελάχιστο σωματικό βάρος 50 κιλά – τα όρια αυτά ποικίλλουν εξίσου.
• Το άτομο θα πρέπει να έχει καλή κατάσταση υγείας κατά τη στιγμή της αιμοδοσίας.
• Δεν μπορεί να προσφέρει αίμα άτομο που έχει κρυολόγημα, γρίπη, πονόλαιμο, επιχείλιο έρπητα, γαστρεντερίτιδα ή οποιαδήποτε άλλη λοίμωξη.
• Άτομα που έκαναν προσφάτως τατουάζ ή piercing, δεν μπορούν να προσφέρουν αίμα για 6 μήνες από την ημερομηνία διαδικασίας.
• Άτομα που υπεβλήθησαν σε μικρές οδοντιατρικές εργασίες, απαιτείται αναμονή 24 ωρών – για πιο εκτεταμένες επεμβάσεις, αυτό το διάστημα ανάγεται στον 1 μήνα.
• Για συμμετοχή σε αιμοδοσία απαιτείται, σύμφωνα με τα περισσότερα διεθνή πρωτόκολλα, ελάχιστο όριο αιμοσφαιρίνης είναι 12,0 g/dl για γυναίκες και 13,0 g/dl για άνδρες.
• Άτομα που έχουν ταξιδέψει σε περιοχές που ενδημούν νοσήματα τα οποία μεταδίδονται από τα κουνούπια (π.χ. ελονοσία, ιός Zika, κ.λπ.), πιθανώς να οδηγήσουν σε αποκλεισμό από τη διαδικασία.
• Πολλές χώρες εφαρμόζουν πολιτικές αποκλεισμού αιμοδοτών με ιστορικό ταξιδιών ή διαμονής σε περιοχές με σωρευτική έκθεση στον κίνδυνο μετάδοσης της παραλλαγής της νόσου Creutzfeldt-Jakob (vCJD), προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης μέσω μετάγγισης.
• Έχουν συμπεριφορές που κρίνονται ως «υψηλού κινδύνου», όπως η λήψη ουσιών, πολλαπλοί ερωτικοί σύντροφοι, τατουάζ ή piercings που έγιναν τους τελευταίους 6 μήνες.
• Υποπτεύονται ότι μπορεί να έχουν κολλήσει ή γνωρίζουν ότι έχουν κολλήσει κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, όπως HIV ή σύφιλη.
• Δεν επιτρέπεται η αιμοδοσία εάν το άτομο είχε στο παρελθόν ίκτερο ή ηπατίτιδα, ή εάν είχε κάποια μορφή καρκίνου, καρδιοπάθειας, επιληψία η κάποια αιμορραγική διαταραχή.
• Μετά την εγκυμοσύνη, η αποχή από αιμοδοσία πρέπει να είναι ίση με τους μήνες που διήρκεσε και η κύηση.
• Δε συνιστάται η αιμοδοσία κατά τον θηλασμό. Μετά τον τοκετό, απαιτείται αναμονή τουλάχιστον 9 μηνών (όπως και κατά την εγκυμοσύνη) και επιπλέον 3 μηνών από τη στιγμή που το βρέφος αρχίσει να σιτίζεται κυρίως με στερεές τροφές ή με υποκατάστατο μητρικού γάλακτος.

Σε κάθε περίπτωση, εφόσον επιθυμείτε να προσφέρετε αίμα αλλά δεν γνωρίζετε αν βρίσκεστε σε κάποια ομάδα αποκλεισμού, είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με έναν ειδικό που θα σας ενημερώσει κατάλληλα.

Πηγές: blood.gov.mt, unric.org, daysoftheyear.com, who.int, ekea.gov.gr

Διαβάστε επίσης:

4 Ιουνίου: Διεθνής Ημέρα για τα Αθώα Παιδιά Θύματα Επιθέσεων

31 Μαΐου: Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος

12 Μαΐου: Διεθνής Ημέρα Νοσηλευτών

Δείτε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο koutipandoras.gr